Khủng hoảng eo biển Hormuz đẩy giá dầu lên đỉnh, thử lửa vai trò phòng hộ của Bitcoin(BTC)

Theo Reuters đưa tin ngày 4 (giờ địa phương), tình hình tại eo biển Hormuz – tuyến huyết mạch của vận tải dầu mỏ toàn cầu – đang khiến thị trường năng lượng bước vào *“tình trạng khẩn cấp”*. Việc một tàu chở dầu phải trả tới 2 triệu USD (khoảng 29 tỷ đồng) phí quá cảnh là minh chứng rõ ràng cho mức độ căng thẳng hiện nay. Trong bối cảnh đó, *Bitcoin(BTC)* và thị trường *tiền mã hóa* nói chung cũng chịu tác động không nhỏ khi biến động lan rộng trên khắp các lớp tài sản.

Theo Reuters, Tổng thống Trump ngày 2 (giờ địa phương) đã đưa ra tối hậu thư 48 giờ, cảnh báo sẽ tấn công các cơ sở phát điện của Iran nếu việc lưu thông qua eo biển Hormuz không được bình thường hóa. Tuyên bố này trùng với thời điểm dữ liệu hàng hải cho thấy lưu lượng tàu chở dầu qua khu vực đã sụt giảm hơn 90%. Hiện hàng trăm tàu đang bị mắc kẹt ở hai phía eo biển, trong khi giá dầu Brent đã vượt mốc 100 USD/thùng, ghi nhận mức cao nhất kể từ năm 2022.

Iran trước đó, ngày 4 tháng 3 (giờ địa phương), đã chính thức tuyên bố phong tỏa eo biển Hormuz. Động thái này được xem là phản ứng trực tiếp sau vụ không kích của Mỹ và Israel nhằm vào các cơ sở quân sự của Iran hôm 28 tháng 2. Kể từ đó, ít nhất hơn 10 tàu thuyền đã bị tấn công, một số vụ việc ghi nhận cả thương vong. Tehran cảnh báo nếu cơ sở năng lượng của nước này tiếp tục là mục tiêu, Iran sẽ mở rộng phạm vi đáp trả sang hạ tầng năng lượng trên khắp Trung Đông, qua đó duy trì lập trường cứng rắn.

Mỹ cũng đã lựa chọn đáp trả bằng biện pháp quân sự. Đô đốc Brad Cooper thuộc Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết các lực lượng Mỹ đã không kích một số cơ sở ngầm ven biển của Iran, nhằm làm suy yếu năng lực tên lửa chống hạm. Tuy nhiên, phía Iran lập tức ám chỉ khả năng trả đũa, khiến nguy cơ leo thang xung đột càng gia tăng và rủi ro gián đoạn kéo dài dòng chảy năng lượng qua *eo biển Hormuz* trở nên hiện hữu.

bình luận: Càng nhiều hành động quân sự “ăn miếng trả miếng”, xác suất xảy ra một cú sốc năng lượng mang tính hệ thống càng lớn, và đây chính là biến số khó lường nhất với cả kinh tế truyền thống lẫn thị trường *tiền mã hóa*.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), sự kiện tại eo biển Hormuz lần này là một trong những cú sốc hiếm có của thị trường năng lượng hiện đại và có thể trở thành “mối đe dọa lớn nhất đối với an ninh năng lượng và lương thực trong lịch sử”. Giá dầu Brent từng vọt lên tới 126 USD/thùng, mức được nhiều chuyên gia ví von tương đương những đợt *sốc dầu mỏ* của thập niên 1970 về cường độ cú sốc cung.

Tác động không chỉ dừng lại ở dầu mỏ. Chuyên gia Andrey Quin-Barabanov của Moody’s cảnh báo tồn kho nhiều mặt hàng nguyên liệu cơ bản trên thế giới hiện chỉ còn đủ dùng trong vài tuần, nên nếu tình trạng phong tỏa kéo dài, nguy cơ thiếu hụt cung sẽ bộc lộ rất nhanh. Khoảng 85% lượng polyethylene xuất khẩu của Trung Đông phải đi qua eo biển Hormuz, khiến các ngành bao bì, linh kiện ô tô, hàng tiêu dùng… đều đứng trước áp lực tăng giá. Giá nhôm, phân bón và khí heli cũng đang đồng loạt leo thang, báo hiệu một làn sóng lạm phát chi phí đẩy mới trên quy mô toàn cầu.

bình luận: Một cú sốc chi phí sản xuất và vận chuyển thứ hai trong vòng vài năm có thể khiến các ngân hàng trung ương khó lòng duy trì lộ trình nới lỏng tiền tệ – đây là mấu chốt liên quan trực tiếp đến thanh khoản chảy vào *Bitcoin(BTC)* và các tài sản rủi ro.

