30 tỷ won: Iraq đấu thầu ít nhất 2 tàu VLCC chở dầu

Công ty vận tải dầu quốc doanh của Iraq, Iraqi Oil Tankers Company (IOTC), đã mở gói thầu tìm ít nhất 2 tàu chở dầu siêu lớn (VLCC) để đi qua eo biển Hormuz. Rủi ro quân sự tại eo biển này đã đẩy cước vận chuyển dầu thô lên mức khoảng 30 tỷ won, và động thái mở thầu được xem là bước đi nhằm giúp Iraq trực tiếp kiểm soát mạng lưới xuất khẩu dầu của mình.

Hạn chót nộp hồ sơ dự thầu của IOTC được ấn định vào ngày 10 tháng 9, nhưng đơn vị trúng thầu và điều khoản hợp đồng chưa được công bố.

Iraq không chỉ tính đến việc thuê tàu ngắn hạn mà còn cân nhắc mở rộng đội tàu riêng. Bộ trưởng Dầu mỏ Iraq Basem Mohammed Khudair cho biết ngày 14 tháng 8 rằng nước này cần xem xét mua trả góp hoặc thuê các tàu chở dầu cỡ lớn có thể chở tới 2 triệu thùng dầu. “Cần xem xét mua trả góp hoặc thuê tàu chở dầu cỡ lớn có sức chứa tối đa 2 triệu thùng”, ông nói. Phát biểu này cho thấy Iraq đang tính đến việc sở hữu tàu thay vì chỉ thuê theo từng chuyến. Hiện đội tàu của công ty vận tải dầu Iraq chỉ có 6 tàu chở dầu cỡ nhỏ.

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), trong nửa đầu năm 2025, lượng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ đi qua eo biển Hormuz đạt trung bình 20,9 triệu thùng/ngày, tương đương khoảng 20% tổng lượng tiêu thụ dầu lỏng toàn cầu. Nếu chỉ tính riêng dầu thô và condensate, con số này là 14,7 triệu thùng/ngày.

Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải chủ chốt đưa dầu thô từ vịnh Ba Tư sang thị trường châu Á và thế giới. Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) có đường ống dẫn dầu vòng qua eo biển này, nhưng dầu thô ở miền nam Iraq chủ yếu xuất phát từ cảng Basra và phải đi qua eo biển Hormuz.

Tổ chức Tiếp thị Dầu mỏ Nhà nước Iraq (SOMO) cũng đưa ra điều kiện bán dầu thô cho phép chuyển tải giữa tàu với tàu (STS) tại vùng biển gần Oman. Đây là động thái nối tiếp việc Iraq trước đó đưa ra phương án giao dầu Basra bên ngoài eo biển Hormuz.

STS là hình thức kết nối hai tàu trên biển để chuyển dầu thô. Đây có thể là lựa chọn giúp tàu của bên mua đi vào bên trong vịnh Ba Tư mà không cần trực tiếp đi qua eo biển Hormuz.

Gánh nặng chi phí vận chuyển đã tăng mạnh. Theo Reuters, tập đoàn Reliance Industries (RIL) của Ấn Độ đã thuê một tàu VLCC với giá 23-25 triệu USD (khoảng 30,8-33,5 tỷ won) để vận chuyển 2 triệu thùng dầu thô Iraq.

Trước chiến tranh, cước vận chuyển loại này chỉ khoảng 2 triệu USD (khoảng 2,7 tỷ won). Mức cước mới cao gấp khoảng 12 lần so với trước đây.

VLCC là loại tàu chở dầu siêu lớn, thường vận chuyển khoảng 2 triệu thùng dầu thô mỗi chuyến. Sức chở lớn của mỗi tàu giúp nâng cao hiệu quả vận chuyển từng lô hàng, nhưng khi cước tàu và phí bảo hiểm cùng tăng, gánh nặng chi phí xuất khẩu cũng lớn hơn.

Việc Iraq mở rộng đội tàu không chỉ đơn thuần là tăng năng lực vận chuyển, mà còn có thể xem là bước đi nhằm gia tăng quyền kiểm soát đối với các điều kiện xuất khẩu dầu thô. Tuy nhiên, cách diễn giải này chỉ nên được khẳng định sau khi xác nhận gói thầu có thực sự dẫn đến hợp đồng và việc sở hữu tàu trên thực tế hay không.

Ngày 12 tháng 8, SOMO cho biết việc vận chuyển dầu thô bằng đường biển là nhiệm vụ của công ty vận tải dầu Iraq, còn bản thân SOMO không sở hữu tàu. Vì vậy, mối liên hệ giữa chủ thể thực hiện gói thầu lần này và điều kiện bán hàng của SOMO vẫn là vấn đề cần được xác nhận thêm.

Việc tàu cập cảng ở miền nam Iraq và việc dầu thô thực sự được xuất khẩu qua eo biển Hormuz là hai vấn đề khác nhau. Trước đó, TokenPost từng đưa tin 7 tàu chở dầu đã cập cảng Basra nhưng còn quá sớm để khẳng định xuất khẩu đã phục hồi.

Nếu rủi ro tại eo biển Hormuz tiếp tục kéo dài, các nhà máy lọc dầu mua dầu thô Iraq sẽ phải cân nhắc không chỉ giá dầu mà cả cước vận chuyển, phí bảo hiểm và điểm giao hàng. Việc mức chiết khấu giá dầu có bù đắp được phần cước tăng thêm hay không cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng thành công của các giao dịch.

Hạn nộp hồ sơ dự thầu được ấn định vào ngày 10 tháng 9, nhưng đơn vị trúng thầu và điều khoản hợp đồng vẫn chưa được công bố. Cần xác nhận thêm liệu Iraq có thực sự sở hữu được tàu VLCC hay không, cũng như quy mô vận hành STS gần Oman, để đánh giá hiệu quả của việc mở rộng mạng lưới xuất khẩu đường biển của nước này.