Circle bị cáo buộc chậm đóng băng USDC, để hơn 4,2 tỷ USD bị hacker tẩu tán

Theo CoinDesk đưa tin ngày 5 tháng 4 (giờ địa phương), công ty phát hành **“USDC”** là *Circle* đang đối mặt với tranh cãi lớn sau khi bị cáo buộc chậm trễ trong việc đóng băng tiền mã hóa bị đánh cắp, khiến hơn 4,2 tỷ USD (khoảng 6.200 tỷ đồng) thất thoát khỏi tầm kiểm soát. Nhiều nhà quan sát on-chain, dẫn đầu bởi điều tra viên **ZachXBT**, cho rằng việc Circle phản ứng chậm đã lặp lại nhiều lần trong các vụ hack lớn liên quan đến **“USDC”** trong ba năm qua.

Trong chuỗi bài phân tích dài mang tên “Welcome to Circle Files”, ZachXBT tổng hợp các vụ tấn công lớn từ 2022 đến nay và lập luận rằng Circle hoàn toàn có khả năng đóng băng **“USDC”** nhanh hơn, nhưng đã không làm. Theo phân tích này, tiền bị đánh cắp trong các vụ như Drift Protocol, sàn Bybit, Radiant Capital, Mango Markets hay cầu nối Nomad đều có giai đoạn dài nằm ngoài sự kiểm soát của Circle, dù đều liên quan đến lượng lớn **“USDC”**.

Trong vụ Drift Protocol hồi tháng 4, kẻ tấn công đã chuyển khoảng 232 triệu USD **“USDC”** từ Solana sang Ethereum thông qua hơn 100 giao dịch trong vòng 6 giờ. Bất chấp quy mô và tốc độ giao dịch, Circle không thực hiện động thái đóng băng ngay lập tức. Nhà nghiên cứu bảo mật Specter nhận định, việc hacker không vội hoán đổi sang Tether(USDT) trong lúc bridge có thể cho thấy họ “tự tin” Circle sẽ không can thiệp đóng băng **“USDC”** trong khoảng thời gian đó.

Một ví dụ khác là vụ sàn Bybit bị tấn công vào tháng 2 năm 2025, khi nhóm Lazarus được cho là đã đánh cắp khoảng 1,5 tỷ USD tài sản số. Sau vụ việc, cơ quan thực thi pháp luật đã đồng thời yêu cầu Tether và Circle đóng băng tài sản liên quan. Theo các nguồn tin được trích dẫn, Tether đã khoanh vùng và đóng băng địa chỉ trong vòng vài giờ, trong khi Circle mất tới khoảng 24 giờ mới bắt đầu hành động với số **“USDC”** có liên quan.

Ngoài ra, trong vụ Radiant Capital tháng 10 năm 2024, khoảng 58 triệu USD bị hacker chuyển qua nhiều blockchain khác nhau nhưng phần lớn **“USDC”** không bị đóng băng ngay. Các vụ tấn công vào Mango Markets và Nomad Bridge năm 2022 cũng có chung mô-típ: lượng **“USDC”** đáng kể tiếp tục nằm trong ví hacker một thời gian, trước khi (nếu có) bị đưa vào danh sách đen hợp đồng thông minh của Circle.

Trọng tâm chỉ trích mà ZachXBT và một số chuyên gia đặt ra là Circle không phải “không thể” mà là “không làm”. Hợp đồng thông minh của **“USDC”** vốn đã tích hợp chức năng đóng băng và đưa địa chỉ vào danh sách đen. Điều khoản sử dụng của Circle cũng nêu rõ công ty có quyền đơn phương hạn chế truy cập đối với tài khoản và tài sản bị nghi ngờ liên quan đến hành vi bất hợp pháp, không nhất thiết phải chờ lệnh tòa.

Điều đó có nghĩa, về mặt kỹ thuật và pháp lý, Circle có thể chủ động phong tỏa **“USDC”** bị đánh cắp trong nhiều vụ việc, thay vì chờ thủ tục pháp lý đầy đủ. ZachXBT lập luận rằng với mức độ tập trung quyền lực trên hợp đồng **“USDC”**, Circle có trách nhiệm phải phản ứng nhanh hơn trong các sự cố quy mô hàng chục đến hàng trăm triệu USD. Trong khoảng thời gian chậm trễ, tài sản bị hack có thể được phân tán, rửa qua nhiều giao thức DeFi và chuỗi khác nhau, khiến việc truy hồi gần như bất khả thi.

bình luận: Nhiều nhà phân tích cho rằng vấn đề không chỉ nằm ở thiệt hại trực tiếp – được ước tính vượt quá 4,2 tỷ USD trong các vụ hack có liên quan đến **“USDC”** – mà còn ở niềm tin thị trường đối với một stablecoin vốn luôn quảng bá về “tính minh bạch và an toàn” như **“USDC”**.

Tranh cãi quanh Circle cũng làm nổi bật mâu thuẫn cố hữu của stablecoin tập trung: một mặt, cộng đồng kỳ vọng tổ chức phát hành có **quyền lực đóng băng** đủ mạnh để hỗ trợ chống tội phạm; mặt khác, quyền lực đó lại đi kèm yêu cầu trách nhiệm, tốc độ phản ứng và tiêu chuẩn minh bạch cao hơn. Với vai trò là nhà phát hành **“USDC”** – stablecoin lớn thứ hai thị trường – cách Circle xử lý các yêu cầu đóng băng trong tương lai có thể ảnh hưởng trực tiếp đến “thương hiệu tin cậy” mà **“USDC”** đang cố xây dựng, cũng như vị thế cạnh tranh của công ty trong cuộc đua stablecoin toàn cầu.