Mỹ gây tranh cãi khi ưu ái stablecoin, bỏ Bitcoin(BTC) khỏi ưu đãi miễn thuế giao dịch nhỏ

Tranh cãi về *Bitcoin(BTC)* và tính *công bằng thuế* tại Mỹ đang nóng trở lại sau khi Quốc hội nước này công bố dự thảo luật thuế mới, lấy *stablecoin* làm trung tâm. Quy định *miễn thuế cho giao dịch nhỏ* không bao gồm Bitcoin, khiến khả năng dùng Bitcoin cho *thanh toán hàng ngày* bị cho là đang bị “phanh lại”.

Theo CoinDesk đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), dự thảo lần này, tạm gọi là *Đạo luật Parity (Parity Act)*, đặt trọng tâm vào việc áp dụng cơ chế *“miễn thuế giao dịch nhỏ (de minimis)”* cho các giao dịch bằng *stablecoin* dưới 200 USD (khoảng 30,18 triệu đồng). Với ngưỡng này, người dùng sẽ không phải khai và nộp *thuế lợi tức vốn* cho các giao dịch nhỏ, qua đó giúp stablecoin vận hành giống tiền mặt hơn trong đời sống. Tuy nhiên, *Bitcoin(BTC)* và các loại *tiền mã hóa* khác lại bị loại khỏi ưu đãi này.

Về nguyên tắc, khi *không có* quy định miễn trừ, mỗi lần dùng tiền mã hóa để chi tiêu – kể cả chỉ mua một ly cà phê – người dùng đều phải tính chênh lệch giữa giá mua và giá bán, rồi khai báo thuế. Đây là “gánh nặng hành chính” bị cộng đồng đánh giá là gần như chặn đứng khả năng dùng Bitcoin làm *phương tiện thanh toán thường nhật*.

Theo Bloomberg đưa tin ngày 20 tháng 12 (giờ địa phương), nội dung *Parity Act* vẫn đang thay đổi, nhưng các nhóm vận động đã bắt đầu chia phe rõ rệt xung quanh câu hỏi: tại sao chỉ stablecoin được hưởng *miễn thuế giao dịch nhỏ*, còn Bitcoin thì không?

* bình luận: Từ góc độ thị trường, việc thiết kế ưu đãi thuế theo loại tài sản dễ dẫn tới “thiên vị chính sách”, ảnh hưởng trực tiếp đến cấu trúc cạnh tranh giữa stablecoin và Bitcoin trong mảng thanh toán. *

Theo Reuters đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), tổ chức vận động hành lang *Phòng Kỹ thuật số Hoa Kỳ (The Digital Chamber)* tỏ ra ủng hộ dự thảo. Tổ chức này nhấn mạnh, để “giữ chân đổi mới ở lại Mỹ”, nước này cần một khung thuế hiện đại và rõ ràng cho *tiền mã hóa*, đặc biệt là stablecoin. Họ cho biết sẽ tiếp tục làm việc với Quốc hội để tinh chỉnh các tiêu chí, qua đó xây dựng chuẩn mực “hợp lý và khả thi” cho doanh nghiệp lẫn nhà đầu tư.

Ở chiều ngược lại, *Viện Nghiên cứu Chính sách Bitcoin (Bitcoin Policy Institute – BPI)*, một think tank thân *Bitcoin(BTC)*, đã lên tiếng phản đối. BPI cho rằng dự thảo mang tên “Parity (bình đẳng)” nhưng thực chất lại “chia phe thắng – thua” giữa những người dùng các loại tài sản mã hóa khác nhau. Theo BPI, nếu người dùng vẫn phải tính *thuế lợi tức vốn* mỗi lần dùng *Bitcoin(BTC)* mua cà phê, thì Bitcoin khó có thể hoàn thiện vai trò *phương tiện thanh toán toàn cầu*. Tổ chức này khẳng định *miễn thuế giao dịch nhỏ cho Bitcoin* là điều kiện then chốt nếu Mỹ muốn duy trì vị thế trong lĩnh vực thanh toán phi tập trung.

Song song với tranh cãi về *Bitcoin(BTC)*, điều khoản liên quan tới *đánh thuế staking* cũng trở thành tâm điểm. Theo CoinDesk đưa tin ngày 20 tháng 1 năm 2024 (giờ địa phương), dự thảo đề xuất *hoãn thời điểm đánh thuế* đối với những người tham gia *staking thụ động/kiểm chứng thụ động* – thường là các chủ sở hữu coin tham gia xác thực mạng lưới mà không vận hành cơ sở hạ tầng phức tạp. Hiện tại, tại Mỹ, người tham gia staking thường bị đánh thuế ngay tại thời điểm nhận thưởng, dựa trên giá thị trường của lượng token thưởng đó.

