Mỹ gia hạn miễn trừ Luật Jones thêm 90 ngày, kéo dài đến sau bầu cử giữa kỳ

Chính quyền Tổng thống Donald Trump vừa gia hạn thêm 90 ngày lệnh miễn trừ Luật Jones (Jones Act) áp dụng cho vận chuyển hàng hóa giữa các cảng nội địa Mỹ. Thời gian miễn trừ mới sẽ kéo dài đến sau cuộc bầu cử giữa kỳ diễn ra vào tháng 11 tới.

Taylor Rogers, người phát ngôn Nhà Trắng, cho biết ngày 10 (giờ địa phương) rằng Tổng thống Trump đã quyết định gia hạn thêm lệnh miễn trừ Luật Jones vốn sẽ hết hiệu lực vào ngày 16. Biện pháp gia hạn mới bắt đầu áp dụng từ ngày 17.

Lệnh miễn trừ lần này không áp dụng đồng loạt cho mọi tàu nước ngoài. Bộ Quốc phòng Mỹ, sau khi phối hợp với Cục Hàng hải (MARAD), sẽ chỉ miễn áp dụng Luật Jones cho từng chuyến vận chuyển cụ thể mà cơ quan này đánh giá là khó thực hiện bằng tàu treo cờ Mỹ.

Danh mục hàng hóa được áp dụng miễn trừ cũng bị giới hạn, gồm xăng, dầu diesel, nhiên liệu máy bay, dầu thô, naphtha, khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), dầu đậu nành và phân bón, tức các mặt hàng liên quan đến năng lượng và nông nghiệp.

Luật Jones quy định việc vận chuyển hàng hóa giữa các cảng của Mỹ phải sử dụng tàu đóng tại Mỹ, do người Mỹ sở hữu và treo cờ Mỹ. Đạo luật này được ban hành năm 1920 nhằm củng cố năng lực vận tải biển của Mỹ sau Thế chiến thứ nhất.

Trong quá khứ, các chính quyền Mỹ từng cho phép miễn trừ ngắn hạn theo từng chuyến khi việc vận chuyển gặp trở ngại do thiên tai hoặc sự cố ngừng vận hành đường ống dẫn dầu. Tuy nhiên, việc kéo dài miễn trừ trong thời gian dài như lần này là trường hợp hiếm gặp.

Tổng thống Trump bắt đầu miễn trừ Luật Jones trong 60 ngày kể từ ngày 18/3, sau khi xảy ra xung đột với Iran. Đến cuối tháng 4, ông tiếp tục công bố gia hạn thêm 90 ngày. Với quyết định lần này, tổng thời gian miễn trừ đã kéo dài tới khoảng 8 tháng.

Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) hồi tháng 4 từng thông báo rằng đợt gia hạn trước đó có hiệu lực từ ngày 18/5 đến 16/8. Quyết định lần này được đưa ra ngay trước thời điểm đợt miễn trừ đó hết hạn.

TokenPost từng đưa tin rằng thay vì kéo dài thời gian miễn trừ Luật Jones, chính quyền Mỹ trước đó đã chọn cách thu hẹp phạm vi áp dụng. Đây được xem là biện pháp mang tính dung hòa, vừa giảm áp lực vận chuyển nhiên liệu vừa bảo vệ ngành vận tải biển và việc làm liên quan tại Mỹ.

Người phát ngôn Rogers nói biện pháp lần này nhằm “bảo đảm quân đội và các ngành công nghiệp then chốt được tiếp cận liên tục với các nguồn lực quan trọng”. Theo bà, đợt miễn trừ trước đó đã giúp tăng đáng kể lượng vận chuyển xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay trong nội địa Mỹ.

Một báo cáo của Bloomberg dẫn dữ liệu từ chính quyền Mỹ cho biết kể từ khi Luật Jones được miễn trừ, tàu nước ngoài đã thực hiện khoảng 230 chuyến vận chuyển hàng hóa giữa các cảng ven biển Mỹ. Con số này cho thấy việc sử dụng tàu nước ngoài thực sự đã được tận dụng để mở rộng vận tải ven biển.

Ngành vận tải biển, đóng tàu Mỹ cùng giới chính trị tại các khu vực liên quan phản đối việc kéo dài miễn trừ. Họ cho rằng Luật Jones là cơ chế duy trì nhu cầu đối với tàu Mỹ và việc làm trong ngành hàng hải, nên thiệt hại từ việc miễn trừ kéo dài sẽ lớn hơn lợi ích mang lại.

Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson và lãnh đạo phe đa số Cộng hòa tại Hạ viện Steve Scalise, cùng một số nghị sĩ khác, hồi tháng trước đã gửi thư đề nghị Tổng thống Trump không gia hạn thêm lệnh miễn trừ. Bang Louisiana, nơi cả hai nghị sĩ này đại diện, là một trung tâm quan trọng của ngành vận tải biển Mỹ.

Ngược lại, chính quyền Trump cho rằng việc sử dụng tàu nước ngoài giúp mở rộng lựa chọn vận chuyển nhiên liệu, qua đó giảm áp lực nguồn cung trong nước. Việc thay thế miễn trừ đồng loạt bằng cơ chế xét duyệt theo từng chuyến và giới hạn danh mục hàng hóa cũng được xem là cách cân nhắc phản ứng từ ngành vận tải biển.

Giá dầu và giá xăng có thể tác động đến lạm phát và kỳ vọng lãi suất tại Mỹ, từ đó ảnh hưởng đến tâm lý đầu tư vào tài sản rủi ro. Tuy nhiên, hiện chưa có cơ sở nào cho thấy mối liên hệ trực tiếp giữa đợt gia hạn miễn trừ Luật Jones lần này với biến động giá Bitcoin(BTC) hay Ethereum(ETH).