AI bùng nổ tranh giành điện và trung tâm dữ liệu, buộc ngành Bitcoin(BTC) khai thác phải xoay trục mô hình kinh doanh

Nhu cầu *AI* bùng nổ đang tạo ra cuộc cạnh tranh khốc liệt với ngành *Bitcoin(BTC) khai thác* về *điện năng* và *hạ tầng dữ liệu*. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ ráo riết gom nguồn lực cho trung tâm dữ liệu và chip chuyên dụng, ngành khai thác Bitcoin đứng trước sức ép phải thay đổi mô hình kinh doanh để tồn tại.

Theo Reuters đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), doanh nghiệp trí tuệ nhân tạo Anthropic đang hợp tác cùng Google(GOOGL) và Broadcom(AVGO) để triển khai hạ tầng TPU thế hệ mới với quy mô lên tới hàng gigawatt (GW) công suất điện. Thương vụ này được Anthropic mô tả là “lớn nhất từ trước đến nay”, cho thấy mức độ khốc liệt của cuộc đua xây dựng hạ tầng tính toán AI.

Doanh thu Anthropic cũng đang leo thang với tốc độ hiếm thấy. Công ty cho biết doanh thu thường niên dự kiến tăng từ 9 tỷ USD vào cuối năm 2025 lên khoảng 30 tỷ USD gần đây. *bình luận* Đà tăng trưởng này phản ánh rõ việc mọi đồng doanh thu mới trong mảng *AI* đều kéo theo áp lực mở rộng *hạ tầng điện, đất đai và trung tâm dữ liệu*, vốn là những tài nguyên mà ngành *Bitcoin(BTC) khai thác* cũng đang phụ thuộc.

Hiện tại, các công ty AI cạnh tranh quyết liệt để giành những “nút thắt cổ chai” về hạ tầng: kết nối vào lưới điện công suất lớn, cấp phép xây dựng trung tâm dữ liệu, hệ thống làm mát chuyên dụng và nguồn điện giá rẻ, ổn định. Đây vốn là những yếu tố tạo nên lợi thế cạnh tranh cốt lõi của các doanh nghiệp khai thác *Bitcoin(BTC)* trong nhiều năm qua.

Theo Trung tâm Tài chính Thay thế Cambridge, hoạt động khai thác *Bitcoin(BTC)* trên toàn cầu đang tiêu thụ liên tục khoảng 13–25 GW điện năng. Chỉ riêng lượng công suất mà Anthropic đã “khóa” trước cho hạ tầng TPU mới, tính đến 2027, đã tiến gần quy mô tiêu thụ toàn ngành khai thác Bitcoin hiện nay. Bên cạnh đó, thị trường còn có các nền tảng hạ tầng AI do Amazon(AMZN) AWS (Tranium), Google(GOOGL) (TPU) và Nvidia(NVDA) (GPU) cung cấp – tất cả đều đòi hỏi nguồn điện khổng lồ.

OpenAI cũng không đứng ngoài cuộc đua. Theo Bloomberg đưa tin ngày 20 tháng 12 (giờ địa phương), OpenAI đã huy động được khoảng 122 tỷ USD nhằm mở rộng hạ tầng tính toán, coi đây là “hào nước chiến lược” để bảo vệ vị thế thị trường. Hãng này đang triển khai mở rộng đồng thời trên 5 nền tảng đám mây và 4 hệ sinh thái chip khác nhau, càng khiến nhu cầu về *điện năng* và *trung tâm dữ liệu* trở nên căng thẳng hơn.

Áp lực từ làn sóng *AI* đã buộc nhiều công ty khai thác *Bitcoin(BTC)* phải điều chỉnh chiến lược. Core Scientific(CORZ) ký thỏa thuận với CoreWeave để chuyển đổi một phần cơ sở khai thác sang cung cấp dịch vụ lưu trữ máy chủ AI. Iris Energy(IREN) và Hut 8(HUT) cũng gia tăng tỷ trọng doanh thu từ mảng tính toán hiệu năng cao (HPC) và dịch vụ liên quan đến AI, thay vì chỉ phụ thuộc vào hoạt động khai thác Bitcoin truyền thống.

Một số công ty lớn khác như Riot Platforms(RIOT), Marathon Digital Holdings(MARA) hay Genius Group (mã niêm yết tại từng thị trường) đã bán ra hơn 19.000 *Bitcoin(BTC)* trong thời gian gần đây để bổ sung dòng tiền. *bình luận* Điều này cho thấy lợi nhuận từ khai thác không còn đủ hấp dẫn so với rủi ro, buộc các doanh nghiệp phải sử dụng lượng Bitcoin tích lũy làm “nguồn vốn cuối cùng” để tái cơ cấu hoặc xoay trục sang mảng *AI hạ tầng*.

Sự khác biệt về mô hình doanh thu giữa hai ngành ngày càng rõ nét. Hoạt động *Bitcoin(BTC) khai thác* phụ thuộc mạnh vào biến động giá Bitcoin, độ khó mạng lưới và phần thưởng khối, khiến biên lợi nhuận thay đổi liên tục. Trong khi đó, hạ tầng *AI* thường vận hành theo hợp đồng thuê dài hạn với các khách hàng doanh nghiệp, mang lại dòng tiền ổn định và có thể dự báo. Trong bối cảnh giá *Bitcoin(BTC)* dao động quanh vùng 69.000 USD và độ khó đào đang ở mức kỷ lục, nhiều phân tích cho rằng tỷ suất lợi nhuận trên mỗi kWh điện của các trung tâm dữ liệu AI đang vượt trội so với khai thác Bitcoin.

Nhu cầu *AI* cũng tăng nhanh hơn kỳ vọng. Anthropic cho biết số lượng khách hàng doanh nghiệp chi tiêu từ 1 triệu USD mỗi năm trở lên đã tăng gấp đôi chỉ trong vòng hai tháng, từ 500 lên hơn 1.000 doanh nghiệp. *bình luận* Đà tăng trưởng theo cấp số nhân từ phía khách hàng khiến các công ty AI buộc phải “đi trước” về hạ tầng, đặt chỗ điện và đất từ nhiều năm trước – vô tình đẩy ngành *Bitcoin(BTC) khai thác* vào thế bất lợi trong cuộc đua giành tài nguyên.

Dù vậy, điều này không có nghĩa là hoạt động *Bitcoin(BTC) khai thác* sẽ biến mất. Tổng hashrate mạng lưới vẫn duy trì trên ngưỡng 1 zettahash, ở sát vùng cao nhất mọi thời đại, phản ánh việc các thợ đào vẫn tiếp tục bổ sung hoặc duy trì năng lực tính toán. Tuy nhiên, diện mạo các doanh nghiệp còn trụ lại có thể sẽ thay đổi sâu sắc.

Thay vì chỉ vận hành dưới dạng “công ty khai thác”, nhiều đơn vị đang chuyển mình thành “doanh nghiệp hạ tầng năng lượng và dữ liệu”: nắm trong tay quyền tiếp cận nguồn điện giá rẻ quy mô lớn, sau đó linh hoạt phân bổ một phần cho *Bitcoin(BTC) khai thác*, phần còn lại cho thuê làm *hạ tầng AI* hoặc dịch vụ tính toán hiệu năng cao. *bình luận* Nếu xu hướng này tiếp diễn, *Bitcoin(BTC)* và *AI* rất có thể sẽ không chỉ cạnh tranh, mà còn song hành trong cùng một hệ sinh thái trung tâm dữ liệu – nơi điện năng, vị trí đặt máy chủ và hạ tầng làm mát trở thành “tài sản chiến lược” chung cho cả hai ngành.