Thượng viện Mỹ được đề nghị lập ủy ban đặc biệt về AI

Thượng nghị sĩ Mỹ Ben Ray Luján đã đề nghị lãnh đạo Thượng viện thành lập ủy ban đặc biệt lưỡng đảng về trí tuệ nhân tạo (AI), nhằm điều phối các cuộc thảo luận về quản lý AI đang phân tán tại nhiều ủy ban thường trực.

Crypto Briefing đưa tin ngày 25 rằng ông Luján đã gửi thư cho lãnh đạo phe Cộng hòa tại Thượng viện John Thune và lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer, đề nghị thành lập ủy ban đặc biệt. Việc thành lập hoặc trao quyền cho ủy ban chưa được quyết định.

Ông Luján đề xuất ủy ban cùng xem xét cơ hội và rủi ro của AI, đồng thời điều phối hoạt động giám sát của các cơ quan liên quan và các ủy ban thường trực. Phương án xây dựng các dự luật liên quan đến AI cũng được đề cập.

Hiện các cuộc thảo luận về chính sách AI tại Mỹ được phân bổ giữa Ủy ban Thương mại, Ủy ban Quân vụ và Ủy ban Tư pháp cùng nhiều tổ chức khác. Nếu được thành lập, ủy ban đặc biệt có thể trở thành đầu mối hợp nhất các cuộc thảo luận phân tán, nhưng quyền hạn thực tế và thành phần ủy ban vẫn phụ thuộc vào quyết định của lãnh đạo Thượng viện.

Đề nghị thành lập một cơ quan chuyên trách lưỡng đảng không phải lần đầu được đưa ra. Ngày 9, Thượng nghị sĩ Mỹ Ruben Gallego của bang Arizona cũng gửi thư tới lãnh đạo Thượng viện, đề nghị thành lập ủy ban đặc biệt lưỡng đảng về AI từ Quốc hội khóa tới.

Ông Gallego đề xuất trao cho ủy ban quyền triệu tập, đồng thời xử lý các vấn đề gồm an ninh quốc gia, thị trường lao động, bầu cử, quyền riêng tư, bảo vệ trẻ em, cơ sở hạ tầng trọng yếu và nhu cầu điện, hạ tầng của AI. Ông nói: “Trí tuệ nhân tạo đang di chuyển nhanh. Quốc hội cũng phải hành động cùng tốc độ”. Phát biểu này nhấn mạnh yêu cầu cơ quan lập pháp phải theo kịp tốc độ phát triển của AI.

Ủy ban đặc biệt là cơ quan có tính chất tạm thời do Quốc hội thành lập để tập trung điều tra một vấn đề cụ thể và đưa ra khuyến nghị lập pháp. Khác với ủy ban thường trực, cơ quan này có thể xử lý các vấn đề liên ngành trong một khuôn khổ chung, nhưng việc thành lập và trao quyền vẫn phải trải qua thủ tục riêng.

Bối cảnh dẫn đến các đề nghị thành lập cơ quan chuyên trách tại Mỹ là vấn đề điều phối quản lý giữa chính quyền liên bang và chính quyền bang. Ngày 24, Bộ trưởng Tư pháp bang New York Letitia James cùng 25 bộ trưởng tư pháp bang khác đã gửi thư tới lãnh đạo Quốc hội, kêu gọi xây dựng luật quản lý AI.

Văn phòng Bộ trưởng Tư pháp bang New York cho biết cần xây dựng các tiêu chuẩn an toàn và minh bạch ở cấp liên bang, đồng thời duy trì quyền giám sát AI của chính quyền bang. Nhóm này chỉ ra rằng AI có thể gây rủi ro cho hệ thống tài chính, cơ sở hạ tầng trọng yếu và an ninh quốc gia.

Vì vậy, vấn đề then chốt không chỉ là có xây dựng tiêu chuẩn liên bang hay không, mà còn là cách điều phối tiêu chuẩn đó với các quy định cấp bang. Bất đồng về quyền hạn của chính quyền bang có thể ảnh hưởng đến phạm vi và cách áp dụng của các dự luật do ủy ban đặc biệt đề xuất.

Nhu cầu điện và hạ tầng của AI là điểm giao giữa tranh luận quản lý và chính sách công nghiệp. Chi phí mở rộng lưới điện do các trung tâm dữ liệu gây ra và gánh nặng đối với người dân cũng từng được xem là một phần của tranh luận liên quan.

Liên minh châu Âu (EU) đã ban hành Đạo luật AI vào năm 2024, thiết lập một khung pháp lý thống nhất áp dụng cho việc phát triển, đưa ra thị trường và sử dụng các hệ thống AI. Mục tiêu của đạo luật là bảo vệ an toàn AI và các quyền cơ bản thông qua một khuôn khổ pháp lý duy nhất.

Trung Quốc cũng mở rộng hệ thống quản lý do nhà nước dẫn dắt bằng cách đưa ra các quy định về đánh giá an toàn, đạo đức AI và quản lý tác nhân AI. Các tài liệu của Trung Quốc cho thấy mối liên hệ giữa chip AI và hạ tầng điện toán, nhưng chưa đưa ra mối liên hệ trực tiếp giữa đề xuất thành lập ủy ban đặc biệt tại Thượng viện Mỹ lần này và tài sản số.

Lãnh đạo Thượng viện Mỹ chưa đưa ra phản hồi chính thức về việc có thành lập ủy ban đặc biệt hay không, cũng như lịch trình, thành phần và quyền hạn của cơ quan này. Đề xuất của ông Luján cho thấy hướng thảo luận tại Quốc hội về chính sách AI, nhưng chưa phải là biện pháp áp đặt nghĩa vụ ngay lập tức lên doanh nghiệp.

Những vấn đề cần tiếp tục theo dõi gồm khả năng được lãnh đạo Thượng viện chấp thuận, quyền điều tra và triệu tập nếu ủy ban được thành lập, cùng cách điều phối giữa tiêu chuẩn liên bang và quyền giám sát của chính quyền bang.