Token Espresso(ESP) niêm yết dưới giá launchpad, nhà đầu tư Kaito lỗ hơn 30% và dính vesting 2 năm

Dự án layer1 chuyên cho *rollup* mang tên *Espresso(ESP)* vừa chính thức ra mắt *token Espresso(ESP)* với mức định giá ban đầu khoảng 275 triệu USD (khoảng 3.980 tỷ đồng). Giá mở cửa ở mức chấp nhận được, nhưng phần lớn nhà đầu tư tham gia mua trước qua *launchpad* lại rơi vào tình trạng thua lỗ ngay sau khi token niêm yết.

Theo tổng hợp dữ liệu thị trường ngày 12 (giờ địa phương), dự án Espresso đã niêm yết *token Espresso(ESP)* đồng thời triển khai *airdrop* và mở khóa lưu thông. Số liệu từ CoinGecko cho thấy, *Espresso(ESP)* bắt đầu giao dịch quanh 0,072 USD (khoảng 100 đồng) rồi nhanh chóng tăng lên vùng 0,083 USD (khoảng 120 đồng). Trong 7 giờ đầu sau khi niêm yết, khối lượng giao dịch tích lũy đạt khoảng 115 triệu USD (tương đương 1.664 tỷ đồng), phản ánh mức độ quan tâm đáng kể của thị trường đối với mảng hạ tầng *rollup* mới.

Espresso được định hướng trở thành lớp *“base layer hiệu năng cao”* dành cho các *rollup* và *appchain*, thay vì mô hình một blockchain layer1 chứa trực tiếp mọi ứng dụng. Thiết kế của mạng lưới cho phép nhiều *rollup* và chuỗi ứng dụng vận hành phía trên Espresso, với ba trụ cột kỹ thuật mà dự án nhấn mạnh là *tính cuối cùng (finality)*, *khả năng sẵn sàng dữ liệu (Data Availability – DA)* và *tính tương tác thời gian thực*. Theo giới thiệu của đội ngũ phát triển, các *rollup* tích hợp với Espresso có thể đồng thời tối ưu hóa khả năng mở rộng, bảo mật và khả năng kết nối giữa các chuỗi.

Đợt phát hành *token Espresso(ESP)* cũng đánh dấu bước ngoặt khi mạng lưới chuyển sang cơ chế đồng thuận *bằng chứng cổ phần (PoS)*. Cùng với việc đưa token lên sàn, dự án đã phân phối 10% tổng cung *Espresso(ESP)* thông qua *airdrop* đến hơn 1 triệu địa chỉ ví. Mô hình này được định vị như một bước đi thúc đẩy phân quyền dựa vào cộng đồng, nhưng mức độ tham gia thực chất vào bảo mật mạng lưới và quản trị on-chain của lượng người dùng này vẫn cần thời gian để kiểm chứng.

Ở chiều ngược lại, nhóm nhà đầu tư tham gia *launchpad* lại không có được kết quả tích cực. Vào tháng 7 năm 2025, Espresso đã bán ra 1% tổng cung token thông qua nền tảng *Kaito Launchpad*. Khi đó, dự án được định giá khoảng 400 triệu USD (tương đương 5.790 tỷ đồng). So với lần niêm yết hiện tại với vốn hóa khoảng 275 triệu USD (khoảng 3.980 tỷ đồng), mức định giá đã giảm khoảng 31% so với thời điểm bán qua *launchpad*.

Không chỉ bị “chiết khấu” mạnh về định giá, nhà đầu tư *Kaito Launchpad* còn phải chấp nhận thời gian *vesting* kéo dài 2 năm. Điều này khiến các nhà đầu tư theo trường phái lướt sóng ngắn hạn vừa gánh mức lỗ danh nghĩa trên 30% ngay khi niêm yết, vừa bị hạn chế khả năng thoát hàng trong thời gian dài. Diễn biến này nối dài xu hướng *“hiệu quả sau niêm yết suy giảm”* đang xuất hiện ở nhiều thương vụ bán token trong thời gian gần đây.

Trường hợp của *Espresso(ESP)* tiếp tục bổ sung vào danh sách các thương vụ *token sale* rơi vào trạng thái “*underwater*”, tức giá niêm yết thấp hơn giá bán trước đó. Các nguồn tin thị trường cho biết, gần đây những cái tên như *Infinex* hay *Aztec* cũng ghi nhận quỹ đầu tư và người mua *ICO/launchpad* rơi vào vùng lỗ ngay từ thời điểm token lên sàn.

Mô hình định giá cao ở vòng huy động vốn, trong khi nhu cầu thực tế trên thị trường giao ngay lại không theo kịp, là nguyên nhân chính tạo ra khoảng cách này. Khi dự án khóa một phần lớn nguồn cung cho nhà đầu tư sớm với thời gian *vesting* dài, lượng token chờ mở khóa về sau sẽ trở thành áp lực tiềm ẩn lên giá trong trung và dài hạn. Với Espresso, cấu trúc phân bổ token và lịch trình mở khóa nếu không được quản trị tốt có thể làm gia tăng biến động giá trong các giai đoạn tới.

bình luận: Câu chuyện *underwater* không chỉ là vấn đề của từng dự án riêng lẻ mà còn phản ánh tình trạng định giá quá cao ở giai đoạn huy động, trong khi mô hình sử dụng token chưa đủ thuyết phục để hấp thụ lực cung khi niêm yết.

Về mặt cạnh tranh, Espresso lựa chọn hướng đi trở thành *base layer* cung cấp hạ tầng cho *rollup* và *appchain*, tham gia trực tiếp vào thị trường layer2 và blockchain mô-đun vốn đã rất đông đúc. Dự án tập trung vào hai lợi thế là *Data Availability* và *khả năng tương tác* giữa các chuỗi, nên yếu tố quyết định nằm ở việc họ có thể thu hút bao nhiêu *rollup* lớn hay *appchain* mới xây dựng trên Espresso trong thời gian tới. Mức độ chấp nhận của các dự án hạ tầng và DeFi sẽ là biến số then chốt định hình giá trị của *token Espresso(ESP)* trong dài hạn.

Xét về cung – cầu ngắn hạn, lượng *airdrop* phân bổ rộng rãi cùng phần token của nhà đầu tư sớm đang tạo gánh nặng rõ rệt lên giá. Tuy nhiên, nếu mạng lưới PoS của Espresso vận hành ổn định, thu hút thêm các *rollup/appchain* thực sự sử dụng hạ tầng, và xây dựng được mô hình *staking* cùng tiện ích token rõ rệt, định giá đối với *Espresso(ESP)* có thể được thị trường nhìn nhận lại.

bình luận: Việc Infinex, Aztec, Espresso liên tiếp rơi vào tình trạng “underwater ngay khi niêm yết” đang trở thành tín hiệu cảnh báo đối với toàn bộ thị trường *token sale*, cho thấy nhu cầu thị trường thứ cấp không còn chấp nhận mọi mức định giá mà các vòng huy động đưa ra, buộc dự án phải chú trọng nhiều hơn vào sản phẩm thực tế và vai trò kinh tế của token.