Stablecoin đe dọa bào mòn dần tiền gửi cốt lõi, Jefferies cảnh báo lợi nhuận ngân hàng có thể giảm 3–5%

Cuộc cạnh tranh giành “quyền dẫn dắt” quanh **“stablecoin”** giữa doanh nghiệp tiền mã hóa và ngân hàng truyền thống đang bước vào giai đoạn gay gắt hơn. Theo báo cáo của Jefferies (Mỹ) công bố ngày 10 (giờ địa phương), khi phạm vi sử dụng **“stablecoin”** mở rộng từ giao dịch tiền mã hóa sang thanh toán và quản lý tiền mặt doanh nghiệp, dòng tiền gửi cốt lõi trong hệ thống ngân hàng có thể dần dịch chuyển, gây áp lực âm ỉ nhưng liên tục lên biên lợi nhuận của toàn ngành.

Theo Jefferies, **“stablecoin”** chưa phải mối đe dọa “ngay lập tức và chí mạng” đối với ngân hàng, cũng khó có khả năng kích hoạt một cuộc rút tiền ồ ạt kiểu bank run với quy mô toàn hệ thống tại Mỹ. Tuy nhiên, nhóm phân tích do David Chiaverini dẫn dắt ước tính trong 5 năm tới, lượng tiền gửi cốt lõi (core deposits) của các ngân hàng có thể giảm khoảng 3–5%. Khi nguồn tiền gửi giá rẻ bị bào mòn, chi phí vốn của ngân hàng sẽ tăng lên, từ đó biên lãi ròng bị thu hẹp và lợi nhuận suy giảm. Ngay cả trong kịch bản “áp lực vừa phải”, Jefferies dự báo lợi nhuận bình quân của các ngân hàng vẫn có thể giảm khoảng 3%.

Về bản chất, **“stablecoin”** là loại tiền mã hóa được thiết kế để neo giá 1:1 với tiền pháp định như USD hoặc EUR. Trước đây, chúng chủ yếu đóng vai trò “đồng tiền cơ sở” cho giao dịch tiền mã hóa. Theo phân tích của Jefferies, sau khi đạo luật GENIUS Act được Quốc hội Mỹ thông qua ngày 20 tháng 7 năm 2025 (giờ địa phương), thị trường **“stablecoin”** đã mở rộng nhanh sang các mảng thanh toán, quản lý ngân quỹ doanh nghiệp (treasury management) và chuyển tiền xuyên biên giới. Báo cáo cho biết đến cuối năm 2025, lượng **“stablecoin”** lưu hành đạt khoảng 305 tỷ USD (ước 449,87 nghìn tỷ đồng), tăng 49% so với năm trước; khối lượng giao dịch điều chỉnh bằng **“stablecoin”** trong năm 2025 chạm mốc khoảng 11.600 tỷ USD (tương đương khoảng 1,71 triệu tỷ USD nếu quy đổi theo đơn vị Việt Nam).

Dữ liệu thị trường cũng cho thấy đà tăng trưởng rõ rệt. Theo thống kê của DefiLlama, vốn hóa toàn thị trường **“stablecoin”** hiện vào khoảng 314 tỷ USD (xấp xỉ 462,96 nghìn tỷ đồng), tăng mạnh so với mức khoảng 184 tỷ USD (khoảng 271,3 nghìn tỷ đồng) ghi nhận năm 2022. Jefferies dự báo trong vòng 5 năm tới, quy mô thị trường **“stablecoin”** có thể đạt 800–1.150 tỷ USD (tương đương khoảng 1.179,6–1.695,6 nghìn tỷ đồng).

Sức nặng của con số này nằm ở tính chất “tiền mặt số” của **“stablecoin”**. Tài sản có thể dịch chuyển 24/7 trên hạ tầng blockchain, lại có khả năng kết nối trực tiếp với các giao thức DeFi (tài chính phi tập trung), nơi người dùng có thể thu được mức lợi suất cao hơn gửi tiết kiệm truyền thống. Jefferies nhận định, khi **“stablecoin”** không chỉ còn là phương tiện thanh toán mà dần trở thành “nơi đỗ tiền” trung gian, nền tảng tiền gửi ngân hàng – vốn là nguồn sống của hệ thống tín dụng – sẽ đứng trước nguy cơ bị bào mòn từ từ.

Cảnh báo này không chỉ nằm trên lý thuyết. Đầu năm nay, Brian Moynihan, Giám đốc điều hành (CEO) của Bank of America(BAC), đánh giá có khả năng tới 6.000 tỷ USD (khoảng 8.846,4 nghìn tỷ đồng) tiền gửi có thể dịch chuyển sang **“stablecoin”** và các sản phẩm gắn với **“stablecoin”**, từ đó tạo ra tác động dây chuyền đến toàn bộ hệ thống ngân hàng.

bình luận: Con số 6.000 tỷ USD tương đương gần 1/4 tổng tiền gửi ngân hàng Mỹ, nếu kịch bản này tiến gần hiện thực thì cấu trúc nguồn vốn của hệ thống tài chính truyền thống sẽ phải viết lại.