Cú sốc địa chính trị này nhanh chóng lan sang thị trường tài chính. Giá dầu tăng vọt cùng biến động mạnh trên chứng khoán đã làm suy yếu kỳ vọng cắt giảm lãi suất sớm của các ngân hàng trung ương lớn. Môi trường lãi suất cao kéo dài thông thường là lực cản đối với nhóm tài sản rủi ro, trong đó có cổ phiếu công nghệ, chứng khoán các thị trường mới nổi và cả *tiền mã hóa*.

Tuy vậy, *Bitcoin(BTC)* cho đến hiện tại lại thể hiện diễn biến tương đối “kiên cường” so với nhiều tài sản rủi ro khác. Ngay cả khi Goldman Sachs nhắc tới kịch bản giá dầu có thể lên 150 USD/thùng, *Bitcoin(BTC)* vẫn dao động trong vùng 67.000–71.000 USD, thay vì chứng kiến một nhịp bán tháo sâu. Dữ liệu phái sinh cho thấy *tổng vị thế mở* (open interest) đang thu hẹp, phản ánh đòn bẩy quá mức trên thị trường đang bị rút bớt.

bình luận: Việc giảm đòn bẩy giúp thị trường *Bitcoin(BTC)* bớt dễ tổn thương trước các cú “quét” thanh lý mạnh, qua đó hỗ trợ giá duy trì được vùng tích lũy dù bối cảnh vĩ mô nhiều rủi ro.

Ở góc độ tâm lý, nhiều nhà đầu tư vẫn xem *Bitcoin(BTC)* như một tài sản phòng hộ trước rủi ro tiền tệ và địa chính trị, đặc biệt sau khi các quỹ ETF giao dịch trên sàn Mỹ thu hút dòng vốn mạnh trong thời gian qua. Tuy nhiên, cú sốc dầu mỏ lần này mang tính lạm phát chi phí, có khả năng buộc các ngân hàng trung ương phải duy trì lập trường cứng rắn lâu hơn. Điều đó có thể vừa hỗ trợ luận điểm “tài sản khan hiếm” của *Bitcoin(BTC)*, vừa gây sức ép lên thanh khoản của toàn bộ nhóm *tiền mã hóa*.

Thị trường hiện tập trung vào hai câu hỏi: Khủng hoảng eo biển Hormuz sẽ dừng lại ở một cú sốc ngắn hạn, hay dẫn tới quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu trong nhiều năm tới? Và trong kịch bản nào thì vai trò của *Bitcoin(BTC)* cùng các tài sản kỹ thuật số sẽ được củng cố hay bị thách thức?

Nếu căng thẳng sớm được hạ nhiệt, giá dầu có thể hạ nhiệt theo, từ đó giúp kỳ vọng giảm lãi suất quay trở lại, tạo môi trường thuận lợi hơn cho các tài sản rủi ro, bao gồm *tiền mã hóa*. Ngược lại, nếu phong tỏa kéo dài, khiến lạm phát dai dẳng và tăng trưởng chậm lại, nhà đầu tư có thể buộc phải tái phân bổ sang tài sản phòng thủ hơn, thu hẹp dòng tiền vào thị trường *Bitcoin(BTC)* nói riêng và *tiền mã hóa* nói chung.

bình luận: Trong cả hai kịch bản, có một điểm chung là vai trò của *Bitcoin(BTC)* như một tài sản “biên” giữa rủi ro và phòng hộ vẫn sẽ được đem ra kiểm nghiệm, khiến mỗi đợt biến động vĩ mô như hiện nay trở thành phép thử quan trọng cho định vị dài hạn của đồng tiền mã hóa lớn nhất thế giới.

Trong ngắn hạn, giới phân tích nhận định nhà đầu tư *tiền mã hóa* nên theo dõi sát sao các tín hiệu hạ nhiệt hay leo thang quanh eo biển Hormuz, bởi đây chính là mắt xích nối trực tiếp giữa giá năng lượng, lạm phát, chính sách tiền tệ và khẩu vị rủi ro toàn cầu. Trong bối cảnh *Bitcoin(BTC)* vẫn giữ được vùng giao dịch tương đối ổn định và đòn bẩy đang giảm bớt, thị trường có phần “dễ thở” hơn so với các giai đoạn bán tháo trước đây – nhưng điều này có thể thay đổi rất nhanh nếu khủng hoảng năng lượng bước sang một nấc thang mới.