Tương quan cổ phiếu AI lớn giảm còn 20%, quỹ phòng hộ đồng loạt giảm đòn bẩy

Sự phân hóa giữa cổ phiếu công nghệ lớn liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) và các cổ phiếu ngoài AI đang khiến biến động nội bộ trên thị trường chứng khoán Mỹ tăng mạnh. Tương quan trung bình về biến động giá giữa các cổ phiếu hyperscaler AI niêm yết lớn đã giảm từ 80% xuống còn 20% kể từ tháng 6.

Trong một cuộc phỏng vấn thị trường công bố ngày 24 tháng 7 (giờ địa phương), Goldman Sachs(GS) nhận định đợt bán tháo cổ phiếu công nghệ gần đây phản ánh quá trình giảm bớt các vị thế quá đông đúc, hơn là sự sụt giảm niềm tin vào AI. Vincent Lin, đồng lãnh đạo bộ phận Global Banking & Markets Prime Insights của Goldman Sachs, nói: "Đây là hiện tượng giảm đòn bẩy điển hình, khi nhà đầu tư vừa cắt giảm vị thế mua (long) AI vừa giảm luôn các vị thế phòng ngừa vĩ mô." Nói cách khác, nhiều quỹ đang thu hẹp quy mô đặt cược tổng thể thay vì đảo chiều quan điểm về AI.

Giảm đòn bẩy (degrossing) là hành động điều chỉnh danh mục bằng cách giảm đồng thời cả vị thế mua và vị thế bán, qua đó hạ tổng mức độ tiếp xúc rủi ro (gross exposure). Động thái này thường xuất hiện khi vị thế và đòn bẩy bị dồn nén quá mức, chứ không nhất thiết đồng nghĩa với việc thay đổi hoàn toàn quan điểm về một chủ đề đầu tư cụ thể.

Biến động về mặt số liệu khá lớn. Theo dữ liệu của Goldman Sachs, rổ cổ phiếu momentum beta cao đã giảm 32% so với đỉnh, trong khi các cặp giao dịch long-short momentum nhóm TMT (công nghệ, truyền thông, viễn thông) mất gần 40% so với đỉnh. Biến động thực hiện trong 3 tháng gần nhất của yếu tố momentum đã tăng lên mức cao nhất trong 45 năm, tính trong các giai đoạn không suy thoái.

Goldman Sachs cho biết phân tích đầu tư AI của hãng cho thấy nhà đầu tư đang chọn lọc kỹ hơn. Ngân hàng này nói mức đồng thuận (consensus) về chi tiêu vốn (capex) năm 2026 của các hyperscaler AI lớn đã tăng lên 527 tỷ USD (khoảng 744.000 tỷ won). Tuy nhiên, khi mức độ đồng pha giá giữa các cổ phiếu AI lớn giảm xuống, nhà đầu tư bắt đầu xem xét kỹ hơn liệu chi tiêu cho AI có thực sự chuyển hóa thành doanh thu hay không.

Đầu tư hạ tầng AI vẫn là một trục lớn của thị trường. TokenPost trước đó cũng đã đưa tin về các cuộc thảo luận huy động vốn AI quy mô lớn của Nvidia(NVDA). Dù vậy, giới quan sát cho rằng xu hướng gần đây đang chuyển từ việc mua "cả gói AI" như một khối thống nhất sang việc phân biệt rõ những hướng đi đã được xác nhận có lợi nhuận.

Làn sóng bán ra của các quỹ phòng hộ diễn ra theo từng giai đoạn. Hoạt động bán bắt đầu từ nhóm hyperscaler vào đầu tháng 6, lan sang cổ phiếu bán dẫn và bộ nhớ vào cuối tháng 6, rồi mở rộng sang nhóm phần cứng công nghệ và giải pháp hạ tầng trong tháng 7.

Reuters dẫn ghi chú gửi khách hàng của Goldman Sachs cho biết các quỹ phòng hộ tại Mỹ đã bán ròng cổ phiếu phần cứng công nghệ trong 4 tuần liên tiếp. Chỉ số bán dẫn Philadelphia (SOX) giảm 4,2% trong tuần tính đến ngày 3 tháng 7, còn nhóm cổ phiếu công nghệ thông tin bị bán mạnh nhất trong số các ngành thuộc thị trường chứng khoán Mỹ suốt 4 tuần liên tiếp.