“Ngắn hạn” vẫn an toàn, nhưng rủi ro cấu trúc dần tích tụ

Lý do chính khiến Jefferies không xếp **“stablecoin”** vào nhóm rủi ro cấp bách trong ngắn hạn nằm ở khung pháp lý. Nếu các dự luật về cấu trúc thị trường tài sản số tại Mỹ được thông qua theo hướng hiện tại, **“stablecoin”** sẽ được định nghĩa rõ là “phương tiện thanh toán” chứ không phải “sản phẩm tiết kiệm”, từ đó hạn chế sức hấp dẫn của chúng với vai trò thay thế trực tiếp tiền gửi ngân hàng. Báo cáo nhận định dự luật CLARITY – nếu được thông qua – sẽ đóng “khe hở” còn sót lại trong GENIUS Act liên quan đến việc trả lãi trực tiếp trên **“stablecoin”**, qua đó neo chặt vai trò của **“stablecoin”** trong phạm vi thanh toán, bù trừ, thay vì trở thành kênh tiết kiệm thay thế.

GENIUS Act (thông qua ngày 20 tháng 7 năm 2025, giờ địa phương) cấm các tổ chức phát hành **“stablecoin”** được quản lý trả thu nhập (lãi) trực tiếp cho những người nắm giữ thụ động. Theo Jefferies, chừng nào rào cản pháp lý này còn hiệu lực, khả năng xảy ra một làn sóng chuyển đổi ồ ạt từ tài khoản thanh toán, tài khoản tiết kiệm sang **“stablecoin”** trong ngắn hạn sẽ tương đối thấp.

Dù vậy, phía ngân hàng không đứng ngoài cuộc. Nhiều tổ chức tài chính lớn đã hoặc đang chuẩn bị tung ra **“stablecoin”** riêng để chủ động thích nghi với môi trường cạnh tranh mới. Fidelity Investments đã ra mắt **“Fidelity Digital Dollar (FIDD)”**, **“stablecoin”** đầu tiên của mình. CEO Brian Moynihan cho biết Bank of America(BAC) có thể phát hành **“stablecoin”** nếu được Quốc hội bật đèn xanh. Lãnh đạo Goldman Sachs(GS) cũng chia sẻ ngân hàng đang dành “rất nhiều nhân sự” tập trung vào mảng token hóa tài sản và **“stablecoin”**.

bình luận: Khi chính các “ông lớn” Phố Wall nhảy vào phát hành **“stablecoin”**, ranh giới giữa tài chính truyền thống và tài chính phi tập trung có nguy cơ mờ đi rất nhanh, và cuộc chơi lợi suất sẽ chuyển dần lên hạ tầng blockchain.

Về dài hạn, Jefferies cho rằng rủi ro đối với ngân hàng có xu hướng tích lũy dần thay vì bùng phát tức thì. Một trong những mảnh ghép quan trọng là các mô hình “phần thưởng dựa trên hoạt động” (activity-based rewards) trong khâu thanh toán và bù trừ: nếu người dùng nhận được ưu đãi, hoàn tiền hay các dạng thưởng khác khi sử dụng **“stablecoin”** để giao dịch, kết hợp cùng lợi suất từ staking hoặc cho vay trên DeFi, **“stablecoin”** trên thực tế sẽ tạo ra cơ chế hấp dẫn tương tự tiền gửi có lãi. Theo Jefferies, khi phần thưởng gắn với giao dịch, thanh toán, bù trừ bằng **“stablecoin”** cộng thêm lợi suất staking và cho vay DeFi đạt đến “độ dày” đủ lớn, chúng có thể trở thành mối đe dọa ở mức độ tương đương với sản phẩm tiền gửi truyền thống của ngân hàng.

Về mức độ dễ tổn thương, Jefferies đánh giá các ngân hàng có tỷ trọng lớn tiền gửi bán lẻ và tiền gửi có trả lãi sẽ chịu sức ép nhiều hơn nhóm ngân hàng toàn cầu đã sớm đầu tư vào hạ tầng tài sản số hoặc mảng lưu ký. Trong phạm vi các tổ chức mà Jefferies theo dõi, những cái tên như Wintrust Financial(WTFC), Flagstar Bancorp(FLG), Webster Financial(WBS), Eagle Bancorp(EGBN) và Axos Financial(AX) được xếp vào nhóm có mức độ “phơi nhiễm” cao nhất do phụ thuộc lớn vào nguồn tiền gửi bán lẻ và tiền gửi trả lãi.

Cuộc tranh luận xung quanh **“stablecoin”** vì vậy không đơn giản là màn “đối đầu” giữa coin và ngân hàng. Ngay cả khi quy định pháp lý cố gắng giữ **“stablecoin”** trong vai trò công cụ thanh toán, thị trường vẫn có cơ hội liên tục thử nghiệm các cơ chế thưởng, mô hình DeFi và sản phẩm lai ghép để biến chúng thành kênh giữ tiền mang tính cạnh tranh với tài khoản ngân hàng. Cảnh báo từ Jefferies cho thấy áp lực lên lợi nhuận ngành ngân hàng có thể không đến từ một cú sốc đơn lẻ, mà từ quá trình “xói mòn dần dần” khi **“stablecoin”** từng bước chiếm lấy hành vi thanh toán, tiết kiệm và đầu tư của người dùng.

bình luận: Với đà tăng trưởng hiện tại của **“stablecoin”**, câu hỏi lớn đặt ra cho ngân hàng không còn là “liệu có bị ảnh hưởng hay không”, mà là “mô hình kinh doanh sẽ thay đổi như thế nào khi một phần tiền gửi cốt lõi chuyển lên blockchain”.