KYC stablecoin gây tranh cãi: ngành và ngân hàng Mỹ bất đồng về thị trường thứ cấp

Phạm vi xác minh danh tính khách hàng (KYC) đang trở thành điểm nóng tiếp theo trong cuộc tranh luận về quy định stablecoin tại Mỹ. Giới doanh nghiệp tiền mã hóa và khối ngân hàng đang đối đầu về việc quy định nên chỉ áp dụng cho thị trường sơ cấp - nơi tổ chức phát hành giao dịch trực tiếp với khách hàng - hay phải mở rộng sang thị trường thứ cấp, bao gồm cả sàn giao dịch tập trung và sàn giao dịch phi tập trung (DEX).

Hiệp hội Blockchain (Blockchain Association) ngày 21 tháng 8 nộp đơn góp ý, cho rằng nghĩa vụ xác minh danh tính khách hàng của tổ chức phát hành stablecoin chỉ nên giới hạn ở những khách hàng có quan hệ trực tiếp với tổ chức phát hành. Hiệp hội nhấn mạnh không nên mở rộng chương trình xác minh khách hàng (CIP) sang các giao dịch thị trường thứ cấp như DEX hay hoán đổi token qua hợp đồng thông minh, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát của tổ chức phát hành.

Trong cùng đơn góp ý, hiệp hội cũng đề nghị cho phép sử dụng bằng chứng không tiết lộ thông tin (zero-knowledge proofs) như một phương thức xác minh danh tính, đồng thời kêu gọi các cơ quan quản lý thống nhất lộ trình thực thi. Đề xuất này nhằm mở ra lựa chọn công nghệ giúp đáp ứng yêu cầu xác minh khách hàng mà vẫn hạn chế tối đa việc lộ thông tin cá nhân.

Đơn góp ý nói trên là phản hồi cho dự thảo quy định chung được Mạng lưới Thực thi Tội phạm Tài chính Mỹ (FinCEN), Cục Dự trữ Liên bang (Fed), Văn phòng Kiểm soát Tiền tệ (OCC), Tổng công ty Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang (FDIC) và Cơ quan Quản lý Hiệp hội Tín dụng Quốc gia (NCUA) công bố ngày 18 tháng 6. Theo tài liệu công khai của Fed, dự thảo quy định các tổ chức phát hành stablecoin thanh toán được cấp phép theo Đạo luật GENIUS (GENIUS Act) là tổ chức tài chính theo Đạo luật Bảo mật Ngân hàng (BSA), và buộc các tổ chức này phải xây dựng chương trình xác minh khách hàng hiệu quả.

Hạn chót nộp ý kiến góp ý là ngày 21 tháng 8. Đây mới là giai đoạn dự thảo và lấy ý kiến, chưa phải quy định cuối cùng - phạm vi nghĩa vụ thực tế sẽ do văn bản chính thức của các cơ quan quản lý quyết định sau này.

Điểm mấu chốt của tranh cãi nằm ở ranh giới giữa khâu phát hành và kênh lưu thông. Một phân tích của Fed năm 2024 chỉ ra rằng phần lớn tổ chức phát hành stablecoin neo giá theo tiền pháp định xử lý việc phát hành và đốt token với khách hàng tổ chức, trong khi người dùng cá nhân chủ yếu mua stablecoin qua sàn giao dịch tập trung hoặc DEX ở thị trường thứ cấp.

Với cấu trúc này, chỉ xác minh khách hàng ở cấp tổ chức phát hành khó có thể bao quát hết người dùng thực tế ở khâu lưu thông. Ngược lại, nếu buộc tổ chức phát hành chịu trách nhiệm cả giao dịch thứ cấp, giới phản đối cho rằng việc áp dụng trên thực tế sẽ trở nên quá sức do đặc thù phi lưu ký và tự động của hợp đồng thông minh.

