Cổ phiếu token hóa: quyền mua lại và tài sản thế chấp quyết định tính khả thi

Cổ phiếu token hóa không tự động bảo đảm quyền cổ đông chỉ vì mang tên một cổ phiếu. Đơn vị lưu ký cổ phiếu cơ sở, quyền của người nắm giữ token và điều kiện mua lại mới quyết định bản chất sản phẩm.

RickyW, thành viên nhóm đầu tư của YZi Labs, nêu động lực token hóa cổ phiếu và các cơ hội khởi nghiệp trong bài đăng ngày 3 tháng 10 năm 2026. Trang đăng lại bài viết ghi rõ đây là nội dung được đăng lại, vì vậy các nhận định trong bài được quy cho RickyW.

Quyền lợi từ cổ phiếu token hóa khác nhau tùy cấu trúc. Hướng dẫn nhà đầu tư của Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) phân loại sản phẩm thành ba dạng: tổ chức phát hành token hóa cổ phiếu trực tiếp, quyền gián tiếp thông qua trung gian và token tổng hợp theo dõi giá cổ phiếu cơ sở. Token tổng hợp có thể không trao quyền đối với công ty phát hành cổ phiếu đó.

xStocks mô tả token của mình là chứng chỉ theo dõi được bảo chứng bằng cổ phiếu cơ sở, đồng thời cho biết sản phẩm không trao quyền sở hữu cổ phiếu trực tiếp hay quyền biểu quyết. Để tham gia thị trường sơ cấp phục vụ phát hành và mua lại, khách hàng phải hoàn tất quy trình xác minh danh tính và đăng ký địa chỉ ví được chấp thuận. Việc có thể mua token trên sàn giao dịch hoặc trong ví không đồng nghĩa người nắm giữ có thể trực tiếp yêu cầu tổ chức phát hành mua lại.

Trong tuyên bố tháng 7 năm 2025, Ủy viên SEC Hester Peirce cho biết token hóa không làm thay đổi bản chất pháp lý của tài sản cơ sở. Bà giải thích rằng nếu bên thứ ba lưu ký cổ phiếu của một công ty khác rồi phát hành token liên kết, rủi ro đối tác có thể phát sinh. Nếu token không trao quyền sở hữu pháp lý hoặc quyền hưởng lợi đối với cổ phiếu cơ sở, sản phẩm cũng có thể chịu các quy định chứng khoán riêng. Theo đó, các nghĩa vụ theo luật chứng khoán cần được cân nhắc với cả sản phẩm token hóa.

RickyW cho rằng điểm khác biệt của token hóa nằm ở khả năng chuyển tài sản giữa các ví và ứng dụng tương thích, sử dụng làm tài sản thế chấp và hoán đổi với tài sản khác trên chuỗi. Những chức năng này chỉ khả dụng khi sản phẩm và nền tảng hỗ trợ; khoản vay có tài sản thế chấp cũng đi kèm rủi ro thanh lý.

Một ví dụ về việc dùng token làm tài sản thế chấp là thị trường cho vay xStocks của Kamino. Kamino cho biết người dùng có thể thế chấp một số token cổ phiếu để vay USDC. Nền tảng cũng công bố các sản phẩm vault sử dụng SPYx, QQQx và NVDAx, đồng thời cho biết dùng Chainlink Data Streams để xác định giá tài sản thế chấp. Sai lệch giá, mất khả năng thanh toán và thanh lý là những rủi ro cần quản lý.

Các lĩnh vực khởi nghiệp RickyW đề cập xoay quanh nhu cầu của khách hàng: sản phẩm biến ý tưởng đầu tư thành danh mục có thể mua; phần mềm vận hành đối chiếu số dư và hồ sơ sự kiện doanh nghiệp giữa tổ chức phát hành, đơn vị môi giới và bên lưu ký; công cụ quản lý hạn mức cho vay và thanh lý, có tính đến quyền đối với tài sản thế chấp, thanh khoản và thời gian thị trường đóng cửa. Ông cho rằng chỉ phát hành token khó tạo nên lý do tồn tại của một doanh nghiệp; cần có khách hàng rõ ràng và nhu cầu sẵn sàng chi trả.

Khó đánh giá tính khả thi của cổ phiếu token hóa chỉ dựa trên khả năng chuyển nhượng hay thời gian giao dịch. Quyền của người nắm giữ, điều kiện mua lại, thanh khoản giúp thu hẹp chênh lệch giá giữa token và cổ phiếu cơ sở, cùng quy trình thanh lý tài sản thế chấp đều cần vận hành đồng bộ. Điều kiện tiếp cận các sản phẩm dành cho nhà đầu tư trong nước và cách xử lý theo quy định trong nước hiện chưa được xác nhận.