Kazakhstan lọc dầu Nga, 70% xăng dầu quay ngược về Nga

Kazakhstan sẽ nhập dầu thô của Nga về tinh chế tại một nhà máy lọc dầu trong nước, sau đó xuất khẩu khoảng 70% lượng xăng và dầu diesel thành phẩm trở lại Nga. Động thái này diễn ra trong bối cảnh các cơ sở lọc dầu của Nga liên tục gặp trục trặc vận hành sau nhiều đợt tấn công bằng drone của Ukraine, khiến mạng lưới lọc dầu và vận chuyển của các nước láng giềng được huy động để bù đắp nguồn cung nhiên liệu.

Times of Central Asia (TCA) đưa tin, ông Yerlan Akkenzhenov, Bộ trưởng Năng lượng Kazakhstan, cho biết trong một buổi họp báo gần đây rằng nhà máy lọc dầu quy mô nhỏ Kondensat, đặt tại thị trấn Aksai thuộc tỉnh Tây Kazakhstan, sẽ mua dầu thô của Nga để tinh chế, sau đó xuất khoảng 70% sản lượng xăng và dầu diesel sang Nga.

Ông Akkenzhenov nói: “Theo thỏa thuận hiện tại, tối đa 30% lượng xăng và dầu diesel — hai sản phẩm dầu mỏ đang có nhu cầu — sẽ được giữ lại ở Kazakhstan, phần còn lại sẽ chuyển sang Nga.” Như vậy, khoảng 70% lượng xăng và dầu diesel sản xuất ra sẽ hướng về thị trường Nga.

Ông cho biết quyết định này dựa trên một hiệp ước đã ký với Nga. Ông cũng nói thêm rằng nhà máy Kondensat có thể xuất khẩu khoảng 30% sản phẩm dầu mỏ còn lại sang các nước ngoài Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU).

EAEU là khối kinh tế gồm các nước thuộc Liên Xô cũ, quy tụ Nga, Belarus, Kazakhstan, Armenia và Kyrgyzstan, cùng vận hành một khuôn khổ thương mại và thuế quan chung trong khu vực. Vì vậy, việc phân bổ sản phẩm dầu mỏ lần này mang tính chất điều phối năng lượng giữa các quốc gia hơn là một giao dịch thương mại thông thường.

Quyết định trên được đưa ra trong bối cảnh các cơ sở lọc dầu của Nga bị gián đoạn vận hành sau các cuộc tấn công bằng drone của Ukraine. Nga đang chịu áp lực thiếu hụt xăng và dầu diesel tại một số khu vực, đồng thời đã tìm cách nhập nhiên liệu từ các nước láng giềng và nước ngoài.

Nhà máy lọc dầu Kondensat nằm ở Aksai, tỉnh Tây Kazakhstan, gần biên giới Nga. Ông Akkenzhenov cho biết vị trí địa lý gần Nga là lý do nhà máy này được giao vai trò trên.

Tuy nhiên, nhà máy này không kết nối trực tiếp với mạng lưới đường ống dẫn dầu của Kazakhstan hay Nga. Việc vận chuyển dầu thô của Nga vào và sản phẩm dầu mỏ ra đều phải phụ thuộc hoàn toàn vào đường sắt.

Ông Akkenzhenov giải thích: “Tất cả phụ thuộc vào năng lực vận tải đường sắt.” Quy mô cung ứng thực tế không chỉ phụ thuộc vào công suất lọc dầu mà còn vào khả năng bố trí toa tàu và năng lực vận chuyển dầu thô cũng như thành phẩm.

Ông cũng cho biết nhà máy Kondensat không nằm trong danh sách trừng phạt và ông không thấy rủi ro bị trừng phạt. Ngoài ra, nhà máy đang trong quá trình tái thiết, và thỏa thuận lần này có thể giúp thu hút đầu tư cũng như duy trì việc làm.

Nhà máy Kondensat được thành lập năm 1992, chuyên xử lý khí condensate khai thác gần mỏ Karachaganak. Sau khi mỏ Karachaganak tự xây dựng cơ sở lọc dầu riêng, nhà máy này được cho là đã gặp nhiều khó khăn trong vận hành.

Condensate là hydrocarbon dạng lỏng sinh ra trong quá trình khai thác khí tự nhiên. Nhà máy lọc dầu có thể chế biến condensate thành các sản phẩm như xăng và dầu diesel, nhưng để biến thành nguồn cung thực tế còn cần thiết bị tinh chế và mạng lưới logistics tương ứng, chứ không chỉ phụ thuộc vào sản lượng dầu thô.

Xuất khẩu dầu thô của chính Kazakhstan cũng từng chịu ảnh hưởng từ mạng lưới logistics của Nga. TokenPost từng đưa tin về việc Kazakhstan tạm thời giảm sản lượng dầu thô do hậu quả từ các cuộc tấn công bằng drone của Ukraine.

Về phía Nga, thiệt hại tại các cơ sở lọc dầu đã lan thành áp lực nguồn cung nhiên liệu trong nước. TokenPost cũng từng phản ánh việc sản lượng dầu tinh chế của Nga giảm trong khi lượng dầu thô xuất khẩu lại tăng diễn ra cùng lúc, và lần này cơ sở lọc dầu của Kazakhstan trở thành mắt xích bù đắp cho tình trạng thiếu nhiên liệu của Nga.

Điểm đáng chú ý với độc giả là thiết bị lọc dầu và logistics vận chuyển sản phẩm có thể trở thành nút thắt riêng biệt, không nhất thiết đi cùng sản lượng dầu thô. Dòng chảy dầu thô và sản phẩm lọc dầu của Kazakhstan một lần nữa cho thấy cấu trúc vận hành gắn chặt với mạng lưới logistics của Nga, môi trường trừng phạt và năng lực vận tải đường sắt.