Hàng trăm tỷ USD chi tiêu vốn Big Tech: Lưới điện và tỷ suất sinh lời trước phép thử

Đánh giá đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) cần xem xét đồng thời hiệu suất mô hình, định giá doanh nghiệp, lưới điện, thiết bị trung tâm dữ liệu, khoáng sản quan trọng và tỷ suất sinh lời trên vốn. Chi tiêu vốn của các Big Tech hàng đầu năm 2026 đã tăng lên hàng trăm tỷ USD, nhưng rất khó xác định riêng phần chi cho AI và doanh thu tương ứng.

Patrick Feeley đã đưa ra phân tích trên Substack ngày 23, trong đó đối chiếu đầu tư hạ tầng AI với hoạt động đầu tư năng lượng và chủ nghĩa hoạt động cổ đông của T. Boone Pickens. Phân tích này không có nghĩa Pickens từng trực tiếp phát biểu về chi tiêu vốn cho AI.

Feeley đặt câu hỏi cốt lõi: “Mỗi 1 USD vốn bổ sung có tạo ra mức sinh lời cao hơn chi phí huy động vốn hay không?”. Ông cũng đặt vấn đề liệu có thể đánh giá hiệu quả đầu tư chỉ dựa trên giải thích của ban lãnh đạo hay cần một chủ thể độc lập để kiểm chứng.

Amazon($AMZN) dự báo chi tiêu vốn năm 2026 vào khoảng 200 tỷ USD (khoảng 273 nghìn tỷ won). Andy Jassy, CEO Amazon, cho biết đầu tư vào đất trung tâm dữ liệu, điện, tòa nhà, phần cứng, chất bán dẫn và thiết bị mạng có thể đi trước quá trình kiếm tiền từ 6 tháng đến 2 năm. Amazon cho biết một phần đáng kể chi tiêu năm 2026 đã có cam kết từ khách hàng.

Microsoft($MSFT) đưa ra mức chi tiêu vốn năm 2026 khoảng 190 tỷ USD (khoảng 259 nghìn tỷ won). Công ty cho biết khoảng 25 tỷ USD (khoảng 34 nghìn tỷ won) trong số này chịu ảnh hưởng của giá linh kiện tăng, đồng thời dự kiến nguồn cung GPU, CPU và thiết bị lưu trữ sẽ tiếp tục bị hạn chế trong năm 2026.

Microsoft cho biết khoảng hai phần ba chi tiêu vốn chủ yếu dành cho 'tài sản sử dụng ngắn hạn' như CPU và GPU. Khi tỷ trọng thiết bị có chu kỳ thay thế ngắn hơn tòa nhà trung tâm dữ liệu tăng lên, gánh nặng khấu hao và tái đầu tư cũng có thể lớn hơn.

Meta($META) dự báo chi tiêu vốn năm 2026 ở mức 130-145 tỷ USD (khoảng 177-198 nghìn tỷ won). Trong quý II, chi tiêu vốn của công ty đạt 31,08 tỷ USD (khoảng 42 nghìn tỷ won), còn dòng tiền tự do là 784 triệu USD (khoảng 1 nghìn tỷ won).

Hướng dẫn chi tiêu vốn của Alphabet($GOOGL) được ghi nhận ở các mức 175-185 tỷ USD (khoảng 239-253 nghìn tỷ won) và 180-190 tỷ USD (khoảng 246-259 nghìn tỷ won), tùy thời điểm. Mức 195-205 tỷ USD được đề cập trong văn bản gốc chưa được xác nhận trong tài liệu chính thức.

Không thể xem toàn bộ chi tiêu vốn của các doanh nghiệp này là chi tiêu riêng cho AI. Khoản chi có thể bao gồm đám mây thông thường, chất bán dẫn, robot, vệ tinh và chi phí liên quan đến thuê tài sản. Các công ty cũng chưa công bố doanh thu và lợi nhuận từ hạ tầng AI theo cùng một tiêu chuẩn để có thể tách riêng và so sánh.

Lưới điện đang trở thành một điểm nghẽn riêng. Cơ quan vận hành lưới điện Texas ERCOT đã phê duyệt quy trình 'Batch Zero' để gom và thẩm định các dự án có nhu cầu điện lớn từ 75 MW trở lên. Tổng yêu cầu kết nối phụ tải lớn được theo dõi đã vượt 438.000 MW, trong đó khoảng 89% đến từ các trung tâm dữ liệu.

Quy trình của ERCOT cho thấy yếu tố then chốt trong đầu tư trung tâm dữ liệu không chỉ là chi phí xây dựng mà còn là thời điểm kết nối điện và khả năng 확보 đường truyền tải. Khi các phương án như thẩm định theo lô hoặc kết nối kèm điều kiện tự phát điện và cắt giảm nhu cầu được đưa ra, quy mô vốn và khả năng 확보 điện lực cần được đánh giá riêng.

Trung tâm dữ liệu là tài sản phức hợp, kết hợp máy chủ, bộ tăng tốc AI, mạng lưới, điện và hệ thống làm mát. Máy chủ và bộ tăng tốc AI có thể được thay thế theo chu kỳ vài năm, trong khi tòa nhà và hạ tầng điện có thể tồn tại lâu hơn. Vì vậy, cần phân biệt giá trị còn lại và thời điểm tái đầu tư của từng loại tài sản.

Chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng cũng là một biến số. Cục Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) thống kê rằng xét trên tổng tiêu thụ của Mỹ năm 2025, mức phụ thuộc vào nhập khẩu ròng gali là 100%, thiếc tinh luyện trên 77%, đồng tinh luyện 57% và germani trên 50%. Đây là số liệu về toàn bộ ngành công nghiệp Mỹ, không chỉ riêng ngành AI.

Fastmarkets ước tính nhu cầu thiếc hàn liên quan đến phần cứng AI có thể chiếm 4,8% tổng nhu cầu thiếc hàn toàn cầu năm 2026 và 10,6% vào năm 2030. Đây là dự báo dựa trên mô hình, không phải con số khẳng định tình trạng thiếu thiếc hay giá thiếc sẽ tăng.

Các doanh nghiệp giải thích những khoản đầu tư quy mô lớn là khoản đầu tư đi trước nhu cầu dài hạn. Trong khi đó, Axios đưa tin sau các buổi công bố kết quả kinh doanh của Big Tech, nhà đầu tư đang yêu cầu doanh nghiệp giải thích lợi nhuận thực tế từ đầu tư thay vì chỉ nêu quy mô chi tiêu AI. Cuối cùng, câu hỏi theo cách tiếp cận của Pickens tập trung vào việc vốn bổ sung có chuyển thành lợi nhuận thực tế hay không và liệu tỷ suất sinh lời có thể được tính toán sau khi phản ánh chu kỳ thay thế của điện và thiết bị hay không.