Figure của nhà sáng lập SoFi dùng blockchain tái thiết hạ tầng tín dụng toàn cầu

Mike Cagney trở lại với một tham vọng mới: dùng *blockchain* để tái thiết kế toàn bộ “hạ tầng thị trường *tín dụng*”. Từ người sáng lập SoFi, nay ông dẫn dắt Figure Technology Solutions, muốn xây dựng một thị trường nơi *tín dụng* di chuyển nhanh hơn, minh bạch hơn và chi phí thấp hơn.

Theo nhiều báo cáo thị trường gần đây (tổng hợp tháng 3, giờ địa phương), Figure cho thấy tốc độ tăng trưởng đủ để chứng minh đây không chỉ là ý tưởng trên giấy. Tháng 3 vừa qua, khối lượng cho vay hàng tháng lần đầu vượt 1 tỷ USD (khoảng 1,47 nghìn tỷ đồng), quý I đạt tổng cộng 2,9 tỷ USD, tương đương quy mô khoảng 12 tỷ USD mỗi năm nếu duy trì đà hiện tại. Cagney nhận định họ đang xây dựng một “cấu trúc thị trường mới, nơi *tín dụng* di chuyển mà không cần các bước trung gian truyền thống”.

*tín dụng* rẻ hơn, thanh khoản hơn, dễ tiếp cận hơn

Mô hình của Figure xoay quanh ba trụ cột chính: chi phí, *thanh khoản* và khả năng tiếp cận.

Trước hết là yếu tố *chi phí*. Khi các khoản vay được *token hóa* trên *blockchain*, quá trình chứng khoán hóa truyền thống – vốn phải qua nhiều tầng trung gian – được rút gọn đáng kể. Nhiều bên trung gian và phí dịch vụ có thể được loại bỏ, giúp giảm chi phí vốn cho người vay, đồng thời tăng biên lợi nhuận cho bên cho vay và nhà đầu tư.

Thứ hai là *thanh khoản*. Figure xây dựng một thị trường *tín dụng* tiêu dùng được cập nhật theo thời gian thực, mô hình hiếm thấy ngoài các hệ thống thế chấp được chính phủ Mỹ hỗ trợ như Fannie Mae hay Freddie Mac. Theo Cagney, khi dữ liệu khoản vay được cập nhật liên tục, *thanh khoản* không còn phụ thuộc hoàn toàn vào các đợt chứng khoán hóa định kỳ mà chuyển sang một dạng “thị trường sống”, nơi *tín dụng* được mua bán, tái tài trợ linh hoạt hơn.

Thứ ba là *khả năng tiếp cận*. Khi tài sản được đưa *on-chain*, chúng có thể kết nối với *DeFi* (tài chính phi tập trung), mở ra tập nhà đầu tư rộng hơn nhiều so với kênh truyền thống. Nhà đầu tư có thể mua các sản phẩm *tín dụng* đã *token hóa*, hoặc dùng chúng làm tài sản thế chấp để vay thêm vốn.

bình luận: Ba trụ cột này đi đúng vào các “điểm đau” lâu năm của thị trường *tín dụng*: chi phí cao, quy trình nặng tính thủ công và thiếu minh bạch, *thanh khoản* kém cho các nhà đầu tư thứ cấp.

Xóa mờ ranh giới giữa DeFi và tài chính truyền thống

Figure còn theo đuổi khái niệm “prime brokerage dân chủ hóa” – đưa các dịch vụ môi giới cao cấp vốn dành cho tổ chức xuống cấp độ nhà đầu tư cá nhân.

Thông qua nền tảng Forge, các khoản vay được đóng gói theo chuẩn vào các “vault” (kho tài sản chuẩn hóa). Từ đó, *token* đại diện cho các kho này được phát hành và có thể sử dụng làm tài sản thế chấp trong *DeFi*. Điểm mấu chốt là *chuẩn hóa*: khi cấu trúc, quyền lợi và rủi ro được chuẩn hóa, nhà đầu tư dễ dàng định giá và giao dịch hơn.

