15.000 tỷ won tiền phạt được nêu ra, ngày điều trần đầu tiên vụ thông đồng trái phiếu chính phủ Hàn Quốc chia rẽ ý kiến

Trong ngày điều trần đầu tiên về nghi vấn thông đồng đấu thầu trái phiếu chính phủ Hàn Quốc, lập trường của 15 công ty tài chính gồm công ty chứng khoán và ngân hàng đã chia rẽ rõ rệt. Các công ty chứng khoán thuộc diện khoan hồng (leniency) thừa nhận hành vi thông đồng và xin được giảm nhẹ xử phạt, trong khi các công ty tài chính khác phản bác rằng không hề có thỏa thuận – tiền đề để cấu thành hành vi thông đồng.

Theo Yonhap Infomax đưa tin ngày 27, Ủy ban Thương mại Công bằng Hàn Quốc (KFTC) đã tổ chức phiên họp toàn thể đầu tiên tại phòng xét xử ở Sejong để xem xét nghi vấn thông đồng của các nhà giao dịch chuyên trách trái phiếu chính phủ (Primary Dealer, PD). Đối tượng bị điều trần lần này là 15 công ty tài chính, gồm 10 công ty chứng khoán và 5 ngân hàng.

Phiên điều trần ngày đầu tiên có sự tham gia của 8 công ty chứng khoán gồm Kyobo Securities, Daishin Securities, Mirae Asset Securities, Samsung Securities, Shinhan Investment Corp, Korea Investment & Securities, NH Investment & Securities, Meritz Securities, cùng 3 ngân hàng là KB Kookmin Bank, NH Nonghyup Bank và Hana Bank. KB Securities, Kiwoom Securities, IBK Industrial Bank of Korea và KDB Korea Development Bank dự kiến sẽ trình bày giải trình vào ngày 31.

Điều tra viên của KFTC nhận định rằng từ tháng 1 năm 2020 đến tháng 6 năm 2023, các công ty tài chính này đã trao đổi trước thông tin như mức lãi suất dự thầu trong quá trình đấu thầu trái phiếu chính phủ. Nghi vấn được chia thành hai loại: thông đồng trong đấu thầu và thông đồng trao đổi thông tin. Điều tra viên cho rằng quá trình này đã đẩy lãi suất trúng thầu lên cao, gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước.

Quy mô đấu thầu trái phiếu chính phủ liên quan được nêu ra là khoảng 76.200 tỷ won. Nếu áp dụng đơn thuần mức trần theo luật định, mức phạt có thể lên tới khoảng 15.000 tỷ won. Tuy nhiên, đây không phải là số tiền phạt đã được ấn định, mà chỉ là con số tính toán dựa trên nhận định của điều tra viên và mức trần theo quy định pháp luật.

Nhà giao dịch chuyên trách trái phiếu chính phủ (PD) là các công ty tài chính vừa tham gia đấu thầu trái phiếu chính phủ, vừa niêm yết giá trên thị trường thứ cấp. Đổi lại vai trò tạo lập thị trường, hỗ trợ nhu cầu trên thị trường phát hành trái phiếu, các công ty này cũng phải gánh một số nghĩa vụ nhất định trong việc tham gia đấu thầu và vận hành thị trường thứ cấp.

Vụ việc lần này không chỉ dừng lại ở việc xử phạt từng công ty tài chính riêng lẻ, mà còn liên quan trực tiếp đến cách vận hành thị trường phát hành trái phiếu chính phủ. TokenPost từng đưa tin rằng điểm tranh cãi cốt lõi trong vụ điều trần thông đồng trái phiếu chính phủ nằm ở việc trao đổi thông tin và tiêu chí tính mức phạt.

Tranh cãi xoay quanh hai điểm chính. Thứ nhất là liệu việc trao đổi thông tin trước và sau khi đấu thầu trái phiếu chính phủ có được xem là hành vi thông đồng hay không. Thứ hai là tiêu chí tính mức phạt nên dựa trên số tiền trúng thầu hay dựa trên doanh thu kinh doanh thực tế.

Ba công ty được cho là đã nộp đơn xin khoan hồng gồm Daishin Securities, Samsung Securities và Shinhan Investment Corp được cho là đã thừa nhận hành vi thông đồng và bày tỏ thái độ hối lỗi tại phiên điều trần. Chế độ khoan hồng (leniency) cho phép doanh nghiệp bị nghi thông đồng tự giác khai báo để được giảm nhẹ hoặc miễn trừ hình phạt.

Ngược lại, các công ty tài chính còn lại khẳng định hành vi thông đồng không thành lập. Họ lập luận rằng đây chỉ là việc trao đổi thông tin rời rạc theo hình thức một - một giữa từng công ty, chứ không phải cuộc trao đổi tập thể có sự tham gia của nhiều bên.

Đại diện một công ty chứng khoán phát biểu tại phiên điều trần: “Chúng tôi không hề thông đồng” và đặt câu hỏi “Chúng tôi chỉ tiếp nhận thông tin một cách thụ động, vậy điều đó cũng bị coi là thông đồng hay sao?”. Ý kiến này cho rằng dù có việc trao đổi thông tin diễn ra, nhưng không thể xem đó là thỏa thuận nhằm mục đích hạn chế cạnh tranh.

Cuộc tranh luận về việc liệu hành vi này có gây ra hiệu ứng hạn chế cạnh tranh hay không cũng tiếp diễn. Một số công ty chứng khoán cho rằng cần phải xem xét liệu lãi suất trái phiếu chính phủ có thay đổi đáng kể trước và sau khi trao đổi thông tin hay không. Trong khi đó, điều tra viên của KFTC giữ quan điểm rằng dù không có bằng chứng ghi âm trao đổi trực tiếp, nhưng nếu tổng hợp nhiều tình tiết liên quan thì vẫn có thể coi là bằng chứng gián tiếp.

Về tiêu chí tính mức phạt, các công ty tài chính nhìn chung có cùng quan điểm. Họ cho rằng vì số tiền trúng thầu là khoản đã trả cho chính phủ để nhận quyền bao tiêu trái phiếu, nên doanh thu liên quan để tính mức phạt cần dựa trên doanh thu kinh doanh thực tế, bao gồm chênh lệch giá mua bán và lãi suất, chứ không phải số tiền trúng thầu.

Điều tra viên của KFTC vẫn giữ quan điểm rằng tiêu chí tính theo số tiền trúng thầu là hợp lý, dựa trên quy định của nghị định thi hành và các tiền lệ trước đây. Về phía các công ty tài chính, có ý kiến cho rằng nếu mức phạt được áp dụng dựa trên số tiền trúng thầu, tranh chấp tại tòa hành chính là điều khó tránh khỏi.

Quá trình điều trần sẽ tiếp tục với phiên họp thứ hai vào ngày 31, sau đó kéo dài đến ngày 2 tháng 9. Trong ngày cuối cùng, các ủy viên sẽ đặt câu hỏi và từng công ty sẽ trình bày lời biện hộ cuối cùng. Phiên họp toàn thể sẽ xem xét báo cáo thẩm tra và ý kiến của các doanh nghiệp trước khi đưa ra quyết định về việc có vi phạm pháp luật hay không và mức độ xử phạt.