Ngay trong nội bộ cơ quan quản lý cũng xuất hiện lo ngại về thị trường thứ cấp. Ủy viên Hội đồng Thống đốc Fed Michael S. Barr trong tuyên bố ngày 18 tháng 6 đề cập rủi ro dòng tiền bất hợp pháp qua giao dịch stablecoin ở thị trường thứ cấp, và cho biết Fed sẽ cân nhắc mở rộng một phần quy định xác minh khách hàng sang hoạt động thị trường thứ cấp.

Ông Barr chỉ ra rằng trong giao dịch tài sản số, các đối tượng xấu dễ né tránh giới hạn và hoạt động mà không bị phát hiện. Phát biểu này phản ánh mối lo trong nội bộ cơ quan quản lý rằng nếu chỉ siết chặt ở phía tổ chức phát hành, hệ thống chống rửa tiền vẫn có thể để lọt lỗ hổng.

Khối ngân hàng đưa ra yêu cầu ngược lại với Hiệp hội Blockchain. Hiệp hội Ngân hàng Mỹ (ABA) trong thư gửi ngày 21 tháng 8 nêu quan điểm rằng nghĩa vụ xác minh khách hàng của tổ chức phát hành stablecoin không nên chỉ bó hẹp ở những khách hàng có quan hệ chính thức.

Hiệp hội Ngân hàng Mỹ lập luận rủi ro dòng tiền bất hợp pháp cần được quản lý ở cả thị trường sơ cấp lẫn thứ cấp, và các sàn giao dịch số cũng cần có nghĩa vụ xác minh khách hàng. Theo logic này, nếu chỉ quản lý tổ chức phát hành, khoảng trống quản lý có thể xuất hiện ở tầng sàn giao dịch, ví điện tử và hợp đồng thông minh.

Khối hợp tác xã tín dụng chọn lập trường trung dung. Hiệp hội Tín dụng Mỹ (America's Credit Unions) trong quan điểm công bố ngày 24 tháng 8 ủng hộ việc cho phép tái sử dụng chương trình xác minh khách hàng của công ty mẹ, cũng như chỉ áp dụng xác minh khách hàng với những khách hàng có quan hệ ở thị trường sơ cấp.

Tuy vậy, Hiệp hội Tín dụng Mỹ cũng đề nghị làm rõ hơn ranh giới trách nhiệm giữa thị trường sơ cấp và thứ cấp, nghĩa vụ xác minh khách hàng đối với quan hệ chỉ phục vụ mục đích đổi lại (redemption), cùng cách diễn giải về danh tính số và chứng chỉ có thể xác minh. Hiệp hội này đồng tình với định hướng quản lý chung, nhưng muốn phạm vi áp dụng và tiêu chuẩn công nghệ được quy định cụ thể hơn.

Bối cảnh của toàn bộ tranh luận là Đạo luật GENIUS. Nhà Trắng cho biết Tổng thống Trump đã ký ban hành đạo luật này vào ngày 18 tháng 7 năm 2025, gọi đây là khung pháp lý liên bang đầu tiên dành cho stablecoin.

Đạo luật này đặt ra các nghĩa vụ về dự trữ tài sản, công bố thông tin, chống rửa tiền, tuân thủ chế tài và xác minh danh tính khách hàng đối với tổ chức phát hành stablecoin. TokenPost từng đưa tin về cuộc tranh cãi xoay quanh câu chữ của Đạo luật CLARITY (CLARITY Act) liên quan đến lãi suất stablecoin và quản lý DeFi; tranh luận về phạm vi xác minh khách hàng lần này cũng nằm trong cùng mạch tranh cãi về ranh giới áp dụng của quy định tài sản số.

Lập luận của Hiệp hội Blockchain thiên về giới hạn phạm vi áp dụng hơn là phản đối quy định nói chung. Trên trang chính sách của mình, hiệp hội cho biết việc mở lại tranh cãi về chính sách stablecoin trong quá trình thực thi Đạo luật GENIUS có thể làm suy yếu sự đồng thuận lưỡng đảng và tiến trình đổi mới trong lĩnh vực thanh toán.