Input Output tự cắt nửa ngân sách xin từ quỹ cộng đồng Cardano(ADA), đặt cược vào quản trị phi tập trung và nâng cấp Leios

Input Output(인풋아웃풋) – đơn vị phát triển đứng sau *“Cardano(ADA)”* – vừa chủ động cắt giảm một nửa quy mô *“yêu cầu ngân sách”* năm nay từ *“quỹ cộng đồng”*. Theo nhiều chuyên gia, động thái này được xem như phép thử lớn đầu tiên xem mô hình *“quản trị phi tập trung”* của *“Cardano(ADA)”* có thực sự vận hành đúng như kỳ vọng hay không.

Theo CoinDesk đưa tin ngày 22 (giờ địa phương), Input Output đã đệ trình tổng cộng 9 đề xuất, xin phân bổ 46,8 triệu đô la Mỹ (khoảng 6.938 tỷ đồng) cho ngân sách phát triển năm 2026. Con số này giảm khoảng một nửa so với mức 97,5 triệu đô la Mỹ mà công ty từng đề nghị năm ngoái. Nguồn tiền sẽ được rút từ *“quỹ cộng đồng Cardano(ADA)”*, vốn được hình thành từ phí giao dịch trên mạng lưới, và được phân bổ thông qua cơ chế bỏ phiếu của các đại diện DRep – những người thay mặt cộng đồng nắm giữ *“ADA”* quyết định.

*bình luận* Động thái cắt giảm ngân sách chủ động, trong bối cảnh nhiều dự án blockchain vẫn tiếp tục gia tăng chi phí, cho thấy Input Output đang chấp nhận “buông bớt” quyền lực tài chính, đặt nhiều hơn quyền quyết định vào tay cộng đồng *Cardano(ADA)*.

Input Output nhấn mạnh, việc giảm yêu cầu ngân sách không chỉ là biện pháp tiết kiệm chi phí, mà là bước khởi đầu cho một quá trình *“chuyển đổi cấu trúc”*. Công ty cho biết sẽ tiếp tục hạ dần quy mô vốn xin từ quỹ cộng đồng mỗi năm, với mục tiêu dài hạn là vận hành dựa trên nguồn thu tự thân, giảm dần sự phụ thuộc vào kho bạc on-chain. Đi kèm với đó, nguồn *“vốn phát triển Cardano(ADA)”* sẽ được phân bổ cho nhiều nhóm kỹ thuật nhỏ, chuyên môn hóa cao, thay vì dồn chủ yếu cho một nhà phát triển trung tâm như trước.

Trong 9 đề xuất gửi lên, trụ cột quan trọng nhất là gói nâng cấp cấu trúc đồng thuận mang tên *“Leios (레오스)”*. Theo kế hoạch, Leios được kỳ vọng sẽ giúp mạng *“Cardano(ADA)”* tăng tốc độ xử lý giao dịch lên gấp 10–65 lần so với hiện tại, đạt mục tiêu trên 1.000 giao dịch mỗi giây.

Nếu triển khai thành công, nâng cấp này có thể giải quyết một trong những điểm yếu lớn nhất thường gắn với *“Cardano(ADA)”*: tốc độ xử lý chậm hơn so với các đối thủ như Solana(SOL) hay các giải pháp lớp 2 của Ethereum(ETH). Leios được cho là sẽ mở đường để *“Cardano(ADA)”* vươn lên cạnh tranh sòng phẳng hơn về hiệu năng, đồng thời cải thiện trải nghiệm người dùng trong các ứng dụng DeFi và NFT. Input Output đặt mục tiêu phát hành bản thử nghiệm Leios vào tháng 6, sau đó triển khai chính thức vào cuối năm nay nếu quá trình testnet diễn ra suôn sẻ.

Ngoài Leios, gói đề xuất còn bao gồm nâng cấp hiệu năng *“máy ảo hợp đồng thông minh của Cardano(ADA)”*, mở rộng hạ tầng kiểm thử bảo mật, phát triển bộ công cụ lập trình và hệ thống API phục vụ nhà phát triển. Đáng chú ý, toàn bộ đề xuất đều được thiết kế theo cơ chế giải ngân theo từng giai đoạn, gắn chặt với các mốc hoàn thành cụ thể, nhằm tăng tính minh bạch và giảm rủi ro lãng phí vốn cộng đồng.

