Tiền gửi token hóa có thể ép giảm 580 tỷ USD năng lực ngân hàng

Một phân tích từ nhóm nghiên cứu thuộc hệ thống Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cho biết tiền gửi token hóa có thể làm giảm khả năng cho vay dài hạn của ngân hàng. Theo đó, việc chuyển tiền gửi dựa trên blockchain diễn ra càng nhanh, cấu trúc mà ngân hàng dùng tiền gửi làm nguồn vốn ổn định để vận hành tài sản dài hạn càng có nguy cơ bị lung lay.

Rosie Levy (Rosie Levy), chuyên gia kinh tế tài chính cấp cao tại Ngân hàng Dự trữ Liên bang Dallas, và Srini Ramaswamy (Srini Ramaswamy), chuyên gia kinh tế tài chính cấp cao tại Ngân hàng Dự trữ Liên bang Dallas, đưa ra nhận định này trong báo cáo “Tokenized deposits could affect bank liquidity, maturity transformation” công bố ngày 25 (giờ địa phương). Báo cáo nêu rõ đây chỉ là quan điểm cá nhân của tác giả, không đại diện cho lập trường chính thức của Ngân hàng Dự trữ Liên bang Dallas hay Fed.

Tiền gửi token hóa là hình thức chuyển đổi tiền gửi ngân hàng thành token kỹ thuật số dựa trên blockchain. Trong khi stablecoin thường là phương tiện thanh toán được phát hành dựa trên tài sản có tính thanh khoản như tiền mặt hay trái phiếu chính phủ làm tài sản đảm bảo, tiền gửi token hóa vẫn là quyền đòi nợ đối với ngân hàng phát hành và nằm trong khuôn khổ quản lý ngân hàng hiện hành. Nhóm nghiên cứu cho rằng chính sự khác biệt này khiến tiền gửi token hóa có thể tác động đến khu vực ngân hàng theo cách khác với stablecoin.

Điểm mấu chốt nằm ở “độ dính” của tiền gửi. Ngân hàng thường dùng tiền gửi kỳ hạn ngắn để vận hành các khoản vay và chứng khoán có kỳ hạn dài hơn tương đối. Báo cáo giải thích rằng tiền gửi truyền thống trên thực tế không rút ra ngay như dòng vốn qua đêm, mà trung bình vẫn nằm lại trên sổ sách ngân hàng lâu hơn. Đặc tính này chính là nền tảng cho chức năng chuyển đổi kỳ hạn của ngân hàng.

Dựa trên dữ liệu H.8 của Fed tính đến ngày 15 tháng 7 năm 2026 cùng các tính toán riêng, nhóm nghiên cứu ước tính mức độ rủi ro kỳ hạn (duration) phía tài sản của các ngân hàng thương mại Mỹ, quy đổi theo chuẩn trái phiếu kỳ hạn 10 năm, vào khoảng 7 nghìn tỷ USD (khoảng 9.674 nghìn tỷ won). Trong đó, khoảng 80%, tương đương 5,8 nghìn tỷ USD (khoảng 8.016 nghìn tỷ won), được hỗ trợ bởi đặc tính kỳ hạn của tiền gửi.

Báo cáo chỉ ra rằng nếu kỳ hạn còn lại bình quân gia quyền của tiền gửi giảm 10%, khả năng chuyển đổi kỳ hạn của toàn ngành ngân hàng, quy đổi theo chuẩn trái phiếu kỳ hạn 10 năm, có thể giảm khoảng 580 tỷ USD (khoảng 801,56 nghìn tỷ won). Áp lực tương tự cũng xuất hiện nếu lãi suất tiền gửi trở nên nhạy cảm hơn với lãi suất thị trường. Theo tính toán được nêu trong báo cáo, nếu độ nhạy của lãi suất tiền gửi tăng 10%, khả năng chịu đựng rủi ro kỳ hạn của ngân hàng có thể giảm khoảng 700 tỷ USD (khoảng 967,4 nghìn tỷ won).

Tiền gửi token hóa có thể giúp nâng cao hiệu quả thanh toán. Tuy nhiên, chức năng chuyển tiền theo thời gian thực cũng giúp người gửi tiền chuyển vốn sang ngân hàng có lãi suất cao hơn nhanh hơn. Nhóm nghiên cứu cho rằng khi tác nhân trí tuệ nhân tạo (AI) kết hợp với hợp đồng thông minh, việc chuyển tiền này có thể được tự động hóa mà không cần người gửi tiền trực tiếp thao tác.

Gánh nặng quản lý thanh khoản cũng có thể gia tăng. Báo cáo giải thích rằng việc triển khai tiền gửi token hóa ở quy mô đáng kể có thể đồng thời làm tăng biến động số dư tiền gửi và tính bất định trong dòng vốn rút ra thông thường. Ngân hàng có thể phải nắm giữ nhiều tài sản thanh khoản cao hơn để ứng phó với dòng rút bất ngờ, đồng thời ưu tiên các tài sản dễ chuyển đổi thành tiền mặt ngay như dự trữ và trái phiếu chính phủ.

Chris Turner (Chris Turner), đồng sáng lập Kula, nói với Bitcoin.com News rằng tốc độ chuyển token không đồng nghĩa với việc quyền đòi nợ tài chính cơ sở đã hoàn tất thanh toán về mặt pháp lý. Ông chỉ ra rằng token có thể di chuyển trên mạng blockchain chỉ trong vài giây, nhưng việc thanh toán, quyền sở hữu và quyền đòi nợ pháp lý vẫn phụ thuộc vào ngân hàng, tổ chức lưu ký, hệ thống thanh toán bù trừ và cơ quan đăng ký quản lý.

Báo cáo cũng dẫn các trường hợp thanh toán tức thời ở nước ngoài làm tham chiếu. Pix của Brazil là hệ thống chuyển tiền liên ngân hàng thời gian thực, hoạt động 24 giờ, được triển khai từ năm 2020. Báo cáo cho biết tính đến quý 1 năm 2026, Pix có khoảng 200 triệu người dùng hoạt động, với giá trị giao dịch hàng tháng khoảng 650 tỷ USD (khoảng 898,3 nghìn tỷ won). Một nghiên cứu năm 2025 cũng phân tích rằng ngân hàng sử dụng Pix nhiều hơn có xu hướng tăng nhu cầu tài sản thanh khoản, đặc biệt là trái phiếu chính phủ, trong khi hoạt động trung gian tín dụng lại giảm.

Tiền gửi token hóa tại Mỹ vẫn đang ở giai đoạn sơ khai. Báo cáo lấy ví dụ Project Agora do Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) và Viện Tài chính Quốc tế (IIF) thúc đẩy, cho biết các thảo luận về sổ cái hợp nhất kết hợp tiền ngân hàng trung ương token hóa và tiền gửi ngân hàng thương mại cũng đang được xúc tiến song song. Các thử nghiệm trong ngành ngân hàng vẫn tiếp tục diễn ra, như kế hoạch của Wells Fargo công bố triển khai theo từng giai đoạn dịch vụ thanh toán tiền gửi token hóa dành cho khách hàng doanh nghiệp và thương mại ngay trong mùa thu năm nay.