Giá năng lượng từ chiến sự Iran có thể đẩy lạm phát thêm 1,5–2 điểm phần trăm đến năm 2027

Giá năng lượng tăng vọt vì chiến sự Iran có thể kéo lạm phát năm 2026 và 2027 cao hơn 1,5–2 điểm phần trăm. Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) đưa ra ước tính này trong bài nghiên cứu "Inflation after the Iran war" (Working Paper 1384), đăng ngày 19, với dữ liệu tính đến tháng 5 năm 2026. Phạm vi phân tích gồm khu vực đồng euro, Anh và Mỹ.

Tác giả báo cáo, ông Ricardo Reis, chia đường truyền của cú sốc sang giá cả thành hai tầng. Tầng thứ nhất là hiệu ứng trực tiếp: giá dầu và khí đốt tăng sẽ phản ánh ngay vào giá bán. Tầng thứ hai là hiệu ứng gián tiếp: cú sốc lan sang giá hàng hóa, dịch vụ khác, kỳ vọng lạm phát và chính sách tài khóa. Theo báo cáo, phần lớn mức tăng đến từ chi phí năng lượng và giá các mặt hàng chịu tác động của nó. Nếu kỳ vọng lạm phát tăng, mức đẩy có thể cộng thêm 0,3–0,4 điểm phần trăm.

Điểm xuất phát là chiến tranh làm gián đoạn nguồn cung dầu, khí đốt và phân bón, khiến giá năng lượng tăng mạnh. Báo cáo chỉ ra bốn kênh lan truyền cú sốc ra toàn nền kinh tế: cách doanh nghiệp điều chỉnh giá; thay đổi kỳ vọng giá cả của hộ gia đình và doanh nghiệp; ứng phó tài khóa của chính phủ; và niềm tin vào mục tiêu lạm phát của ngân hàng trung ương. Phân tích sử dụng đồng thời dữ liệu giá cả, kỳ vọng lạm phát, chỉ số tài khóa và giá thị trường tài chính.

Mấu chốt là cú sốc năng lượng chỉ dừng ở một đợt tăng giá một lần hay lan thành lạm phát lớn hơn, kéo dài hơn sẽ tùy vào các kênh lan truyền trong nền kinh tế. Trong bài nghiên cứu, ông Reis nhận định với dữ liệu tháng 5 năm 2026, tác động lên giá cả có thể kéo dài đến năm 2027, nên khó chỉ coi đây là cú sốc 'tạm thời'. Ước tính này có thể thay đổi theo diễn biến chiến sự về sau.

Về phản ứng chính sách, báo cáo cảnh báo rủi ro ở cả hai phía. Nếu phớt lờ cú sốc, đà tăng giá có thể bám rễ. Nếu tăng lãi suất quá mạnh, nền kinh tế có thể chịu thiệt hại không cần thiết. Báo cáo cũng cho biết hiệu quả của chính sách tài khóa còn chưa rõ ràng.

Cú sốc năng lượng từ chiến sự Iran đã hiện rõ trong các chỉ số giá. TokenPost trước đó đưa tin chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 7 của Mỹ tăng 3,4%, trong đó giá năng lượng tăng 14,7%. Cũng có nhận định rằng gánh nặng giá nhiên liệu có thể kéo dài đến năm 2027. Goldman Sachs nêu khả năng gánh nặng giá nhiên liệu kéo dài đến năm 2027 do công suất lọc dầu toàn cầu giảm và tồn kho thiếu hụt.

Phạm vi phân tích của báo cáo lần này không bao gồm Hàn Quốc. Lãi suất cơ bản của Ngân hàng Hàn Quốc (Bank of Korea) hiện là 3,00%, và cuộc họp tiếp theo của Ủy ban Chính sách Tiền tệ sẽ diễn ra vào ngày 22.