Tăng trưởng kinh tế toàn cầu 3,0%… BMO cảnh báo kịch bản 'Goldilocks' suy yếu

Triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 dừng ở mức 3,0%, trong khi giá dầu và lãi suất cùng tăng đang làm suy yếu kịch bản 'Goldilocks' trên thị trường chứng khoán Mỹ. Khả năng lạm phát và lãi suất cao gây sức ép lên thị trường đang lớn hơn so với môi trường vừa duy trì tăng trưởng vừa ổn định giá cả.

BMO cho biết trong báo cáo gần đây rằng tăng trưởng chậm lại tại Mỹ và Trung Quốc, giá dầu tăng cùng lãi suất cao có thể thúc đẩy đà giảm tốc của kinh tế toàn cầu. Mark McCormick (Mark McCormick) chiến lược gia trưởng FX của BMO nói: “Goldilocks đang sụp đổ”. Nhận định này cho thấy kịch bản lý tưởng của thị trường chứng khoán, trong đó tăng trưởng và ổn định giá cả cùng được duy trì, đang bị lung lay.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đưa ra dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 ở mức 3,0% trong bản cập nhật Triển vọng Kinh tế Thế giới tháng 7. IMF dự báo tăng trưởng năm 2027 đạt 3,4%.

IMF cho biết cú sốc từ chiến tranh gây sức ép lên các nước nhập khẩu năng lượng và những nền kinh tế dễ tổn thương, trong khi nhu cầu trí tuệ nhân tạo hỗ trợ tăng trưởng tại các quốc gia nằm trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu. Điều này có nghĩa ngay cả khi kinh tế toàn cầu tăng trưởng, mức độ cảm nhận tác động có thể khác nhau giữa các khu vực và ngành nghề.

BMO đặc biệt chú ý đến lạm phát và lãi suất. Nếu giá dầu quốc tế vượt 100 USD/thùng (khoảng 136.000 won), chi phí năng lượng có thể một lần nữa đẩy giá tiêu dùng tăng lên. Khi áp lực lạm phát gia tăng, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể duy trì chính sách thắt chặt lâu hơn thay vì cắt giảm lãi suất.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ cũng làm tăng gánh nặng đối với thị trường cổ phiếu. Khi lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Mỹ tiến gần 5%, chi phí huy động vốn của doanh nghiệp và gánh nặng vay nợ của hộ gia đình có thể cùng tăng. Lãi suất cao làm giảm giá trị hiện tại của lợi nhuận tương lai, qua đó gây sức ép lên thị trường cổ phiếu, trong đó có nhóm cổ phiếu tăng trưởng.

Axios đưa tin ngày 11 rằng lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Mỹ vượt 4,96%, trong khi giá dầu quốc tế tăng lên 103 USD/thùng (khoảng 140.000 won). Khi giá dầu và lãi suất cùng duy trì ở mức cao, lạm phát và điều kiện tài chính sẽ đồng thời gây sức ép lên thị trường.

Đà tăng của lợi suất trái phiếu chịu ảnh hưởng từ thay đổi trong triển vọng lãi suất và nhu cầu suy yếu đối với trái phiếu chính phủ Mỹ. Lo ngại về tình trạng tài chính của Mỹ gia tăng đã thúc đẩy hoạt động bán trái phiếu, trong khi thị trường xem mốc 5% là ranh giới tâm lý gây sức ép lên cổ phiếu.

Mark McCormick nói thêm: “Cổ phiếu có thể biến động khi lãi suất thực của Mỹ đạt đỉnh trong chu kỳ kinh tế”. Lãi suất thực là mức lãi suất danh nghĩa sau khi trừ tỷ lệ lạm phát, qua đó phản ánh điều kiện tài chính mà doanh nghiệp và nhà đầu tư cảm nhận.

Tuy nhiên, Mark McCormick không xem tình hình hiện tại là tín hiệu suy thoái kinh tế. Ông cho rằng thị trường đang phản ánh vào giá khả năng tăng trưởng chậm lại do chính sách. Điều này có nghĩa kinh tế giảm tốc chưa đủ để khẳng định sẽ lập tức chuyển sang suy thoái.

Trí tuệ nhân tạo và ngành năng lượng được xem là những yếu tố có thể phân định bên thắng và bên thua trên thị trường. Nhu cầu trí tuệ nhân tạo hỗ trợ các quốc gia nằm trong chuỗi cung ứng công nghệ, trong khi chi phí năng lượng tăng có thể gây sức ép lên các nước nhập khẩu năng lượng và những doanh nghiệp chịu chi phí cao.

Giá dầu và lãi suất tác động đến thị trường qua các kênh khác nhau. Giá dầu kích thích lạm phát và chi phí tiêu dùng, còn lãi suất hạn chế đầu tư doanh nghiệp và hoạt động vay nợ của hộ gia đình. Khi hai yếu tố cùng biến động, tâm lý đầu tư vào các tài sản rủi ro có thể suy yếu ngay cả khi tốc độ tăng trưởng chưa giảm mạnh.

Các chỉ số chính của Mỹ cũng suy yếu. Tính đến ngày 16, S&P500 và Chỉ số Công nghiệp Dow Jones cùng giảm 2% trong tháng này, trong khi Nasdaq100 giảm 3%. Việc chỉ số có tỷ trọng cổ phiếu công nghệ cao giảm mạnh hơn cho thấy sức ép từ lãi suất tăng đã được phản ánh.

'Goldilocks' là thuật ngữ chỉ tình huống lý tưởng khi nền kinh tế tăng trưởng nhưng lạm phát vẫn được duy trì ở mức thấp. Trên thị trường cổ phiếu, đây được xem là môi trường vừa kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp cải thiện vừa có tỷ lệ chiết khấu thấp. Tuy nhiên, điều kiện này có thể suy yếu nếu giá dầu và lãi suất cùng tăng.

Phân tích của BMO không khẳng định suy thoái kinh tế mà chỉ ra môi trường thị trường trong đó tăng trưởng chậm lại đồng thời với lạm phát và lãi suất gia tăng.