Yuga Labs khép lại vụ kiện RR/BAYC, vạch lại ranh giới tài sản trí tuệ NFT và parody

Theo CoinDesk đưa tin ngày 3 tháng 4 (giờ địa phương), **“Yuga Labs”** – đơn vị đứng sau bộ sưu tập NFT **“Câu lạc bộ du thuyền Khỉ chán đời”** *Bored Ape Yacht Club (BAYC)* – đã chính thức khép lại vụ kiện kéo dài 2 năm liên quan đến dự án NFT mô phỏng, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong tranh luận về ranh giới **“tài sản trí tuệ NFT”** và khái niệm **“parody”** (tác phẩm nhại, phỏng theo).

Trong hồ sơ gửi lên tòa án liên bang California (Mỹ), **Yuga Labs** cho biết đã đạt được thỏa thuận với nghệ sĩ Ryder Ripps và Jeremy Cahen – hai người đứng sau bộ sưu tập **RR/BAYC**, vốn sử dụng lại hình ảnh từ **“Câu lạc bộ du thuyền Khỉ chán đời”** để phát hành NFT mới. Dự án này từng gây tranh cãi gay gắt khi bị cáo buộc cố ý “đạo nhái” hình ảnh BAYC, trong khi phía bị đơn lại khẳng định đây là một dạng *“phê bình mang tính châm biếm”* đối với bộ sưu tập gốc.

Chi tiết thỏa thuận không được công bố rộng rãi, nhưng theo dự thảo lệnh của tòa, hai bị đơn sẽ bị cấm vĩnh viễn sử dụng thương hiệu và hình ảnh liên quan đến **Yuga Labs** trong tương lai. Điều này đồng nghĩa dự án **RR/BAYC** gần như không còn cơ hội mở rộng hay tiếp tục khai thác về mặt thương mại, qua đó bảo vệ tối đa quyền kiểm soát của **Yuga Labs** đối với bộ nhận diện thương hiệu **BAYC**.

Trước đó, **Yuga Labs** đã nộp đơn kiện vào năm 2022, cáo buộc Ryder Ripps và Jeremy Cahen phát hành NFT có hình ảnh tương tự **BAYC** và thu về doanh thu lên tới hàng triệu USD, đồng thời gây nhầm lẫn cho nhà sưu tập và nhà đầu tư trên thị trường. Phía bị đơn đáp trả rằng dự án chỉ nhằm mục đích “bình luận, phê phán” bộ sưu tập gốc, nên cần được bảo vệ dưới danh nghĩa **tự do ngôn luận** và **tác phẩm parody**.

Ở cấp sơ thẩm, tòa án đứng về phía **Yuga Labs**, tuyên mức bồi thường và chi phí khoảng 9 triệu USD (tương đương hơn 130 tỷ đồng). Tuy nhiên, tòa phúc thẩm sau đó lại cho rằng yếu tố cốt lõi là *“người tiêu dùng có thực sự bị nhầm lẫn hay không”* cần phải được trình ra để bồi thẩm đoàn đánh giá, qua đó đảo ngược một phần phán quyết trước đó. Diễn biến này khiến cả hai bên đối mặt với rủi ro pháp lý và chi phí kiện tụng kéo dài, và thỏa thuận hòa giải được xem là cách để tránh một phiên xét xử mới xoay quanh vấn đề nhạy cảm: ranh giới giữa **parody** và **xâm phạm thương hiệu** trong lĩnh vực **NFT**.

“Câu lạc bộ du thuyền Khỉ chán đời” được coi là một trong những bộ sưu tập NFT biểu tượng của giai đoạn bùng nổ thị trường, với cộng đồng rộng lớn và giá trị thương hiệu cao trên thị trường tiền mã hóa. Vụ việc lần này một lần nữa nhấn mạnh rằng khi **NFT** vận hành như một **thương hiệu** hơn là chỉ một tệp hình ảnh kỹ thuật số, chúng sẽ được hưởng – và cũng phải đối mặt – với khuôn khổ bảo hộ **tài sản trí tuệ** tương tự các nhãn hiệu truyền thống.

bình luận Vụ kiện giữa **Yuga Labs** và dự án **RR/BAYC** được giới luật sư về tài sản trí tuệ đánh giá là một trong những trường hợp điển hình, giúp “vạch lại đường biên” cho **tài sản trí tuệ NFT**, đặc biệt ở các khía cạnh:

- **Quyền thương hiệu và hình ảnh**: Chủ dự án NFT sở hữu thương hiệu mạnh như **BAYC** có cơ sở pháp lý rõ ràng để ngăn chặn việc sử dụng lại hình ảnh gây nhầm lẫn, nhất là khi gắn với mục đích thương mại.

- **Parody vs. thương mại hóa**: Các dự án nhại lại (parody) vẫn có thể được bảo vệ nếu trọng tâm là bình luận, phê phán, nhưng khi đi kèm doanh thu lớn từ bán NFT và chiến lược marketing dễ gây hiểu lầm, khả năng bị xem là **xâm phạm thương hiệu** tăng lên đáng kể.

- **Bằng chứng nhầm lẫn của người dùng**: Tòa phúc thẩm yêu cầu phải đánh giá cụ thể việc người mua, nhà đầu tư có thực sự nhầm NFT mô phỏng với bộ sưu tập gốc hay không, cho thấy tầm quan trọng của khảo sát thị trường, dữ liệu giao dịch và bằng chứng thực tế trong các vụ tranh chấp tương tự.

Đối với thị trường, giới phân tích cho rằng thỏa thuận này là tín hiệu cho thấy những dự án **NFT** lớn sẽ ngày càng “chặt tay” hơn với việc bảo vệ **tài sản trí tuệ**, từ tên gọi, logo, hình ảnh, đến các sản phẩm phái sinh. Đồng thời, cộng đồng sáng tạo 2D, 3D, nghệ sĩ số và nhà phát triển dự án tiền mã hóa cũng sẽ phải thận trọng hơn khi sử dụng lại hình ảnh của các bộ sưu tập nổi tiếng, đặc biệt nếu có kế hoạch thương mại hóa.

bình luận Trong bối cảnh thị trường NFT đang dần tái cấu trúc sau giai đoạn đầu bùng nổ, vụ việc **Yuga Labs – RR/BAYC** là lời nhắc rõ ràng rằng: **tài sản trí tuệ NFT** không nằm ngoài hệ thống pháp luật hiện hành. Việc hiểu đúng ranh giới giữa **sáng tạo, parody và xâm phạm thương hiệu** sẽ là yếu tố sống còn cho cả chủ dự án lẫn nhà đầu tư trong chu kỳ phát triển tiếp theo của thị trường tiền mã hóa.