Helium(HNT) và Jupiter(JUP) đồng loạt ngừng mua lại token, lộ rõ giới hạn chiến lược giảm cung

Hai dự án nổi bật trong lĩnh vực tài chính phi tập trung (DeFi), gồm Helium(HNT) và Jupiter(JUP), vừa tuyên bố ngừng chương trình “từ mua lại và đốt token”, một chiến lược từng được kỳ vọng sẽ hỗ trợ duy trì giá token. Việc cả hai đồng loạt dừng chương trình này đang khiến giới chuyên gia đặt dấu hỏi lớn về hiệu quả thực sự của chiến lược này trong môi trường “cung vượt cầu”, vốn là đặc điểm cố hữu của nhiều dự án tiền mã hóa.

Theo CoinDesk đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), Helium(HNT) – một dự án xây dựng mạng viễn thông phi tập trung – trước đây từng dùng doanh thu từ kinh doanh dịch vụ di động để tự động mua lại và đốt HNT mỗi ngày. Trong tháng 10, Helium ghi nhận doanh thu tới 3,4 triệu USD (khoảng 49 tỷ đồng), nhưng phản ứng của thị trường rất kém. Trước tình hình đó, người sáng lập Amir Haleem cho biết khoản tiền này sẽ được chuyển sang dùng để thu hút người dùng và mở rộng hạ tầng mạng lưới. Ông thẳng thắn bình luận rằng "việc mua lại token không tạo ra hiệu ứng gì cho thị trường".

Tương tự, Jupiter(JUP), một nền tảng DeFi được vận hành trên Solana(SOL), trong năm 2025 đã chi hơn 70 triệu USD vào việc mua lại JUP từ thị trường. Tuy nhiên, giá JUP hiện quanh mốc 0,21 USD – giảm hơn 90% so với đỉnh. Người sáng lập dự án, Siuong, đã đặt câu hỏi công khai trong cộng đồng: “Có nên dùng số tiền này để thưởng cho người dùng thay vì tiếp tục mua lại token?”

Từ mua lại có thể không theo kịp tốc độ phát hành

Trong cả hai trường hợp, vấn đề cốt lõi nằm ở việc “nguồn cung token vẫn liên tục được bổ sung”. Helium từng mong muốn mô hình đốt token tương ứng với hiệu suất kinh doanh sẽ giúp tạo ra cân bằng cung - cầu. Tuy vậy, tốc độ phát hành token mới quá nhanh khiến chương trình không phát huy hiệu quả. Dù cơ chế đốt token theo “tín dụng dữ liệu” – gắn với mức sử dụng mạng – vẫn được duy trì, chương trình mua lại dựa trên doanh thu di động đã bị dừng hoàn toàn.

Riêng với Jupiter, thách thức còn nổi bật hơn. Chỉ trong đầu năm 2025, gần 700 triệu JUP được đưa vào thị trường thông qua các chương trình airdrop, phần thưởng staking và mở khóa thanh khoản. Cơ chế tự động thưởng tiếp tục bổ sung nguồn cung mỗi ngày, khiến cho từ mua lại không thể theo kịp. Thậm chí, một số nhà phân tích cho rằng việc mua lại chỉ tạo “tính thanh khoản giúp thoát hàng” cho nhà đầu tư, thay vì thật sự nâng đỡ giá. Bình luận từ thị trường gọi đây là hình thức “vẽ biểu đồ” (chart painting) – nỗ lực đánh lừa hiệu ứng tăng giá thông qua các hoạt động kỹ thuật, trong khi không có nền tảng sử dụng thực tế đi kèm.

Bình luận: Trong khi các dự án tập trung vào yếu tố “giảm cung”, nhiều chuyên gia đang nhấn mạnh rằng nhu cầu thực sự – thể hiện qua khả năng sử dụng và giá trị nội tại của token – mới quyết định tính bền vững cho giá trị.

Từ mua lại không đủ – giá trị thật nằm ở công năng

Nhiều chuyên gia trong lĩnh vực tokenomics cho rằng chỉ giảm nguồn cung lưu thông là chưa đủ để bảo vệ giá trị token. Để chiến lược từ mua lại thật sự phát huy hiệu quả, dự án cần các yếu tố cấu trúc bổ trợ: yêu cầu bắt buộc sở hữu token khi sử dụng dịch vụ, hay chia sẻ doanh thu thực tế tới người nắm giữ token.

Helium hiện đang phát triển mạnh với dịch vụ viễn thông di động, đạt gần 600,000 người dùng. Dự án có khả năng xử lý một phần lưu lượng dữ liệu cho các nhà mạng lớn, tạo kỳ vọng dài hạn rằng nhu cầu tự nhiên trong mạng lưới sẽ lên cao, từ đó thúc đẩy lượng “token đốt” một cách bền vững. Vì thế, trọng tâm hiện đã chuyển từ mua lại sang tăng trưởng dựa trên sử dụng thực tế.

Trái lại, Jupiter dù sở hữu hàng loạt sản phẩm DeFi từ ví, giao dịch phái sinh, cho vay và hơn thế nữa, vai trò của token JUP vẫn khá mờ nhạt khi chỉ đóng vai trò tùy chọn cho quản trị cộng đồng. Sự thiếu vắng công năng cốt lõi khiến việc từ mua lại không thể cân bằng lạm phát. Các chuyên gia cho rằng nếu token không gắn kết chặt chẽ với chức năng cốt lõi của giao thức, chiến lược này sẽ gặp ngưỡng giới hạn rất nhanh.

Hiện cộng đồng Jupiter cũng đang đề xuất các hướng cải cách: giảm phát hành không cần thiết, tăng nhu cầu thực tế đối với JUP và chuyển phần thưởng thành chia sẻ giá trị từ doanh thu thực sự – nhằm thay đổi mô hình hoạt động hướng tới người nắm giữ token.

Từ khóa: từ mua lại, đốt token, Helium(HNT), Jupiter(JUP), giá trị token, cung - cầu token

Kết luận:

Trường hợp của Helium(HNT) và Jupiter(JUP) minh chứng rõ rằng chiến lược “từ mua lại” – tức dùng quỹ để mua và đốt token – không đủ để tạo động lực tăng giá khi vắng bóng công năng thực tế. Trong một thị trường nơi nguồn cung token ngày càng gia tăng và áp lực chốt lời ngày một lớn, sự bền vững của mỗi dự án không thể chỉ dựa vào biện pháp kỹ thuật. Thay vào đó, việc xây dựng hệ sinh thái xoay quanh “giá trị thực tế và nhu cầu sử dụng bắt buộc” mới là chìa khóa để đảm bảo sự phát triển dài lâu.

Bình luận: Từ mua lại chỉ nên xem là giải pháp bổ trợ trong chiến lược dài hạn, chứ không thể thay thế cho việc xây dựng mô hình kinh tế vững chắc dựa trên công năng thật sự của token.