Điều chỉnh AI có thể siết tín dụng: Fitch cảnh báo rủi ro tái cấp vốn

Nếu giá cổ phiếu tăng mạnh nhờ làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) bất ngờ sụt giảm, cú sốc này có thể lan sang nền kinh tế Mỹ và thị trường tín dụng toàn cầu, theo một phân tích mới công bố. Phân tích chỉ ra rằng định giá cao của tài sản AI cùng sự bất định về hiệu quả đầu tư có thể gây áp lực lên khả năng tái cấp vốn và mức tín nhiệm của doanh nghiệp.

Fitch Ratings cho biết trong báo cáo "Global Risk Outlook - 3Q26" rằng một đợt điều chỉnh của thị trường AI có thể gây áp lực lên điều kiện huy động vốn và mức tín nhiệm của doanh nghiệp. Theo Fitch, đầu tư liên quan đến AI đang đồng thời thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Mỹ và mở rộng nợ doanh nghiệp, nên cần theo dõi khả năng biến động giá cổ phiếu lan sang nền kinh tế thực và thị trường tín dụng.

Fitch ước tính chi tiêu vốn cho công nghệ thông tin của Mỹ trong quý 1 năm 2026 tăng 18% so với cùng kỳ năm trước, đóng góp khoảng 1,4 điểm phần trăm vào tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp của Mỹ trong nửa đầu năm 2026 cũng tăng 26% so với cùng kỳ năm trước.

Nguồn vốn huy động cho hạ tầng AI và trung tâm dữ liệu chiếm phần lớn mức tăng phát hành trái phiếu doanh nghiệp. Điểm cốt lõi trong phân tích của Fitch là đầu tư AI vừa là động lực tăng trưởng, vừa kéo theo sự mở rộng nợ doanh nghiệp.

Vấn đề nằm ở những doanh nghiệp đã rót lượng nợ lớn vào hạ tầng AI. Nếu giá cổ phiếu lao dốc, giá trị vốn hóa thị trường và khả năng tái cấp vốn của doanh nghiệp có thể suy yếu đồng thời, trong khi chi phí phát hành nợ mới và áp lực hạ bậc tín nhiệm có thể gia tăng.

Nếu "hiệu ứng của cải" - yếu tố nhờ giá cổ phiếu tăng đã hỗ trợ tiêu dùng - suy yếu, điều này cũng có thể gây áp lực lên việc làm và tâm lý tiêu dùng. Đây là con đường mà một đợt điều chỉnh của thị trường chứng khoán có thể lan sang nền kinh tế thực thông qua kênh huy động vốn của doanh nghiệp.

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cũng đưa một lộ trình rủi ro tương tự vào kịch bản suy thoái nghiêm trọng giả định. Fed đặt ra tình huống giá cổ phiếu giảm khoảng 58% và chỉ số biến động VIX tăng lên 72% trong giai đoạn từ quý 4 năm 2025 đến quý 3 năm 2026.

Trong kịch bản này, tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ được đưa ra ở mức 10% vào quý 3 năm 2027. Fed nêu rõ đây là giả định nhằm kiểm tra khả năng ứng phó khủng hoảng của các ngân hàng, không phải dự báo hay triển vọng kinh tế.

Chỉ số cốt lõi mà Fitch đưa ra là liệu đầu tư AI có tạo ra lợi nhuận đủ để biện minh cho mức định giá cao hiện tại hay không. Diễn biến chênh lệch lợi suất (spread) trái phiếu doanh nghiệp công nghệ cũng là đối tượng theo dõi chính.

Nếu chênh lệch lợi suất trái phiếu doanh nghiệp mở rộng, đây có thể là tín hiệu cho thấy thị trường tín dụng đã bắt đầu phản ánh rủi ro liên quan đến đầu tư AI vào giá. Về phía doanh nghiệp, dù huy động cùng một lượng vốn, chi phí phải gánh sẽ cao hơn.

Fed liệt kê định giá cổ phiếu cao, chi tiêu vốn được tài trợ bằng nợ và sự suy yếu của thị trường lao động là những rủi ro liên quan đến AI. Báo cáo ổn định tài chính của Fed cũng cho biết các thành viên thị trường xem định giá AI và điều chỉnh tài sản rủi ro là yếu tố có thể gây bất ổn tài chính tiềm ẩn.

Phân tích lần này tập trung vào rủi ro liên kết giữa cổ phiếu AI và thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Tài liệu của Fitch không đề cập đến triển vọng giá hay các chỉ số on-chain của Bitcoin(BTC) hay Ethereum(ETH).

Con đường và quy mô mà cú sốc từ cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp liên quan đến AI có thể lan sang thị trường tiền mã hóa cũng không được đề cập. Do đó, khó có thể diễn giải phân tích này thành dự báo giá cho một loại tiền mã hóa cụ thể nào.

Việc lợi nhuận từ đầu tư AI có đủ sức hỗ trợ mức định giá cao và nợ doanh nghiệp hay không, cùng việc chênh lệch lợi suất trái phiếu doanh nghiệp có mở rộng hay không, vẫn là những tiêu chí quan trọng để đánh giá rủi ro tín dụng trong thời gian tới.