Trụ cột chiến lược thứ hai là dự án mở rộng *“DeFi Bitcoin(BTC)”* trên Cardano với tên gọi *“Pogun (포건)”*. Hệ thống này được thiết kế để cho phép người nắm giữ *“Bitcoin(BTC)”* có thể tham gia các hoạt động như cho vay, kiếm lãi trên nền tảng *“Cardano(ADA)”* mà không cần gửi tài sản vào các sàn giao dịch tập trung. Mục tiêu là xây dựng cơ chế đưa thanh khoản *Bitcoin(BTC)* “chảy” vào hệ sinh thái *Cardano(ADA)* một cách an toàn, minh bạch, từ đó củng cố vị thế của Cardano trong mảng DeFi đa chuỗi.

Pogun được xem là một trong những “lá bài” quan trọng để mở rộng quy mô DeFi trên *“Cardano(ADA)”* trong giai đoạn tới. Theo lộ trình, tính năng cho vay đầu tiên dự kiến sẽ được giới thiệu trong quý 2 năm nay, trước khi mở rộng sang nhiều sản phẩm tài chính phi tập trung khác nếu thu hút được đủ thanh khoản *Bitcoin(BTC)*.

Trong nhiều năm, Input Output gần như nắm phần lớn lực lượng kỹ sư nòng cốt của *“Cardano(ADA)”*, đồng thời là bên nhận được phần kinh phí phát triển lớn nhất. Tuy nhiên, cục diện này đang dần thay đổi khi Quỹ Cardano và tổ chức Intersect lần lượt đảm nhận vai trò quản lý chương trình tài trợ và duy trì phần mềm lõi. Sự phân chia trách nhiệm mới này được đánh giá là nền tảng cho một mô hình *“đa trung tâm phát triển”* thay cho cấu trúc phụ thuộc vào một tổ chức chính.

Cuộc bỏ phiếu phê duyệt ngân sách sẽ kéo dài đến ngày 24 tháng 5, với khoảng 1.000 DRep tham gia biểu quyết. Kết quả sẽ là phép thử quan trọng cho thấy cộng đồng *“Cardano(ADA)”* có tiếp tục ưu tiên cấp vốn cho Input Output như trước, hay lựa chọn phân bổ mạnh hơn cho các nhóm phát triển độc lập khác.

*bình luận* Nếu cộng đồng giảm tỷ trọng vốn cho Input Output, nguồn lực phát triển *Cardano(ADA)* có thể trở nên phân tán hơn nhưng cũng đa dạng về ý tưởng. Ngược lại, tiếp tục “ưu ái” Input Output sẽ đảm bảo tính liên tục cho các nâng cấp lớn như Leios, nhưng đi kèm rủi ro duy trì mức độ tập trung quyền lực cao.

Trong khi đó, các chỉ số on-chain của hệ sinh thái *“Cardano(ADA)”* đang phát đi tín hiệu cải thiện. Đồng *“stablecoin USDCx”* mới ra mắt chỉ sau vài tuần đã ghi nhận nguồn cung lưu hành đạt 14,6 triệu token. Tổng giá trị khóa (TVL) trong hệ sinh thái cũng nhích tăng từ 137,5 triệu đô la Mỹ lên 142,7 triệu đô la Mỹ, cho thấy dòng vốn DeFi trên *Cardano(ADA)* vẫn đang mở rộng bất chấp biến động chung của thị trường.

Với bối cảnh đó, cuộc bỏ phiếu ngân sách lần này được đánh giá là không chỉ quyết định việc phê duyệt 46,8 triệu đô la Mỹ cho Input Output, mà còn là “bài kiểm tra” quan trọng đối với tham vọng chuyển đổi sang mô hình *“quản trị và phát triển phi tập trung”* thực sự của *“Cardano(ADA)”*. Kết quả cuối cùng nhiều khả năng sẽ trở thành thước đo quan trọng để thị trường đánh giá mức độ trưởng thành của *Cardano(ADA)*, cả về mặt công nghệ lẫn cấu trúc quản trị cộng đồng.