Hiện Figure đã triển khai các dịch vụ này trên mạng Solana(SOL) và dự kiến mở rộng sang Ethereum(ETH) cùng các hệ sinh thái khác. Nhà đầu tư có thể tham gia *pool tín dụng* đã *token hóa*, hoặc dùng các *token* này để vay thêm trên các giao thức *DeFi*.

Không dừng ở mảng cho vay, Figure còn thử nghiệm với tài sản truyền thống khác. Công ty đã phát hành một loại *stablecoin* sinh lợi có tên YLDS, được bảo chứng bằng tài sản như trái phiếu Kho bạc Mỹ. YLDS hiện ghi nhận khoảng 600 triệu USD giá trị đang lưu hành. Song song, Figure đưa cổ phiếu nội bộ lên *blockchain*, thử mô hình dùng cổ phiếu làm tài sản thế chấp trực tiếp trong các giao dịch vay mượn.

Cagney cũng chỉ ra sự kém hiệu quả của thị trường cho vay chứng khoán hiện nay. Có những trường hợp lãi suất cho vay chứng khoán vượt 30%, nhưng phần lợi nhuận thực sự chảy về tay người nắm giữ tài sản lại thấp hơn nhiều do bị các tầng trung gian chia nhỏ. Theo ông, mô hình *on-chain* cho phép phân phối lại giá trị, đưa nhiều hơn lợi ích trở về tay chủ sở hữu tài sản.

bình luận: Nếu Figure chứng minh được tính an toàn và tuân thủ với các cấu trúc *on-chain* này, mô hình “chứng khoán + *DeFi*” có thể trở thành khuôn mẫu cho nhiều tổ chức tài chính truyền thống.

Không phải mọi thứ đều cần đưa lên blockchain

Dù đặt cược lớn vào *blockchain*, Cagney không theo chủ nghĩa “on-chain mọi thứ”. Ông cho rằng việc *token hóa* tài sản thực như bất động sản vật lý có thể không mang lại nhiều hiệu quả, do vẫn phải xử lý giấy tờ, quy định và sở hữu pháp lý ngoài chuỗi. Ngược lại, các tài sản thuần tài chính như khoản vay, chứng khoán, cổ phiếu lại phù hợp hơn nhiều với cách tiếp cận *on-chain*.

Cách nhìn này phần nào phản ánh sự điều chỉnh kỳ vọng trong ngành *tiền mã hóa*, sau giai đoạn thử nghiệm ồ ạt nhưng thiếu hiệu quả kinh tế rõ rệt. Với Cagney, câu hỏi quan trọng không phải là công nghệ mới “đẹp” đến đâu, mà là nó có *cải thiện hệ thống thật sự hay không* – về chi phí, tốc độ, minh bạch và phân bổ lợi ích.

Đến nay, Figure đã tiến gần mốc 30 tỷ USD tổng giá trị cho vay lũy kế, một con số vẫn còn nhỏ nếu so với toàn bộ thị trường *tín dụng* truyền thống, nhưng đủ lớn để thị trường phải chú ý, đặc biệt khi mô hình này chứng minh được cả *tính sinh lời* lẫn khả năng *mở rộng*.

Cagney tin rằng *blockchain* sẽ có tác động sâu rộng đến cấu trúc thị trường vốn. Ông nhận định đây là công nghệ sẽ tạo ra những thay đổi lớn nhất trong lịch sử thị trường công, tái phân bổ lại giá trị trên quy mô toàn cầu – và không tránh khỏi việc một số mô hình kinh doanh, thậm chí cả ngành nghề, sẽ bị loại bỏ.

bình luận: Nếu Figure và các mô hình tương tự tiếp tục mở rộng, ranh giới giữa *DeFi* và tài chính truyền thống có thể mờ dần. Khi đó, khái niệm “*tín dụng on-chain*” có thể trở thành một lớp hạ tầng mặc định của thị trường, chứ không còn là một “thí nghiệm tiền mã hóa” như cách nhiều người vẫn nhìn nhận hiện nay.