7,05 triệu BTC vẫn lộ khóa công khai dù StarkWare thử nghiệm giao dịch an toàn lượng tử

StarkWare đã thực chứng thành công giao dịch có khả năng chống lượng tử trên mạng chính Bitcoin(BTC). Tuy nhiên, theo các cách thống kê khác nhau, số BTC đã lộ khóa công khai trên chuỗi hiện dao động từ 6,04 triệu đến 7.052.314 BTC, cho thấy giải pháp mới này chưa thể bao phủ toàn bộ rủi ro.

StarkWare cho biết trên blog chính thức ngày 26/8 rằng giao dịch đầu tiên theo phương thức Quantum Safe Bitcoin (QSB) đã được khai thác trên mạng chính mà không làm thay đổi các quy tắc đồng thuận hiện có của Bitcoin. Theo dữ liệu công khai từ mempool, giao dịch này nằm trong block 964.199, được khai thác lúc 5h48 phút 34 giây sáng ngày 27/8 (giờ Hàn Quốc).

Giao dịch này làm rõ hơn ý nghĩa kỹ thuật của việc thực thi giao dịch an toàn lượng tử mà StarkWare từng công bố trước đó. Điểm mấu chốt không nằm ở việc thay đổi toàn bộ mạng lưới Bitcoin, mà là chuyển những khoản tiền chưa lộ khóa công khai sang các điều kiện dựa trên hàm băm.

QSB sử dụng điều kiện hàm băm thay vì chữ ký đường cong elliptic. Giới chuyên môn lo ngại rằng khi máy tính lượng tử đủ mạnh xuất hiện, khóa riêng tư có thể bị suy ngược từ khóa công khai. Trong khi đó, phần lớn địa chỉ Bitcoin vẫn giữ khóa công khai ẩn sau hàm băm cho đến khi được chi tiêu.

QSB tận dụng khoảng trống này để chuyển tiền sang đầu ra với điều kiện khác trước khi khóa công khai bị lộ. Vì không thay đổi quy tắc đồng thuận của Bitcoin, phương thức này khác về bản chất so với một đợt nâng cấp toàn mạng.

Giới hạn của phương thức cũng khá rõ. StarkWare cho biết QSB không có tác dụng với các địa chỉ đã lộ khóa công khai từ trước. Ngoài ra, theo chính sách của các node thông thường, giao dịch này bị phân loại là giao dịch phi tiêu chuẩn nên không lan truyền qua mempool thông thường.

Trên thực tế, việc thực chứng trên mạng chính được chuyển trực tiếp đến thợ đào thông qua kênh Slipstream của Mara(MARA). Công ty cho biết chi phí triển khai hiện chỉ ở mức vài trăm USD.

Số liệu về lượng BTC đang bị lộ khác nhau tùy tổ chức thống kê. Cơ quan tư vấn của Coinbase($COIN) trong báo cáo ngày 21/4 ước tính khoảng 6,9 triệu BTC đang lộ trước nguy cơ tấn công lượng tử. Glassnode trong báo cáo ngày 20/5 ghi nhận 6,04 triệu BTC, tương đương 30,2% tổng nguồn cung, đã lộ khóa công khai.

ChainQuery tính đến ngày 2/8 xếp 7.052.314 BTC, chiếm 35,1% lượng lưu thông, vào nhóm rủi ro. Sự chênh lệch giữa các con số xuất phát từ thời điểm thống kê và định nghĩa khác nhau về việc "lộ khóa công khai".

Glassnode phân tách rõ giữa lượng BTC lộ khóa công khai về mặt cấu trúc và lượng lộ ra trong quá trình sử dụng, ví dụ như tái sử dụng địa chỉ. Trong khi đó, ChainQuery gộp chung các loại hình P2PK, multisig trần, Taproot (P2TR) — vốn lộ khóa công khai ngay từ khi tạo đầu ra — với các địa chỉ tái sử dụng đã lộ khóa công khai do từng chi tiêu trước đó.

Ở cấp độ giao thức, các thảo luận riêng vẫn đang diễn ra. Tài liệu BIP-361 đăng trên bản sao lưu của bitcoin.org ghi nhận tính đến ngày 1/3, hơn 34% tổng lượng Bitcoin đã lộ khóa công khai trên chuỗi. Tài liệu này đề xuất lộ trình dừng dần các chữ ký ECDSA và Schnorr kiểu cũ.

Tuy nhiên, tài liệu BIP-361 nêu rõ việc công bố tài liệu không đồng nghĩa với việc được thông qua hay đạt đồng thuận trong cộng đồng Bitcoin. Các giải pháp tình thế như QSB và những thảo luận chuyển đổi ở cấp giao thức cùng hướng đến một vấn đề, nhưng khác nhau về phạm vi triển khai và quy trình đồng thuận.

Dòng vốn từ các tổ chức cũng đang đổ vào lĩnh vực này. Strategy($MSTR) ngày 23/7 công bố thành lập liên minh bảo mật Bitcoin cùng cam kết tổng cộng 15 triệu USD (khoảng 20,8 tỷ won) trong 3 năm. Galaxy ngày 21/7 khởi động sáng kiến chuẩn bị cho lượng tử, đưa ra khoản tài trợ cho nhà phát triển lên tới 5 triệu USD (khoảng 6,9 tỷ won).

Đây là bằng chứng cho thấy Bitcoin có thể sử dụng ít nhất một giải pháp tình thế trước nguy cơ lượng tử. Tuy vậy, lượng BTC đã lộ khóa công khai từ trước vẫn nằm ngoài phạm vi bảo vệ của QSB. Việc ứng phó với lượng tử của Bitcoin đang bước vào giai đoạn cần xử lý song song cả giải pháp chuyển tiền tạm thời lẫn thảo luận chuyển đổi ở cấp giao thức.