StarkWare đề xuất cơ chế Quantum Safe Bitcoin(BTC) chống máy tính lượng tử, nhưng chi phí tới 150 USD mỗi giao dịch

Theo CoinDesk đưa tin ngày 3 tháng 4 (giờ địa phương), một đề xuất mới nhằm giúp giao dịch **“từ Bitcoin(BTC)”** trở nên **“từ an toàn trước máy tính lượng tử (từ ‘양자 안전’)”** đã được giới thiệu, đáng chú ý ở chỗ không cần thay đổi giao thức hay thực hiện soft fork. Tuy nhiên, chi phí triển khai quá cao khiến giải pháp này hiện chỉ được xem như một lựa chọn tạm thời cho các giao dịch giá trị lớn, thay vì sử dụng phổ thông hàng ngày.

Theo đề xuất do Avihu Levi, Giám đốc sản phẩm của StarkWare, công bố, cơ chế giao dịch mới mang tên “Quantum Safe Bitcoin (QSB)” được thiết kế để vẫn an toàn “kể cả khi xuất hiện máy tính lượng tử quy mô lớn có thể chạy thuật toán Shor”. Levi nhấn mạnh QSB hoạt động hoàn toàn trong khuôn khổ quy tắc hiện tại của **“từ Bitcoin(BTC)”**, không cần sửa đổi cấu trúc script hay cập nhật quy tắc đồng thuận trên mạng lưới.

Cốt lõi của QSB là bỏ qua cách ký số thông thường và thay vào đó sử dụng một dạng câu đố “hash‑to‑sig”. Thay vì dựa vào mật mã đường cong elliptic (ECDSA) – vốn được xem là dễ bị tấn công bởi máy tính lượng tử – QSB yêu cầu tìm một giá trị đầu vào sao cho giá trị băm (hash) của nó trông giống như một chữ ký ECDSA hợp lệ. Điều này biến bài toán thành một nhiệm vụ tính toán khổng lồ, khó tăng tốc ngay cả với máy tính lượng tử, nhờ đó tạo lớp phòng vệ “từ lượng tử an toàn” cho giao dịch.

Tuy vậy, chi phí là rào cản lớn. Theo ước tính, chi phí tính toán bằng GPU cho mỗi giao dịch có thể dao động từ 75 USD đến 150 USD. Điều này khiến QSB hầu như không có ý nghĩa đối với thanh toán nhỏ lẻ, mà chỉ khả thi cho các giao dịch **“từ Bitcoin(BTC)”** giá trị cao hoặc trường hợp đặc biệt cần bảo vệ trước rủi ro lượng tử. Eli Ben‑Sasson, nhà sáng lập StarkWare, đánh giá đây là “một bước tiến rất lớn” và cho rằng giải pháp này “về thực chất có thể giúp **“từ Bitcoin(BTC)”** trở nên lượng tử an toàn ngay từ hôm nay”.

Tuy nhiên, không phải ai trong cộng đồng cũng đồng tình. Nhà phân tích ESG về **“từ Bitcoin(BTC)”** Daniel Batten cho rằng đề xuất QSB bị “thổi phồng”, vì không xử lý được hai nhóm đối tượng nhạy cảm: ví đã lộ khóa công khai và ví bị bỏ quên trong thời gian dài. Đặc biệt, khoảng 1,7 triệu BTC bị khóa trong các địa chỉ kiểu P2PK được tạo từ giai đoạn đầu của mạng lưới được đánh giá là rất dễ bị tấn công nếu máy tính lượng tử đủ mạnh xuất hiện, làm gia tăng lo ngại trong cộng đồng.

Tranh luận về mối đe dọa lượng tử với **“từ Bitcoin(BTC)”** hiện chia thành nhiều luồng. Một phe nhấn mạnh phải tuyệt đối tôn trọng quy tắc hiện tại, phản đối can thiệp lên các UTXO được xem là “dễ tổn thương”. Phe khác đề xuất đóng băng hoặc thậm chí đốt (burn) các đồng coin được cho là không an toàn. Một nhóm nhà phát triển lại thúc giục nâng cấp giao thức để hỗ trợ các thuật toán chữ ký “từ an toàn lượng tử” ở cấp độ nền tảng. Trong bối cảnh đó, QSB chủ yếu được nhìn nhận như một “phương án tạm thời”, giúp mua thêm thời gian thay vì giải quyết tận gốc vấn đề.

Levi cũng thừa nhận bản chất “biện pháp cuối cùng” của QSB. Ông cho rằng đây không phải giải pháp phù hợp cho các lớp mở rộng như Lightning Network, nơi yêu cầu tốc độ và chi phí thấp. Về dài hạn, bản thân StarkWare đánh giá mạng lưới vẫn cần các thay đổi ở tầng giao thức để tích hợp trực tiếp những cơ chế ký “từ chống lượng tử” thay cho ECDSA truyền thống.

Trước đó, Google vào tháng 3 đã công bố một nghiên cứu cho thấy có thể phá vỡ hệ mật mã của **“từ Bitcoin(BTC)”** với lượng tài nguyên ít hơn dự đoán trước đây, khiến thị trường tiền mã hóa chao đảo. Đáp lại, Olaoluwa Osuntokun, Giám đốc công nghệ của Lightning Labs, đã đưa ra bản thử nghiệm một cơ chế “lối thoát” cho phép chứng minh quyền sở hữu ví bằng seed phrase, thay vì chỉ dựa vào chữ ký mật mã truyền thống.

*bình luận:* Những diễn biến này cho thấy mối đe dọa lượng tử với **“từ Bitcoin(BTC)”** không còn là câu chuyện giả định trong phòng thí nghiệm, mà đang trở thành một bài toán thực tế phải được cộng đồng phát triển, nhà đầu tư và các tổ chức hạ tầng xem xét nghiêm túc. QSB của StarkWare thể hiện một nỗ lực giải quyết vấn đề ngay trong khuôn khổ hiện tại, nhưng chi phí và hạn chế phạm vi áp dụng cho thấy thị trường vẫn cần một lộ trình nâng cấp mật mã quy mô lớn hơn để bảo vệ lâu dài các tài sản **“từ Bitcoin(BTC)”** trong kỷ nguyên máy tính lượng tử.