Cú sốc nguồn cung kéo dài, Goolsbee: Fed khó chọn giữa lạm phát và việc làm

Các cú sốc từ thuế quan, năng lượng và nguyên vật liệu kéo dài có thể khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đối mặt với lựa chọn khó khăn hơn giữa kiểm soát lạm phát và duy trì việc làm. Áp lực chính sách tiền tệ cũng có thể tăng nếu đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) khiến nhu cầu trở nên quá nóng.

Ông Austan Goolsbee, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Cục Dự trữ Liên bang Chicago, phát biểu tại một sự kiện của OMFIF ở London ngày 21 rằng cần có bằng chứng cho thấy các cú sốc này thực sự đang suy yếu. Ông nói nếu không, sẽ khó tìm được lộ trình đáng tin cậy để đưa lạm phát trở lại mức 2%. OMFIF xác định chủ đề sự kiện là cân bằng chính sách tiền tệ giữa rủi ro lạm phát và tăng trưởng kinh tế.

Ông Goolsbee đánh giá tác động từ thuế quan, giá năng lượng và nguyên vật liệu đang kéo dài hơn dự kiến. Nếu cú sốc nguồn cung không chỉ là hiện tượng tạm thời, Fed sẽ khó xem đà tăng giá đơn thuần là yếu tố nhất thời.

Việc điều chỉnh lãi suất để ứng phó với cú sốc nguồn cung cũng có thể gây sức ép lên việc làm. Ông Philip N. Jefferson, Phó Chủ tịch Fed, từng giải thích trong bài phát biểu tháng 7 rằng nếu mục tiêu ổn định giá cả và việc làm vận động theo hai hướng ngược nhau, tăng lãi suất có thể làm giảm lạm phát nhưng đồng thời khiến việc làm suy yếu.

Tăng lãi suất là công cụ làm chậm nhu cầu và giảm áp lực tăng giá, nhưng cũng có thể ảnh hưởng đến đầu tư và việc làm của doanh nghiệp. Khi lạm phát tăng do các yếu tố phía nguồn cung, chính sách tiền tệ cần được đánh giá đồng thời cả hiệu quả và tác dụng phụ.

Lạm phát tại Mỹ ở mức 3,7% trong tháng 7, cao hơn mục tiêu dài hạn 2% của Fed. Fed đã tăng lãi suất cơ bản thêm 0,25 điểm phần trăm vào ngày 16 tháng 9, điều chỉnh biên độ mục tiêu lên 3,75-4,00%, đồng thời cho biết lạm phát vẫn ở mức cao.

Nhấn mạnh cần có bằng chứng để đưa lạm phát về mục tiêu 2% nối tiếp các phát biểu trước đó của ông Goolsbee về mục tiêu lạm phát 2% và điều kiện cắt giảm lãi suất. Tuy nhiên, riêng phát biểu lần này chưa đủ để xác định quyết định chính sách tiếp theo của Fed.

Đầu tư AI cũng được xem là một biến số mới đối với chính sách tiền tệ. Ông Goolsbee cho rằng đầu tư liên quan đến AI có thể thúc đẩy nhu cầu nhanh hơn mở rộng năng lực sản xuất, khiến nền kinh tế vượt quá mức có thể đáp ứng.

Ông nói: “Nếu nhu cầu trở nên quá nóng, không có sự mơ hồ nào về cách Fed sẽ ứng phó”. Phát biểu này cho thấy Fed cần hành động để ổn định giá cả nếu xác nhận nhu cầu tăng quá mức.

Trong báo cáo tháng 9 mang tên ‘The AI Revolution and Monetary Policy’, Cục Dự trữ Liên bang Chicago phân tích rằng kỳ vọng về AI có thể thúc đẩy tiêu dùng và đầu tư sớm hơn, khiến nhu cầu nóng lên trước năng suất. Ngược lại, nếu năng suất tăng trước, chi phí sản xuất và lạm phát có thể giảm.

Tác động của AI lên giá cả phụ thuộc vào việc đầu tư mở rộng hay cải thiện năng suất xuất hiện trước. Đầu tư và tiêu dùng đi trước có thể làm tăng áp lực giá trong ngắn hạn, trong khi năng suất cải thiện trước có thể tạo ra hiệu ứng giảm chi phí.

Phát biểu lần này cũng làm nổi bật khả năng hai nhiệm vụ kép của Fed lại xung đột. Để đưa lạm phát về 2%, Fed cần hạn chế nhu cầu, nhưng quá trình này có thể làm việc làm suy yếu.

Thị trường tiền mã hóa có thể diễn giải phát biểu này như một tín hiệu tăng lãi suất, nhưng chưa có cơ sở xác nhận giá đã biến động trực tiếp sau phát biểu. Một bài đăng thị trường được chia sẻ cho biết Bitcoin(BTC) được giao dịch quanh 81.360 USD và Ethereum(ETH) quanh 2.666 USD ngày 21, song chưa xác nhận được đây là phản ứng trực tiếp với phát biểu của ông Goolsbee.

Vấn đề này cho thấy lạm phát Mỹ, chính sách của Fed và dòng vốn đầu tư AI có thể cùng trở thành các biến số quan trọng đối với thị trường tiền mã hóa, trong đó có các nhà đầu tư trong nước. Tuy nhiên, không thể dựa riêng vào phát biểu lần này để phán đoán hướng giá của một tài sản cụ thể.

Ông Goolsbee không có quyền bỏ phiếu trong các quyết định lãi suất năm nay. Thời gian tới, thị trường sẽ chú ý đến việc cú sốc nguồn cung có thực sự dịu lại hay không và đầu tư AI sẽ tác động thế nào đến nhu cầu và năng suất.