2027: Mỹ siết phần mềm xe kết nối liên quan Trung Quốc

Mỹ bắt đầu siết phần mềm và phần cứng xe kết nối có liên quan đến Trung Quốc, Nga theo lộ trình từ đời xe 2027, khiến các mẫu xe sản xuất tại Trung Quốc hoặc có cơ cấu sở hữu liên quan Trung Quốc đối mặt với thủ tục xin phép bán tại Mỹ.

Theo quy định cuối cùng do Cục Công nghiệp và An ninh Mỹ (Bureau of Industry and Security - BIS) thuộc Bộ Thương mại Mỹ công bố ngày 14 tháng 1 năm 2025, cơ quan này hạn chế nhập khẩu và bán phần cứng hệ thống kết nối xe (Vehicle Connectivity System - VCS) và phần mềm hệ thống lái tự động (Automated Driving System - ADS) có đủ mức độ liên quan đến Trung Quốc hoặc Nga, cũng như các xe kết nối lắp những thành phần này. Quy định chính thức có hiệu lực từ ngày 17 tháng 3 năm 2025.

Đối tượng áp dụng là xe con dưới 11.000 pound. BIS cho biết xe tải và xe buýt thương mại sẽ được xử lý theo quy định riêng. Hệ thống kết nối xe bao gồm các bộ phận giúp xe giao tiếp với bên ngoài như bộ điều khiển telematics, module Bluetooth, mạng di động, vệ tinh và Wi-Fi.

Thời điểm áp dụng cũng được chia theo từng giai đoạn. Lệnh cấm liên quan phần mềm áp dụng từ đời xe 2027, còn lệnh cấm liên quan phần cứng áp dụng từ đời xe 2030. Với linh kiện không ghi rõ năm sản xuất, quy định có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2029.

Quy định này không cấm toàn bộ xe sản xuất tại Trung Quốc, mà nhắm vào phần mềm, phần cứng, chuỗi cung ứng và cơ cấu sở hữu - quản trị có liên quan đến Trung Quốc. Quốc tịch thương hiệu xe không phải là yếu tố quyết định việc có bị quản lý hay không.

Điểm đáng chú ý với các mẫu xe thương hiệu Mỹ là ngay cả xe này cũng có thể cần xin phép nếu được sản xuất tại Trung Quốc hoặc cài đặt phần mềm tại Trung Quốc. Theo Reuters, Ford Motor(F) đã đề nghị Bộ Thương mại Mỹ cấp phép để tiếp tục nhập khẩu mẫu Lincoln Nautilus sản xuất tại Trung Quốc vào thị trường Mỹ.

Diễn biến này nối tiếp kế hoạch trước đó của Ford chuyển sản xuất Lincoln Nautilus từ Trung Quốc về Mỹ. Chuỗi cung ứng ô tô giờ đây không chỉ bị xem xét về chi phí lắp ráp, mà còn về nơi cài đặt phần mềm, quyền truy cập dữ liệu và cơ chế cập nhật từ xa.

Polestar(PSNY) cho biết trong công bố ngày 25 tháng 6 năm 2026 rằng BIS không cấp phép bán xe tại Mỹ từ đời xe 2027 theo quy định xe kết nối hiện hành. Công ty cho biết vẫn tiếp tục bán số xe tồn kho hiện có và duy trì hỗ trợ khách hàng.

Trường hợp của Polestar liên quan đến thông tin trước đó về việc hãng này dừng bán xe mới tại Mỹ từ đời xe 2027. Điều này cho thấy dù có cùng cơ cấu sở hữu liên quan Trung Quốc, kết quả cấp phép vẫn khác nhau tùy vào từng mẫu xe, phần mềm, biện pháp bảo mật dữ liệu và quy trình phê duyệt cụ thể.

Liên minh Đổi mới Ô tô Mỹ (Alliance for Automotive Innovation) đánh giá quy định cuối cùng là kết quả của một quá trình kỹ lưỡng và có tham vấn từ BIS. Hiệp hội này khẳng định từng ủng hộ quy định nhằm xử lý rủi ro từ công nghệ thông tin - truyền thông do các đối thủ nước ngoài như Trung Quốc, Nga thiết kế, phát triển, sản xuất hoặc cung cấp.

Tuy nhiên, giới trong ngành cũng nhấn mạnh việc chuyển đổi chuỗi cung ứng cần thời gian. Các hãng xe cho rằng module viễn thông, cập nhật phần mềm, thu mua linh kiện và hệ thống xử lý dữ liệu trải rộng qua nhiều quốc gia và nhà cung cấp, nên khó thay đổi cấu trúc trong thời gian ngắn.

Trung Quốc đã lên tiếng phản đối. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn (Guo Jiakun) phát biểu tại họp báo thường kỳ ngày 15 tháng 1 năm 2025 rằng Mỹ lấy danh nghĩa cái gọi là an ninh quốc gia để cấm sử dụng phần cứng, phần mềm xe kết nối và xe hoàn chỉnh liên quan Trung Quốc, đồng thời cáo buộc đây là hành vi bảo hộ thương mại và cưỡng ép kinh tế.

Cơ quan Kiểm toán Chính phủ Mỹ (Government Accountability Office - GAO) dẫn số liệu của BIS ước tính chi phí phát sinh hằng năm do quy định này gây ra vào khoảng 160-250 triệu USD, tính theo giá USD năm 2023.

BIS lý giải rằng camera, micro, GPS, cảm biến và máy tính trên xe có thể trở thành đường rò rỉ dữ liệu hoặc bị điều khiển từ xa. Khi xe kết nối thường trực với mạng viễn thông trở nên phổ biến, phạm vi quản lý ô tô đã mở rộng từ thương mại, thuế quan sang cả bảo mật dữ liệu và kiểm soát chuỗi cung ứng.

Quy định đã có hiệu lực, nhưng việc thực thi hiện nghiêng về cấp phép hơn là cấm hoàn toàn. BIS duy trì các cơ chế giấy phép chung, giấy phép đặc biệt, ý kiến tư vấn và tuyên bố tuân thủ hằng năm, đồng thời đã gia hạn giấy phép chung đang hiệu lực tính đến ngày 18 tháng 6 năm 2026. Mức độ ảnh hưởng thực tế dự kiến sẽ khác nhau tùy theo đời xe, chủ thể duy trì phần mềm, quốc gia sản xuất và cơ cấu sở hữu.