DTCC, Clearstream và Euroclear đề xuất khuôn khổ tính tương tác tài sản số toàn cầu

DTCC(Mỹ), Clearstream(Đức), Euroclear(Bỉ) và Boston Consulting Group(BCG) vừa công bố một khuôn khổ *“từ”dình nghĩa lại khái niệm “từ”tính tương tác (interoperability)* cho *“từ”tài sản số* và *“từ”chứng khoán token hóa*, với mục tiêu giúp chúng có thể vận hành an toàn, mở rộng và tuân thủ trong hệ thống tài chính truyền thống. Theo báo cáo chung công bố ngày 4 tháng 3 (giờ địa phương), các tổ chức hạ tầng thị trường này cho rằng nếu muốn *“từ”chứng khoán tài sản số (Digital Asset Securities – DAS)* phát huy trọn vẹn tiềm năng trong thị trường vốn, thì tính *“từ”tương tác giữa các blockchain và giữa blockchain với hệ thống TradFi* phải được xem là điều kiện tiên quyết.

Theo báo cáo, vấn đề lớn nhất của *“từ”tài sản số* hiện nay là tình trạng “phân mảnh” hạ tầng. Hàng loạt blockchain công khai (public) và riêng tư (private/permissioned), cùng với sự bùng nổ của các mạng *Layer 1 (L1)* và *Layer 2 (L2)*, khiến quá trình phát hành, giao dịch, thanh toán – bù trừ dễ bị “nhốt” trong các sổ cái và chuẩn kỹ thuật khác nhau. Sự xuất hiện của các mô-đun hạ tầng và dịch vụ “rollup-as-a-service” giúp tổ chức có thể triển khai L2 riêng chỉ trong vài tuần thay vì vài năm, làm hệ sinh thái *“từ”chứng khoán token hóa* ngày càng đa dạng, nhưng chi phí kết nối và đối soát giữa các sổ cái cũng tăng theo.

Các tác giả đánh giá mô hình vận hành đang chuyển dần sang cấu trúc “mạng của các mạng” (network-of-networks), nơi các chuẩn kỹ thuật, cổng kết nối (gateway) và nhà cung cấp dịch vụ tuân thủ đóng vai trò liên kết các đối tượng *on-chain* với hệ thống *off-chain* của tài chính truyền thống. Điểm đáng chú ý là khuôn khổ *“từ”tính tương tác* mà DTCC, Clearstream, Euroclear và BCG đề xuất không giới hạn ở việc nối các blockchain với nhau. Thay vào đó, nó còn bao gồm cả việc kết nối giữa *DLT* và *sổ cái ngân hàng truyền thống*, cũng như sổ cái của các *trung tâm lưu ký chứng khoán (CSD)*, nhằm đảm bảo dòng di chuyển của *“tài sản số”* xuyên qua nhiều hạ tầng mà vẫn giữ nguyên tính toàn vẹn của tài sản, quyền sở hữu, vòng đời chứng khoán và sự tuân thủ pháp lý.

Báo cáo định nghĩa *“từ”tính tương tác của tài sản số* là khả năng trao đổi tài sản giữa các sổ cái khác nhau – bao gồm *DLT* và sổ cái truyền thống – mà không làm gián đoạn quyền pháp lý, chuẩn quy định và chuỗi quyền sở hữu. Nói cách khác, vấn đề không chỉ là “nối mạng với mạng”, mà là “giữ nguyên mạch pháp lý và tuân thủ” khi tài sản di chuyển qua các hạ tầng đó.

