4,7 tỷ USD: Mỹ đề xuất điều chuyển quỹ hydro, giữ hỗ trợ 5 trung tâm

Mỹ vẫn duy trì hỗ trợ liên bang cho 5 trung tâm hydro sạch, nhưng Nhà Trắng đề xuất chuyển hướng 4,7 tỷ USD (khoảng 6,3779 nghìn tỷ won) tiền chưa giải ngân trong ngân sách năm tài khóa 2027, đồng thời hủy riêng 3.080.175.143 USD (khoảng 4,1798 nghìn tỷ won).

Thượng nghị sĩ Mỹ Dave McCormick nói trong thông cáo báo chí tháng 4/2026: “Chúng tôi đã đấu tranh để bảo vệ khoản tiền này và tôi tự hào vì khoản hỗ trợ được duy trì.” Văn phòng ông cho biết Bộ Năng lượng Mỹ giữ lại khoảng 5 tỷ USD (khoảng 6,7850 nghìn tỷ won) hỗ trợ cho 5 trung tâm.

Trong số đó có Trung tâm Hydro sạch Mid-Atlantic (Mid-Atlantic Clean Hydrogen Hub, MACH2) và Trung tâm Hydro sạch Appalachia (Appalachian Clean Hydrogen Hub, ARCH2), hai dự án có liên hệ với bang Pennsylvania. Mức hỗ trợ được duy trì không đồng nghĩa toàn bộ chi phí dự án đã được thanh toán hoặc các cơ sở đã hoàn thành.

Đề xuất ngân sách năm tài khóa 2027 của Nhà Trắng dành 1,2 tỷ USD (khoảng 1,6284 nghìn tỷ won) tiền chưa giải ngân cho lĩnh vực AI và lượng tử, cùng 3,5 tỷ USD (khoảng 4,7495 nghìn tỷ won) cho các dự án điện nền. Đề xuất ngân sách của Nhà Trắng xác định nguồn tiền cho hai khoản điều chuyển này là ngân sách chưa giải ngân dành cho các trung tâm hydro sạch.

Phụ lục ngân sách còn có một khoản hủy riêng trị giá 3.080.175.143 USD (khoảng 4,1798 nghìn tỷ won) từ ngân sách chưa giải ngân của các trung tâm. Cả việc điều chuyển lẫn hủy tiền đều mới là đề xuất ngân sách, chưa phải quyết định chi tiêu được Quốc hội thông qua.

Các trung tâm hydro tập hợp nhà sản xuất, người tiêu thụ cùng cơ sở vận chuyển và lưu trữ trong một khu vực. Năm 2023, Bộ Năng lượng Mỹ (Department of Energy, DOE) công bố kế hoạch phân bổ tối đa 7 tỷ USD (khoảng 9,4990 nghìn tỷ won) cho 7 trung tâm.

Tháng 11/2024, DOE cam kết hỗ trợ tối đa 2,2 tỷ USD (khoảng 2,9854 nghìn tỷ won) cho các trung tâm Texas Gulf Coast và Midwest. Thông báo lựa chọn trung tâm và thông báo hỗ trợ hai dự án nêu mức tiền là giới hạn hỗ trợ tối đa cho từng dự án.

Giới hạn phần đóng góp liên bang cho MACH2 là tối đa 750 triệu USD (khoảng 1,0178 nghìn tỷ won), trong khi khoản hỗ trợ ban đầu là 18,8 triệu USD (khoảng 25,5 tỷ won). ARCH2 có mức hỗ trợ tối đa 925 triệu USD (khoảng 1,2552 nghìn tỷ won), còn khoản ban đầu là 30 triệu USD (khoảng 40,7 tỷ won). Thông báo hỗ trợ theo từng giai đoạn của DOE và tài liệu dự án ARCH2 phân biệt rõ hạn mức với khoản giải ngân ban đầu.

Tháng 10/2025, DOE thông báo chấm dứt 321 khoản hỗ trợ tài chính, qua đó cắt khoảng 7,56 tỷ USD (khoảng 10,2589 nghìn tỷ won) ở 223 dự án. Bộ này cho biết các dự án không đáp ứng đủ nhu cầu năng lượng và chưa bảo đảm tính khả thi kinh tế. Danh sách chấm dứt có hỗ trợ cho Trung tâm Hydro sạch California (ARCHES) và trung tâm khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương.

Trong vụ kiện về việc chấm dứt hỗ trợ, vấn đề cân nhắc chính trị cũng được đưa ra. Tháng 7/2026, phía DOE thừa nhận trong văn bản thỏa thuận rằng, chỉ nhằm mục đích giải quyết vụ kiện, việc lựa chọn các bên nhận thông báo chấm dứt hỗ trợ, trong đó có ARCHES, dựa trên bản sắc chính trị của các bang thụ hưởng. Đây là nội dung trong thỏa thuận tố tụng, cần phân biệt với phán quyết cuối cùng của tòa án. Chính quyền bang California cũng công bố vụ kiện vào tháng 2/2026.

Khả năng sinh lời và nhu cầu mua vẫn là những thách thức. Tháng 6/2026, Air Products ($APD) quyết định không tiếp tục tổ hợp năng lượng sạch ở Louisiana, với lý do tỷ suất lợi nhuận dự kiến không đạt tiêu chuẩn nội bộ. Nội dung dừng dự án được nêu trong hồ sơ công bố của công ty gửi Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC).

ExxonMobil ($XOM) đã dừng phát triển cơ sở hydro Baytown ở Texas vào năm 2025. Trong báo cáo năm 2026, công ty cho biết điều kiện chính sách và thị trường chưa đạt mức cần thiết để tiếp tục đầu tư. Dự án Baytown là dự án riêng của doanh nghiệp, không thuộc các trung tâm hydro liên bang.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (International Energy Agency, IEA) ước tính nhu cầu hydro toàn cầu năm 2025 vượt 100 triệu tấn, gần như toàn bộ đến từ các ngành công nghiệp hiện hữu và lĩnh vực lọc dầu. Trong lượng hydro phát thải thấp được cam kết mua theo các thỏa thuận mới, khoảng 20% được bảo đảm bằng hợp đồng đã xác nhận. Báo cáo Đánh giá Hydro Toàn cầu 2026 của IEA nêu đây là số liệu tổng hợp trên phạm vi toàn cầu.

Tháng 1/2026, MACH2 đăng yêu cầu cung cấp thông tin để tìm nhà sản xuất hydro. Trung tâm cho biết dự kiến sẽ phát hành yêu cầu đề xuất dành cho các đơn vị muốn xin hỗ trợ liên bang.

Chính phủ liên bang Mỹ đang hoạt động theo ngân sách tạm thời ở mức của năm tài khóa 2026, kéo dài đến ngày 11/12. Báo cáo của Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ (Congressional Research Service, CRS) nêu thời hạn áp dụng của ngân sách tạm thời này.