Lãi tăng 52% ở nhóm cổ phiếu lớn Mỹ, trừ lãi định giá còn 33%

Tốc độ tăng lợi nhuận ròng quý 2 của các doanh nghiệp thuộc S&P 500 giảm từ 52% xuống còn 33% nếu loại bỏ lãi định giá từ các khoản đầu tư cổ phần. Khoản lãi ghi sổ từ các khoản đầu tư liên quan trí tuệ nhân tạo (AI) đã đẩy cả lợi nhuận của nhóm cổ phiếu công nghệ lớn lẫn kết quả chung của toàn chỉ số lên cao.

Reuters đưa tin, dựa trên phân tích của công ty dữ liệu tài chính LSEG, rằng tổng lợi nhuận ròng quý 2 của các doanh nghiệp S&P 500 được ước tính tăng 52% so với cùng kỳ năm trước. Nếu loại trừ lãi định giá cổ phần của Amazon(AMZN) và Alphabet, mức tăng chỉ còn 33%.

Dù 33% vẫn là mức cao nhất kể từ năm 2021, khoảng cách so với con số 52% cho thấy cần xem lại chất lượng lợi nhuận. Điều này có nghĩa là mức tăng lợi nhuận toàn chỉ số không chỉ đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi, mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ biến động giá trị các khoản cổ phần nắm giữ.

Trong quý 2, Amazon(AMZN) ghi nhận khoản thu nhập khác trước thuế ngoài hoạt động kinh doanh trị giá 53,4 tỷ USD. Công ty cho biết tại buổi công bố kết quả kinh doanh quý 2 rằng phần lớn khoản này đến từ khoản đầu tư vào Anthropic.

Alphabet cũng công bố khoản thu nhập khác ròng lên tới 98 tỷ USD trong quý 2, và cho biết phần lớn trong số đó là lãi chưa thực hiện từ chứng khoán vốn cổ phần. Theo phân tích của LSEG mà Reuters trích dẫn, khoản lãi chưa thực hiện từ cổ phần của Alphabet là 77,1 tỷ USD.

Điểm mấu chốt nằm ở sự khác biệt giữa lợi nhuận thực kiếm được và lợi nhuận được ghi nhận theo định giá. Lãi định giá là khoản phản ánh mức tăng giá trị của cổ phần nắm giữ vào báo cáo lãi lỗ kế toán, khác với lợi nhuận có được từ việc bán ra thu tiền mặt thực tế.

Cấu trúc này cũng lặp lại ở nhiều doanh nghiệp khác. TokenPost từng phản ánh trường hợp Cypherpunk Technologies tăng lợi nhuận ròng quý 2 nhờ lãi định giá từ lượng Zcash(ZEC) nắm giữ và trường hợp Mirae Asset Securities tăng lợi nhuận ròng nhờ ghi nhận lãi định giá từ cổ phần SpaceX.

Savita Subramanian (Savita Subramanian), chiến lược gia cổ phiếu và định lượng tại BofA Securities, viết trong báo cáo gửi khách hàng rằng "lãi định giá cổ phần cũng có thể nhanh chóng biến thành lỗ". Bà lưu ý rằng mức độ phụ thuộc của kết quả kinh doanh vào các biến số giá cả khó kiểm soát càng lớn, thì độ minh bạch của lợi nhuận càng giảm.

Michael O'Rourke (Michael O'Rourke), chiến lược gia thị trường trưởng tại JonesTrading, nói rằng "các hyperscaler đang vay tiền và bán cổ phiếu", rồi ví von thêm rằng "chúng ta đang vay mượn từ tương lai". Ý ông là khoản đầu tư hạ tầng AI vừa đẩy kết quả kinh doanh hiện tại lên cao, vừa có thể tạo ra yếu tố gây thất vọng trong tương lai.

Lãi định giá cổ phần làm tăng lợi nhuận ròng trên sổ sách kế toán, nhưng không phản ánh đúng khả năng tạo dòng tiền thực của doanh nghiệp. Muốn phân biệt lợi nhuận bền vững với lợi nhuận biến động theo giá, cần tách riêng lợi nhuận hoạt động, thu nhập khác và lãi lỗ chưa thực hiện, ngay cả khi tỷ lệ tăng lợi nhuận ròng nhìn có vẻ giống nhau.

Goldman Sachs cho biết trong phân tích công bố tháng này rằng các cổ phiếu liên quan hạ tầng AI đóng góp khoảng 1/3 mức tăng trưởng lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) điều chỉnh của S&P 500 trong quý 2. Có thể hiểu rằng làn sóng đầu tư AI đang phản ánh rõ vào kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp bán dẫn, điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu.

Tuy nhiên, dòng vốn đầu tư AI không chỉ kéo lợi nhuận theo một chiều. Khi giá trị cổ phần đầu tư tăng, lợi nhuận ròng tăng theo, nhưng nếu giá đảo chiều, chính khoản mục đó có thể biến thành khoản lỗ trong quý sau.

LSEG thống kê rằng trong số hơn 450 doanh nghiệp thuộc S&P 500 đã công bố kết quả kinh doanh quý 2 tính đến ngày 14, có tới 85% vượt dự báo lợi nhuận ròng của giới phân tích. Dự báo tăng trưởng lợi nhuận quý 3 hiện ở mức 29,2% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức 27,6% hồi đầu tháng 7.

Kết quả kinh doanh quý 2 của S&P 500 cải thiện rõ rệt, nhưng giới quan sát cho rằng cần nhìn kỹ vào cấu phần tạo nên mức tăng đó. Khi phân tích kết quả kinh doanh của các cổ phiếu công nghệ lớn và nhóm liên quan AI tại Mỹ, tỷ lệ thu nhập khác và lãi lỗ chưa thực hiện cũng được nhắc đến bên cạnh tốc độ tăng lợi nhuận ròng.