Các quỹ định lượng (quant fund) cũng chịu áp lực tương tự. Theo Reuters trích dẫn ghi chú của Goldman Sachs, tỷ suất lợi nhuận tính từ đầu năm của các nhà quản lý theo mô hình hệ thống (systematic manager) đã giảm từ 14,4% vào ngày 22 tháng 6 xuống còn 10,8% vào đầu tháng 7. Khoản lỗ đến từ các giao dịch đông đúc (crowded trade) trong cổ phiếu Mỹ, cổ phiếu các thị trường phát triển châu Á và châu Âu, trong khi mức đòn bẩy của quỹ phòng hộ giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 1 năm.

Tương quan thấp bên trong chỉ số S&P 500 cũng khiến chỉ số này dễ gây hiểu lầm. Theo bản tóm tắt nghiên cứu của Goldman Sachs được KuCoin và Yahoo Finance đăng tải, tương quan giá cổ phiếu bình quân ngụ ý (implied) trong 3 tháng của S&P 500 đã giảm xuống 0,14, mức thấp kỷ lục. Đây là con số được lặp lại qua các bài đưa tin thứ cấp, chứ không phải số liệu có thể xác nhận trực tiếp trong tài liệu công khai của Goldman Sachs.

Khi tương quan giảm, chỉ dựa vào biến động chỉ số sẽ khó phản ánh đúng rủi ro nội tại của thị trường. Chỉ số có thể trông khá yên ắng, nhưng bên trong các cổ phiếu cấu thành và các rổ theo chủ đề vẫn có thể lệch hướng mạnh. Ngay trong nhóm cổ phiếu AI lớn, phản ứng giá cũng khác nhau tùy theo khả năng thu hồi vốn đầu tư, áp lực chi tiêu vốn và tốc độ chuyển hóa thành doanh thu.

Phản ứng của thị trường cũng không nghiêng hẳn về một phía. Reuters cho biết đợt bán tháo cổ phiếu bán dẫn và phần cứng là kết quả kết hợp giữa lo ngại về khả năng thu hồi chi tiêu AI và hoạt động chốt lời. Ngược lại, một bộ phận nhà đầu tư cá nhân được cho là vẫn giữ quan điểm mua vào khi giá điều chỉnh, thay vì rút hẳn khỏi chủ đề AI.

Điểm kết nối với thị trường tiền mã hóa không nằm ở dự báo giá, mà ở chất lượng của khẩu vị rủi ro. Khi các giao dịch liên quan AI di chuyển cùng một hướng, tài sản rủi ro như Nasdaq và Bitcoin(BTC) thường dễ bị gộp chung vào cùng một dòng chảy risk-on. Nhưng khi tương quan giữa các cổ phiếu trong nhóm AI giảm và quỹ phòng hộ thu hẹp tổng mức độ tiếp xúc, dòng vốn rủi ro có thể không lan tỏa rộng như trước mà chỉ tập trung vào một số chủ đề và mã cổ phiếu nhất định.

Trong báo cáo phân tích rủi ro danh mục công bố ngày 29 tháng 7, Goldman Sachs cho biết làn sóng chi tiêu vốn cho AI cùng với biến động lạm phát đang cùng lúc làm tăng rủi ro danh mục đầu tư. Tài liệu này không đề cập đến việc chu kỳ đầu tư AI kết thúc. Thay vào đó, Goldman Sachs giải thích rằng lợi nhuận của cổ phiếu công nghệ có thể chịu áp lực trước cả khi hiệu ứng AI suy yếu, và chức năng đệm rủi ro của trái phiếu cũng có thể yếu đi.

Nội dung cốt lõi trong các phát biểu chính thức hiện có không phải là sự kết thúc của giao dịch AI, mà là quá trình điều chỉnh vị thế. Làn sóng bán ra của quỹ phòng hộ cùng mức tương quan giảm được xem là tín hiệu cho thấy dòng vốn đầu tư AI đang bước vào giai đoạn chọn lọc hơn.