Mỹ tăng tốc xây khung pháp lý DeFi, perpetual futures và thị trường dự đoán crypto

Theo CoinDesk đưa tin ngày 3 (giờ địa phương), Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC) đang tăng tốc hoàn thiện khung quy định nhằm đưa *DeFi*, hay *tài chính phi tập trung*, vào phạm vi quản lý chính thức. Mục tiêu là giảm bớt tình trạng bất định pháp lý kéo dài quanh các giao thức *DeFi*, đồng thời tạo “chỗ đứng” rõ ràng hơn để thị trường *on-chain* tiếp tục phát triển tại Mỹ thay vì chảy máu ra nước ngoài.

Chủ tịch CFTC Michael Selig phát biểu tại một phiên thảo luận do Viện Milken (Milken Institute) tổ chức ngày 3 (giờ địa phương), cùng với Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) Paul Atkins, rằng cơ quan này đang xây dựng bộ quy tắc mới để “tiếp nhận” các hệ thống phần mềm *on-chain*. Ông nhấn mạnh CFTC chính thức đặt trọng tâm vào việc “*hiện đại hóa (modernizing)*” quy định, qua đó làm rõ khi nào và bằng cách nào các hệ thống phần mềm on-chain như *DeFi* rơi vào phạm vi giám sát của CFTC.

Selig cho biết trước đây, trong nhiệm kỳ các chính quyền trước, nhiều dịch vụ liên quan *DeFi* thường bị phân loại rất rộng là “sàn giao dịch” hoặc “môi giới” và bị đối xử chủ yếu dưới góc độ thực thi – xử phạt. Ông khẳng định sẽ làm rõ “điều gì kích hoạt việc áp dụng quy định của CFTC, điều gì không thuộc phạm vi này”, và nếu một hệ thống phần mềm on-chain hoặc giao diện *frontend* thuộc diện phải tuân thủ quy định, các quy tắc đó sẽ được hiện đại hóa và “*chuẩn bị cho tương lai (future proofing)*” để còn phù hợp trong nhiều năm tới.

Chủ tịch SEC Paul Atkins cũng nhắc lại cam kết phối hợp chặt chẽ với CFTC. Ông cho biết hai cơ quan đang tăng cường hợp tác trong quá trình xây dựng khung kỷ luật cho thị trường *crypto*, tập trung vào việc cung cấp sự rõ ràng về quy định mà thị trường đã yêu cầu trong suốt thời gian dài.

*bình luận*: Động thái này cho thấy các nhà quản lý Mỹ muốn chuyển từ cách tiếp cận “thực thi trước, hướng dẫn sau” sang mô hình “đặt luật chơi rõ ràng rồi mới xử lý vi phạm”, điều mà cộng đồng *DeFi* và các doanh nghiệp *crypto* đã liên tục kêu gọi.

Trọng tâm trong tiến trình này là xây dựng *hệ thống phân loại tài sản crypto (crypto asset taxonomy)*. Theo Chủ tịch Selig, CFTC và SEC đang cùng rà soát để làm rõ hơn trong luật Mỹ điều gì là “chứng khoán”, điều gì không phải, từ đó xác định ranh giới thẩm quyền giữa hai cơ quan. Ông cho biết việc này xuất phát từ thị trường phái sinh truyền thống: “Rất nhiều doanh nghiệp muốn chuyển hoạt động *on-chain*, nhưng các chính quyền trước đây đã đẩy không ít doanh nghiệp và thanh khoản ra nước ngoài”. Nhu cầu chuyển dịch sang hạ tầng on-chain tăng lên, song sự mơ hồ về quy định lại vô tình khuyến khích dòng vốn rời khỏi Mỹ.

*“Vô hạn hợp đồng” (perpetual futures) chuẩn bị vào khung quy định Mỹ*

Về thị trường *hợp đồng vô thời hạn – perpetual futures (perps)*, Chủ tịch Selig lần đầu đưa ra một mốc thời gian tương đối cụ thể. Ông cho rằng dưới thời các chính quyền trước, sự thiếu chắc chắn về quy định khiến các nền tảng được quản lý tại Mỹ rất khó triển khai sản phẩm *perpetual futures* một cách hợp pháp.

Tuy nhiên, Selig tiết lộ “trong vòng khoảng một tháng tới”, các sản phẩm *perpetual futures* được quản lý đầy đủ sẽ xuất hiện tại Mỹ. Ông nhấn mạnh Mỹ cần giữ thanh khoản ở trong nước, đồng thời áp dụng những cơ chế bảo vệ nhà đầu tư phù hợp để tránh việc doanh nghiệp sụp đổ gây chấn động thị trường Mỹ. Theo ông, CFTC đang làm việc để thị trường có thể tiếp cận “*perpetual futures thực sự (true perpetual futures)*” ngay trong phạm vi pháp lý Mỹ.

