IPO Mỹ dự báo đạt 225 tỷ USD, thêm khoảng 670 nghìn tỷ won cổ phiếu có thể được tung ra thị trường

Thị trường chào bán cổ phiếu lần đầu (IPO) toàn cầu đang sôi động trở lại, kéo theo lo ngại rằng lượng cổ phiếu mới phát hành có thể gây áp lực lên thị trường chứng khoán. Tại Hong Kong, số tiền huy động qua IPO tăng mạnh nhưng chỉ số Hang Seng lại đi xuống. Trong khi đó tại Mỹ, giới quan sát dự báo sẽ có thêm nhiều thương vụ IPO lớn cùng lượng cổ phiếu lưu hành bổ sung đáng kể.

Hong Kong: IPO tăng vọt nhưng chỉ số Hang Seng lại giảm

Từ tháng 1 đến tháng 7 năm nay, Sở giao dịch chứng khoán Hong Kong (HKEX) ghi nhận 104 thương vụ IPO, huy động tổng cộng 42 tỷ USD (khoảng 56,3 nghìn tỷ won). Con số này cao gấp hơn hai lần cùng kỳ năm ngoái, nhưng chỉ số Hang Seng, vốn tập trung các cổ phiếu vốn hóa lớn của Hong Kong, lại giảm khoảng 1% từ đầu năm đến nay.

Theo The Economist đưa tin ngày 8 (giờ địa phương), nhà chức trách Trung Quốc đã siết chặt quy định phát hành cổ phiếu mới trên thị trường đại lục, khiến một số doanh nghiệp Trung Quốc chuyển hướng sang niêm yết tại Hong Kong. Nhiều công ty Trung Quốc đã niêm yết tại Mỹ cũng tiến hành niêm yết lần hai tại Hong Kong. Giới phân tích cho rằng dòng vốn mới này đã hút bớt nhu cầu đầu tư vốn có thể chảy vào các cổ phiếu niêm yết sẵn có.

IPO là thủ tục doanh nghiệp chưa niêm yết lần đầu đưa cổ phiếu ra thị trường đại chúng để huy động vốn. Đây là cơ hội để doanh nghiệp có thêm nguồn lực tăng trưởng, nhưng nếu lượng phát hành mới dồn dập trong thời gian ngắn, dòng tiền vốn dành cho các cổ phiếu đang niêm yết có thể bị phân tán.

Trường hợp của Hong Kong cho thấy quy mô IPO tăng và diễn biến của thị trường cổ phiếu hiện hữu không nhất thiết di chuyển cùng chiều. Tuy nhiên, không thể khẳng định thị trường sẽ giảm chỉ vì IPO tăng, mà cần theo dõi thêm liệu thị trường có thực sự hấp thụ được lượng cổ phiếu mới hay không.

Mỹ: Dự báo IPO huy động 225 tỷ USD

Tại Mỹ, các thương vụ IPO lớn tiếp tục được nhắc đến, trong đó có SpaceX, Anthropic và OpenAI. Trong báo cáo công bố ngày 28 tháng 7, Goldman Sachs(GS) đã nâng dự báo tổng giá trị huy động IPO tại Mỹ năm 2026 từ 160 tỷ USD lên 225 tỷ USD (khoảng 301,7 nghìn tỷ won).

Con số 225 tỷ USD này vượt kỷ lục 115 tỷ USD (khoảng 154,2 nghìn tỷ won) từng được ghi nhận vào năm 2021. TokenPost trước đó từng đưa tin về phân tích cho rằng thị trường IPO Mỹ đang mở cửa trở lại, dẫn dắt bởi các thương vụ quy mô lớn.

Goldman Sachs ước tính rằng ngay cả khi doanh nghiệp chỉ đưa ra thị trường một phần cổ phần khi niêm yết, sau đó thông qua quá trình hết hạn khóa cổ phiếu (lock-up), năm nay có thể có thêm khoảng 500 tỷ USD (khoảng 670,5 nghìn tỷ won) cổ phiếu được giải phóng ra thị trường. Điều này cho thấy không chỉ lượng phát hành mới, mà cả lượng cổ phiếu lưu hành sau niêm yết cũng cần được tính đến.

Nguồn cung cổ phiếu ròng cũng được xem là chỉ báo cung cầu quan trọng. Đây là phần chênh lệch giữa cổ phiếu phát hành mới và cổ phiếu bị loại khỏi thị trường qua mua lại cổ phiếu quỹ. Có ý kiến cho rằng xu hướng âm kéo dài từ năm 2003 tại thị trường Mỹ có thể chuyển sang dương trong năm nay.

Trong một thập kỷ qua, nguồn cung cổ phiếu hạn chế từng được xem là một trong những yếu tố hỗ trợ đà tăng của thị trường Mỹ. Nếu cấu trúc nguồn cung thay đổi, thị trường có thể đối mặt áp lực cung cầu mới, bất kể kết quả kinh doanh hay tâm lý nhà đầu tư ra sao.

IPO bùng nổ có phải là tín hiệu cảnh báo?

Nhóm nghiên cứu của Giáo sư Malcolm Baker (Malcolm Baker) tại Trường Kinh doanh Harvard đã phân tích thị trường chứng khoán Mