Giao dịch dầu thô dồn vào kỳ hạn 3-6 tháng, thanh khoản hợp đồng dài hạn suy yếu

Bất ổn kéo dài từ chiến sự Trung Đông và Ukraine đang khiến giao dịch hợp đồng tương lai dầu thô dồn về các kỳ hạn 3-6 tháng, trong khi thanh khoản của các hợp đồng dài hạn suy yếu rõ rệt. Trên thị trường sản phẩm tinh chế, tính đến ngày 1/9, các quỹ đầu cơ (hedge fund) nắm giữ tổng cộng 177 triệu thùng vị thế mua ròng (net long) tại các hợp đồng tương lai và quyền chọn xăng cùng các sản phẩm chưng cất trung bình.

Ngân hàng Morgan Stanley (MS) cho biết tại Hội nghị Dầu mỏ châu Á - Thái Bình Dương (APPEC) tổ chức ở Singapore ngày 9/9 rằng giới giao dịch hiện nghiêng về chọn lọc rủi ro ngắn hạn thay vì dự đoán giá dài hạn. Ông Brendan Ross, đồng phụ trách toàn cầu mảng giao dịch dầu thô của Morgan Stanley, nói rằng “rủi ro đang được quản lý chặt chẽ và tinh vi hơn”.

Theo ông Ross, giới giao dịch đang tập trung vào các hợp đồng tương lai kỳ hạn 3-6 tháng tới, trong khi các hợp đồng có kỳ hạn dài hơn ghi nhận thanh khoản suy yếu. Diễn biến này được cho là phản ánh nỗ lực giảm rủi ro thua lỗ ở các vị thế dài hạn, trong bối cảnh khó dự đoán chiến sự sẽ kéo dài bao lâu và tác động thế nào đến nguồn cung dầu.

Theo lịch trình chính thức của APPEC, ông Ross tham gia phiên thảo luận ngày 9/9 về cách giới giao dịch phản ứng trước biến động giá, lệnh trừng phạt và thay đổi trong dòng chảy nguồn cung. Hội nghị diễn ra từ ngày 7 đến 10/9 tại Singapore.

Hợp đồng dài hạn vốn là kênh phản ánh kỳ vọng giá tương lai và hấp thụ nhu cầu phòng hộ (hedging). Khi số lượng người tham gia giảm, khoảng cách giữa lệnh mua và lệnh bán rộng ra, khiến chỉ một giao dịch nhỏ cũng có thể làm giá biến động mạnh.

Thanh khoản hợp đồng dài hạn suy yếu cũng có thể ảnh hưởng đến chức năng khám phá giá của thị trường. Khi giao dịch dồn về các kỳ hạn gần, người tham gia thị trường có xu hướng phản ứng nhạy hơn với tình hình chiến sự và gián đoạn nguồn cung trước mắt, thay vì cân nhắc cung - cầu ở thời điểm xa hơn.

Diễn biến lần này có ý nghĩa không nằm ở bản thân triển vọng giá dầu, mà ở việc khoảng thời gian nhà đầu tư sẵn sàng gánh rủi ro đã rút ngắn lại. Khi niềm tin cần thiết để duy trì vị thế dài hạn suy giảm, sự khác biệt về điều kiện giao dịch giữa các kỳ hạn càng trở nên rõ rệt.

Trên thị trường sản phẩm tinh chế, vị thế đầu cơ ghi nhận mạnh hơn cả thị trường dầu thô. Nhà phân tích John Kemp, dựa trên dữ liệu thị trường tính đến ngày 1/9, cho biết các quỹ đầu cơ nắm giữ tổng cộng 177 triệu thùng vị thế mua ròng tại các hợp đồng tương lai và quyền chọn chủ chốt của xăng và các sản phẩm chưng cất trung bình.

Vị thế này tương ứng với bách phân vị thứ 84 trong toàn bộ số liệu quan sát hàng tuần kể từ năm 2011. Điều này cho thấy bất ổn nguồn cung sản phẩm tinh chế đang tác động trực tiếp đến tâm lý giao dịch hơn cả chính thị trường dầu thô.

Tuy nhiên, chỉ riêng vị thế mua ròng của xăng và các sản phẩm chưng cất trung bình chưa đủ để khẳng định xu hướng giá dầu trong thời gian tới. Vị thế này phản ánh cược một chiều của người tham gia thị trường, nhưng giá thực tế còn phụ thuộc vào gián đoạn nguồn cung, thay đổi nhu cầu và diễn biến chiến sự.

Trên thị trường hợp đồng tương lai, thanh khoản thể hiện mức độ dễ dàng mua bán hợp đồng ở mức giá mong muốn. Khi số người tham gia ở các hợp đồng kỳ hạn xa giảm, sổ lệnh trở nên mỏng hơn, đồng thời chi phí giao dịch và biến động giá có thể cùng tăng lên.

Cấu trúc này cũng gián tiếp liên quan đến nhà đầu tư trong nước. Giá hợp đồng tương lai dầu thô có thể phản ánh vào lợi suất của các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) liên quan đến dầu thô tại Hàn Quốc, nhưng do việc chuyển đổi hợp đồng đáo hạn và hình dạng đường cong giá tương lai, vẫn có thể xuất hiện chênh lệch giữa giá dầu giao ngay và lợi suất thực tế của ETF.

Trong trường hợp trước đây khi giá hợp đồng tương lai dầu thô phản ánh vào lợi suất ETF dầu thô tại Hàn Quốc, giá hợp đồng tương lai và dòng vốn của nhà đầu tư không phải lúc nào cũng di chuyển cùng chiều. Trường hợp lần này cũng cần được nhìn nhận tách biệt giữa vị thế trên thị trường hợp đồng tương lai và kết quả đầu tư thực tế.

Nếu giới giao dịch tiếp tục né tránh hợp đồng dài hạn trong lúc chiến sự và gián đoạn nguồn cung còn kéo dài, chức năng khám phá giá dài hạn có thể suy yếu thêm, trong khi biến động ở các hợp đồng ngắn hạn có thể tăng lên tương đối. Ngược lại, nếu bất ổn địa chính trị hạ nhiệt, giao dịch có khả năng phân bổ trở lại sang các hợp đồng kỳ hạn dài hơn.

APPEC dự kiến kéo dài đến ngày 10/9 tại Singapore. Sau hội nghị, giới quan sát sẽ tiếp tục theo dõi diễn biến chiến sự và dòng chảy nguồn cung tác động ra sao đến thanh khoản của hợp đồng tương lai dầu thô theo từng kỳ hạn.