Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang làm dấy lên cảnh báo mới trên thị trường năng lượng. Theo đánh giá mới đây của JPMorgan, nếu xung đột kéo dài và nguồn cung gián đoạn quá mốc 3 tuần, giá dầu Brent có thể bật lên vùng 100–120 USD/thùng, kéo theo nguy cơ lạm phát quay lại và áp lực lớn hơn lên các tài sản rủi ro.
Theo Bloomberg đưa tin ngày 20 tháng 12 (giờ địa phương), bộ phận chiến lược hàng hóa của JPMorgan, do bà Natasha Kaneva (Natasha Kaneva) phụ trách, đã công bố báo cáo phân tích chi tiết về các kịch bản giá dầu trong bối cảnh rủi ro địa chính trị tăng cao tại Trung Đông.
Trong báo cáo, JPMorgan cho rằng kịch bản dầu Brent leo lên 100–120 USD/thùng có thể xảy ra nếu *gián đoạn nguồn cung* từ khu vực này kéo dài trên 3 tuần. Ngân hàng chỉ ra ba nhóm biến số chính sẽ quyết định quỹ đạo giá dầu: quy mô và thời gian mất nguồn cung, tốc độ sử dụng *dự trữ thay thế* như dầu dự trữ chiến lược (SPR), và mức độ gián đoạn tại các tuyến hàng hải chiến lược, đặc biệt là eo biển Hormuz.
Theo JPMorgan, dù eo biển Hormuz hiện chưa bị “đóng cửa” một cách chính thức, song phí bảo hiểm hàng hải leo thang và lo ngại an ninh ngày càng rõ nét đang khiến tốc độ di chuyển của tàu chở dầu chậm lại. Trong thực tế, điều này có thể tạo ra một dạng “phong tỏa trên thực tế”, khi dòng chảy vật lý của dầu không bị chặn hoàn toàn nhưng *năng lực vận chuyển hữu hiệu* lại suy giảm đáng kể.
Báo cáo ước tính công suất chứa dầu trên đất liền của các nước vùng Vịnh phụ thuộc mạnh vào eo biển Hormuz – gồm Ả Rập Xê Út, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Iraq, Kuwait, Iran, Qatar và Oman – vào khoảng 343 triệu thùng. Với giả định xuất khẩu bị đình trệ, lượng kho này chỉ đủ hấp thụ sản lượng mới trong khoảng 22 ngày, tức chưa đầy 3 tuần.
Nếu gián đoạn vận chuyển kéo dài qua mốc thời gian này, các nước sản xuất sẽ buộc phải cắt giảm hoặc đóng giếng (shut-ins), dẫn tới *suy giảm nguồn cung thực tế* trên quy mô toàn cầu. JPMorgan đánh giá đây là điểm kích hoạt khiến giá dầu Brent có thể nhanh chóng chuyển lên vùng 100–120 USD/thùng, do thị trường phải định giá lại rủi ro thiếu hụt cung trong trung hạn.
“bình luận” Ngưỡng “3 tuần” mà JPMorgan nêu ra không chỉ là một con số kỹ thuật về kho chứa, mà còn là mốc tâm lý: một khi thị trường tin rằng gián đoạn không còn mang tính tạm thời, kỳ vọng về *rủi ro thiếu cung dài hơi* sẽ lập tức phản ánh vào giá, kéo theo làn sóng phòng thủ từ nhà đầu tư và các nước nhập khẩu.
JPMorgan cũng dẫn dữ liệu lịch sử để củng cố lập luận. Theo thống kê của ngân hàng này, trong các sự kiện có liên quan tới “thay đổi chế độ” tại những nước xuất khẩu dầu quy mô trung bình hoặc lớn, giá dầu từ thời điểm bắt đầu cú sốc đến khi chạm đỉnh đã tăng trung bình khoảng 76%. Điều đó cho thấy các cú sốc địa chính trị không đơn thuần là tin tức ngắn hạn, mà có thể chuyển hóa thành yếu tố cấu trúc, làm xáo trộn cả chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
Căng thẳng gần đây ở Trung Đông sau các đợt không kích của Mỹ và Israel nhằm vào mục tiêu tại Iran đã khiến thị trường dầu phản ứng khá nhạy. Trong phiên giao dịch đầu tuần, giá dầu Brent có lúc vượt 80 USD/thùng trong phiên, trước khi quay lại quanh vùng 77 USD/thùng vào cuối ngày. Cùng thời điểm, hợp đồng tương lai chứng khoán suy yếu, phản ánh tâm lý “né rủi ro” lan rộng trên thị trường tài chính.
Nhóm cổ phiếu năng lượng và quốc phòng lại cho thấy bức tranh trái ngược. Giá cổ phiếu các tập đoàn dầu khí lớn như Exxon Mobil(XOM), Chevron(CVX) đồng loạt tăng, trong khi các doanh nghiệp quốc phòng như Lockheed Martin(LMT), Northrop Grumman(NOC) cũng giữ được xu hướng tích cực. Giá dầu tăng thường hỗ trợ *biên lợi nhuận* của ngành năng lượng, nhưng đồng thời lại làm dấy lên lo ngại lạm phát quay lại, qua đó tạo thêm sức ép lên mặt bằng lãi suất và định giá cổ phiếu nói chung.
“bình luận” Giá dầu leo thang trong bối cảnh nhiều nền kinh tế lớn vẫn chưa hoàn toàn thoát khỏi áp lực giá cả có thể khiến các ngân hàng trung ương, đặc biệt là Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), thận trọng hơn trong việc cắt giảm lãi suất. Điều này sẽ là bất lợi cho cả chứng khoán lẫn các tài sản rủi ro như *tiền mã hóa*, vốn nhạy cảm với chi phí vốn và khẩu vị rủi ro toàn cầu.
Nhìn về phía trước, JPMorgan cho rằng yếu tố then chốt đối với quỹ đạo giá dầu sẽ là *thời gian* kéo dài của gián đoạn, hơn là những biến động trong một vài phiên giao dịch ngắn hạn. Nếu hạn chế vận chuyển qua eo biển Hormuz tiếp tục, phí bảo hiểm vẫn ở mức cao và tâm lý lo ngại an ninh không hạ nhiệt, thị trường có thể sớm “cộng thêm” một mức *phí rủi ro* vào giá, ngay cả khi chưa ghi nhận thiếu hụt vật lý trên quy mô lớn.
Ngưỡng 3 tuần, gắn liền với *giới hạn kho chứa* tại vùng Vịnh, được JPMorgan coi là điểm bước ngoặt quan trọng. Từ đây, diễn biến căng thẳng tại Trung Đông – từ các động thái quân sự đến phản ứng ngoại giao – sẽ quyết định liệu thị trường năng lượng toàn cầu sẽ chỉ trải qua một cú sốc tạm thời, hay phải đối mặt với một chu kỳ giá dầu cao mới, với dầu Brent tiến vào vùng 100–120 USD/thùng và kéo theo những hệ lụy rộng hơn cho kinh tế, tài chính và cả thị trường *tiền mã hóa*.
Bình luận 0