*bình luận*: Hiện nay, phần lớn thanh khoản *perpetual futures* tập trung ở các sàn offshore như Binance, Bybit…, nằm ngoài tầm giám sát trực tiếp của Mỹ. Nếu CFTC mở đường cho các sản phẩm “perps” được cấp phép trong nước, đây có thể là bước ngoặt với cả thị trường phái sinh *crypto* lẫn chiến lược tuân thủ của các sàn giao dịch lớn.

*Thị trường dự đoán: Kalshi, Polymarket sắp có chuẩn khung mới*

Chủ tịch Selig cũng đề cập đến *thị trường dự đoán (prediction markets)*, một phân khúc đã thu hút sự chú ý rộng rãi trong khoảng một năm gần đây. Ông cho biết phạm vi thẩm quyền của CFTC và SEC trong lĩnh vực này “chồng lấn đáng kể”, và các tiêu chuẩn áp dụng cho các nền tảng như Kalshi hay Polymarket sẽ sớm được công bố.

Theo Selig, CFTC sẽ thiết lập “các tiêu chí cực kỳ rõ ràng để xác định sản phẩm nào được phép *tự chứng nhận (self-certified)* trong thị trường Mỹ, sản phẩm nào không”. Cơ quan này cũng sẽ hệ thống hóa cách thức đánh giá những sản phẩm đa dạng đang được cung cấp trong lĩnh vực thị trường dự đoán. Ông tiết lộ CFTC có kế hoạch sớm ban hành “*thông báo nâng cao về xây dựng quy định – ANPRM (advanced notice of proposed rulemaking)*” nhằm chính thức khởi động giai đoạn soạn thảo quy tắc chi tiết.

Những phát biểu này được đưa ra ngay sau khi CFTC nộp “bản ý kiến bạn của tòa – *friend-of-the-court brief*” tại một vụ việc ở Nevada để ủng hộ Crypto.com. Trong tài liệu này, CFTC lập luận rằng thị trường dự đoán nên do cơ quan liên bang giám sát, thay vì chỉ giao cho các cơ quan quản lý cấp bang, qua đó đặt nền tảng cho một cách hiểu rộng hơn về phạm vi quản lý liên bang trong lĩnh vực này.

*bình luận*: Nếu CFTC giữ vững lập trường “quy định ở cấp liên bang”, các nền tảng thị trường dự đoán dựa trên *crypto* như Polymarket có thể sẽ phải điều chỉnh mạnh mô hình hoạt động, nhưng đổi lại sẽ nhận được tính chắc chắn pháp lý cao hơn và cơ hội tiếp cận nhà đầu tư Mỹ rộng rãi hơn.

*Hiện đại hóa toàn diện: từ DeFi, taxonomy crypto đến perpetual futures và prediction markets*

Chủ tịch Selig cho biết ông “kỳ vọng lớn” vào việc tiếp tục “hiện đại hóa và nâng cấp” hệ thống quy định để phù hợp với thực tế thế kỷ 21. Theo ông, kế hoạch của CFTC là triển khai đồng bộ bốn mảng: cập nhật quy định với *DeFi* và các hệ thống phần mềm on-chain, hoàn thiện *hệ thống phân loại tài sản crypto*, đưa *perpetual futures* vào khuôn khổ được quản lý, và chuẩn hóa cách tiếp cận với *thị trường dự đoán*.

Diễn biến này trùng khớp với xu hướng điều chỉnh ở SEC. Mùa hè năm ngoái, SEC đã công bố sáng kiến “Project Crypto” với định hướng hiện đại hóa quy định chứng khoán và dần dịch chuyển hạ tầng thị trường vốn lên *on-chain*. Tuy vậy, ngành vẫn đang chờ Quốc hội, đặc biệt là Thượng viện, thông qua dự luật khung về cấu trúc thị trường *crypto* – bao gồm hạ tầng, thẩm quyền giám sát và tiêu chí phân loại tài sản.

*bình luận*: Chừng nào luật khung ở cấp Quốc hội chưa hoàn thiện, sự bất định vẫn tồn tại, nhất là với các dự án *DeFi* lớn và các sàn phái sinh. Tuy nhiên, chuỗi động thái từ CFTC và SEC cho thấy Mỹ đang dần chuyển sang mô hình “quy định để cho phép – regulate to enable” thay vì chỉ “quy định để ngăn chặn”. Với các doanh nghiệp *crypto* có định hướng dài hạn, đây là tín hiệu quan trọng để cân nhắc việc đưa hoạt động và thanh khoản quay lại thị trường Mỹ.