Bên cạnh thách thức kỹ thuật, báo cáo cũng chỉ ra tình trạng “phân mảnh về quy định” trên phạm vi toàn cầu đang tạo ra những *“từ”phi hiệu quả mang tính cấu trúc* cho thị trường *“tài sản số”* và *“tài sản token hóa”*. Cùng một loại *“từ”chứng khoán token hóa*, nhưng mỗi khu vực pháp lý lại có định nghĩa, yêu cầu công bố và khung giám sát khác nhau, buộc các tổ chức phải gánh thêm chi phí thiết kế hệ thống, quản trị rủi ro và tuân thủ trùng lặp. Vì vậy, khuôn khổ mà nhóm tác giả đề xuất nhấn mạnh việc xây dựng một hạ tầng “trung lập”, dựa trên *chuẩn hóa*, *gateway* và *dịch vụ tuân thủ bắt buộc*, như một lớp nền cho *“từ”tính tương tác tài sản số* ở quy mô toàn cầu.

Ở cấp độ triển khai thực tế, DTCC – một trong những hạ tầng hậu giao dịch (post-trade) quan trọng nhất thế giới – đã nhận được chấp thuận từ Ủy ban Chứng khoán và Sàn giao dịch Hoa Kỳ (SEC) vào tháng 12 năm ngoái để vận hành thí điểm chương trình *“từ”token hóa chứng khoán* mà họ đang nắm giữ. Cùng thời điểm, DTCC công bố sẽ sử dụng Canton – một L1 định hướng khách hàng tổ chức – làm nền tảng hạ tầng cho chương trình thử nghiệm này. Giới phân tích nhận định việc một tổ chức cốt lõi như DTCC công khai “bản vẽ” *“từ”tương tác tài sản số* sẽ có ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ mà *“tài sản token hóa”* thâm nhập vào hệ thống thanh toán, bù trừ và lưu ký truyền thống.

Trong khi đó, ranh giới giữa tài chính truyền thống và hạ tầng crypto đang mờ dần. Ví dụ, The Defiant gần đây đưa tin về thương vụ Tập đoàn Sàn giao dịch Liên lục địa (Intercontinental Exchange – ICE) đầu tư chiến lược vào sàn giao dịch OKX, cho thấy các định chế TradFi ngày càng muốn sở hữu “chân” trong hạ tầng giao dịch *“tài sản số”*. Những thương vụ dạng này được xem là phần mở rộng tự nhiên của xu hướng *“tài sản token hóa”* và đặt thêm áp lực lên yêu cầu chuẩn hóa, kết nối và tuân thủ xuyên biên giới.

Tựu trung, cạnh tranh trong kỷ nguyên *“từ”tính tương tác tài sản số* nhiều khả năng không xoay quanh việc “ai có nhiều blockchain hơn”, mà là “ai giảm được nhiều ma sát hơn” trong quá trình nối *DLT* với hệ thống ngân hàng, CSD và các hạ tầng TradFi hiện hữu. Để *“từ”chứng khoán token hóa* thực sự bước vào dòng chảy tài chính chủ đạo, thị trường cần một kiến trúc kết nối bao trùm từ tiêu chuẩn kỹ thuật, lớp pháp lý – quy định, cho đến bảo toàn quyền sở hữu. Báo cáo chung của DTCC, Clearstream, Euroclear và BCG có thể coi là một tín hiệu cho thấy hạ tầng tài chính truyền thống đang chủ động định hình luật chơi mới cho *“từ”tài sản số* thay vì chỉ đứng ngoài quan sát.

bình luận: Từ góc nhìn nhà đầu tư, nếu khuôn khổ *“tính tương tác tài sản số”* này được các cơ quan quản lý và hạ tầng lớn chấp nhận, rủi ro vận hành và rủi ro quy định của *“tài sản token hóa”* có thể giảm đáng kể. Tuy nhiên, quá trình chuẩn hóa và hài hòa quy định giữa các khu vực pháp lý thường kéo dài nhiều năm, đồng nghĩa với việc các dự án *token hóa* và *hạ tầng nối TradFi – crypto* sẽ phải chủ động “thiết kế cho tương lai”, chấp nhận chi phí tuân thủ cao trong giai đoạn đầu để không bị tụt hậu khi chuẩn chung được hình thành.