Vấn đề nằm ở chỗ, giá token có thể giảm sâu sau thời điểm nhận thưởng, khiến nhà đầu tư rơi vào cảnh “lãi trên giấy, lỗ trên thực tế” nhưng vẫn phải nộp thuế – hay còn gọi là *“thu nhập ma (phantom income)”*. Việc hoãn thời điểm đánh thuế đến khi tài sản được bán ra được đánh giá là sẽ giảm đáng kể rủi ro này.

Tuy vậy, cách định nghĩa *“staking thụ động”* trong dự thảo lại bị cho là có lợi cho những người tham gia với chi phí thấp, còn những bên phải bỏ nhiều vốn đầu tư vào thiết bị, điện năng – như thợ *đào coin (mining)* hoặc đơn vị vận hành nút chuyên nghiệp – lại nhiều khả năng không được hưởng ưu đãi tương tự. Một số chuyên gia thuế nhận định điều này tạo ra một tầng bất bình đẳng mới ngay trong nội bộ hệ sinh thái, khi *chi phí vận hành cao* không đi kèm bất kỳ sự nới lỏng nào về nghĩa vụ thuế.

* bình luận: Nếu khung thuế chỉ ưu ái mô hình staking “nhẹ” mà bỏ qua hoạt động khai thác, xác thực có chi phí lớn, dòng vốn có thể dịch chuyển sang các mô hình ít tốn kém, làm thay đổi động lực bảo mật mạng lưới tiền mã hóa. *

Theo Reuters đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), những tranh cãi xung quanh *Parity Act* còn leo thang thành cuộc chiến vận động hành lang. Một số nhân vật có ảnh hưởng trong cộng đồng Bitcoin cáo buộc sàn giao dịch Mỹ *Coinbase(COIN)* đã vận động hành lang theo hướng *phản đối* việc đưa *miễn thuế giao dịch nhỏ cho Bitcoin* vào dự luật, với lý do Coinbase muốn ưu tiên stablecoin.

Ban lãnh đạo Coinbase công khai phủ nhận cáo buộc này, khẳng định công ty ủng hộ một khung pháp lý rộng mở cho toàn bộ thị trường *tiền mã hóa*. Tranh cãi lên cao đến mức doanh nhân Jack Dorsey (Jack Dorsey) – người ủng hộ mạnh mẽ *Bitcoin(BTC)* – đã trực tiếp yêu cầu CEO Coinbase là Brian Armstrong công bố rõ lập trường trước cộng đồng.

Trong bối cảnh đó, Cody Carbone, CEO Phòng Kỹ thuật số Hoa Kỳ, nhấn mạnh rằng ngay cả trong nội bộ giới vận động, nhu cầu *miễn thuế giao dịch nhỏ cho Bitcoin* cũng được nhìn nhận là “hợp lý và cần thiết”. Ông khẳng định tổ chức của mình sẽ tiếp tục thúc đẩy đưa Bitcoin vào diện được hưởng ưu đãi trong quá trình Quốc hội chỉnh sửa dự luật, đồng thời lưu ý rằng bản dự thảo hiện tại “mới chỉ là phác thảo ban đầu, chưa phải phương án cuối cùng”.

Nếu quy định *miễn thuế giao dịch nhỏ* chỉ áp dụng riêng cho *stablecoin*, thị trường thanh toán bằng tài sản mã hóa tại Mỹ nhiều khả năng sẽ hình thành một *“khoảng cách thuế cố định”* giữa stablecoin và các tài sản khác như *Bitcoin(BTC)*. Điều này có thể khiến người dùng và doanh nghiệp nghiêng hẳn về stablecoin khi cần một phương tiện thanh toán ít rủi ro thuế nhất, đẩy Bitcoin về vai trò tài sản đầu cơ hoặc “vàng số” thay vì tiền tệ giao dịch.

Ngược lại, nếu Quốc hội Mỹ mở rộng ưu đãi *miễn thuế giao dịch nhỏ* sang cả *Bitcoin(BTC)*, khả năng sử dụng Bitcoin trong *thanh toán hàng ngày* – từ mua cà phê, thanh toán dịch vụ đến chuyển tiền xuyên biên giới – có thể được thúc đẩy đáng kể. Giới phân tích cho rằng quá trình đàm phán, đặc biệt là việc xác định lại *phạm vi áp dụng* và *định nghĩa đối tượng* trong dự luật, sẽ có tác động trực tiếp đến bản đồ sử dụng *tiền mã hóa* tại Mỹ trong những năm tới.

* bình luận: Về dài hạn, cách Mỹ xử lý bài toán *công bằng thuế* giữa *Bitcoin(BTC)*, *stablecoin* và các loại tài sản mã hóa khác sẽ trở thành tiền lệ quan trọng cho nhiều khu vực pháp lý khác. Nếu Mỹ ưu tiên stablecoin quá mức, các nước khác có thể sao chép mô hình này, vô hình trung kìm hãm vai trò thanh toán của Bitcoin trên phạm vi toàn cầu. *