Chỉ số hàng hóa toàn cầu đồng loạt giảm trong tháng 7 dù đồng, dầu tinh chế tăng giá

Thị trường hàng hóa quốc tế đang cho thấy bức tranh trái chiều giữa các nhóm mặt hàng trong năm nay. Trong khi đồng (Copper), dầu tinh chế và một số kim loại quý duy trì đà tăng, chỉ số giá than, dầu thô, phân bón, kim loại và kim loại quý lại đồng loạt giảm trong tháng 7.

Ngân hàng Thế giới (World Bank) cho biết trong báo cáo giá hàng hóa công bố ngày 4 tháng 8 rằng chỉ số giá năng lượng tháng 7 giảm 1,1% so với tháng trước. Giá than giảm 4,8%, dầu thô giảm 2,2%. Giá phân bón giảm 4,3%, kim loại giảm 2,8% và kim loại quý giảm 5,2%.

Cùng kỳ, giá khí đốt tự nhiên tại châu Âu lại tăng 19,1%. Chỉ số giá phi năng lượng chỉ nhích nhẹ 0,3%, trong khi giá lương thực giảm 0,3%. Giá đồ uống tăng mạnh 17,4% nhưng giá nguyên liệu thô giảm 0,5%.

Giới phân tích cho rằng đây không phải là xu hướng chung của toàn thị trường hàng hóa, mà là kết quả của cung cầu riêng từng mặt hàng cộng với các biến số địa chính trị. Ngay trong nhóm năng lượng, dầu thô và khí đốt tự nhiên cũng biến động ngược chiều nhau. Nhóm phi năng lượng cũng chứng kiến sự phân hóa rõ giữa lương thực, phân bón và kim loại.

Tờ Hankyung (한국경제, Korea Economic Daily) đưa tin thị trường hàng hóa năm nay chịu tác động cộng hưởng từ nhiều yếu tố: chiến tranh Iran - Israel kéo dài, nguy cơ phong tỏa eo biển Hormuz, làn sóng đầu tư hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) và bất ổn trong chính sách tài khóa, tiền tệ của Mỹ. Những yếu tố này khiến giá từng mặt hàng phân hóa rõ rệt. Đáng chú ý, giá dầu tinh chế thường biến động sớm hơn giá dầu thô, điều này tác động trực tiếp đến chi phí logistics và giá nguyên liệu thực phẩm trong nước.

TokenPost từng đưa tin rằng nếu giá dầu diesel duy trì ở mức cao, gánh nặng chi phí sẽ lan sang cả ngành nông nghiệp lẫn vận tải và phân phối thực phẩm. Đây cũng là lý do chỉ nhìn vào giá dầu thô là chưa đủ để đánh giá áp lực lên chi phí logistics và giá thực phẩm.

Đồng được xếp vào nhóm mặt hàng tăng giá. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết trong báo cáo “Triển vọng Khoáng sản Cốt lõi Toàn cầu 2026” rằng giá các khoáng sản cốt lõi đã phục hồi từ năm 2025 đến đầu năm 2026. Giá nhóm kim loại cơ bản gồm nhôm, đồng và thiếc tăng khoảng một phần ba trong giai đoạn từ tháng 1/2025 đến tháng 4/2026, riêng đồng lập đỉnh lịch sử.

Sự mở rộng hạ tầng AI cũng được xem là một trong những động lực chính thúc đẩy nhu cầu đồng. Các khoản đầu tư vào trung tâm dữ liệu và lưới điện làm tăng nhu cầu dây điện, máy biến áp và thiết bị làm mát. Đồng tinh luyện đang được xem là mặt hàng chiến lược khi nhu cầu từ hạ tầng AI và quá trình hiện đại hóa lưới điện cùng lúc tăng lên.

Tuy vậy, diễn biến giá theo tháng lại không hoàn toàn khớp với logic nhu cầu dài hạn. Theo chỉ số tháng 7, giá kim loại giảm 2,8% so với tháng trước. Điều này cho thấy dù nhu cầu dài hạn vẫn vững, giá trong ngắn hạn vẫn có thể điều chỉnh theo tồn kho, tỷ giá và các yếu tố chính sách.

Nhóm kim loại quý cũng ghi nhận sự phân hóa. Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council) cho biết trong báo cáo “Xu hướng nhu cầu vàng quý II/2026” công bố ngày 30 tháng 7 rằng nhu cầu vàng quý II, tính cả giao dịch phi tập trung (OTC), đạt 1.269 tấn, ngang bằng cùng kỳ năm trước. Nhu cầu nửa đầu năm đạt 2.522 tấn, tăng 2%, tương đương giá trị khoảng 380 tỷ USD.

Tuy nhiên, theo số liệu tháng 7 của Ngân hàng Thế giới, giá kim loại quý lại giảm 5,2% so với tháng trước. Quy mô nhu cầu và biến động giá theo tháng không phải lúc nào cũng cùng chiều. Lãi suất, biến động của đồng USD và tâm lý né tránh rủi ro cũng là những yếu tố chi phối giá kim loại quý.

Nhóm hàng hóa lương thực cũng khó đánh giá chỉ qua biến động giá đơn thuần, bởi giá ngũ cốc quốc tế thường di chuyển cùng nhịp với phân bón, nhiên liệu và cước vận chuyển. TokenPost từng đưa tin giá ngũ cốc, tồn kho và gián đoạn logistics có thể ảnh hưởng đến giá nguyên liệu thực phẩm cũng như chỉ số giá tiêu dùng trong nước.

Theo số liệu tháng 7 của Ngân hàng Thế giới, giá lương thực giảm 0,3%, nhưng mức giảm của phân bón còn sâu hơn, tới 4,3%. Phân bón là mặt hàng liên quan trực tiếp đến chi phí sản xuất nông sản. Dù giá thực phẩm chỉ giảm nhẹ, cần nhìn tổng hòa giữa chi phí sản xuất và chi phí logistics mới có thể đánh giá được khả năng giá cả được truyền dẫn vào thị trường trong nước.

Trong báo cáo triển vọng thị trường hàng hóa công bố hồi tháng 4, Ngân hàng Thế giới dự báo giá năng lượng năm nay sẽ tăng 24% và giá hàng hóa nói chung tăng 16%. Dự báo này dựa trên tác động từ xung đột Trung Đông, đà tăng giá năng lượng và phân bón, cùng xu hướng giá cao của các kim loại chủ chốt. Số liệu thực tế của tháng 7 cho thấy một số mặt hàng đã bắt đầu điều chỉnh.

Đối với thị trường trong nước, điều quan trọng không chỉ nằm ở việc mặt hàng nào tăng giá mạnh, mà là mặt hàng nào sẽ phản ánh sớm vào chi phí nội địa. Dầu thô và dầu tinh chế tác động đến chi phí vận chuyển, phân bón ảnh hưởng đến chi phí sản xuất nông sản, còn đồng và kim loại tác động đến chi phí lưới điện và sản xuất. Mức độ truyền dẫn thực tế sẽ khác nhau tùy theo cấu trúc hợp đồng từng mặt hàng, tỷ giá và cước vận chuyển.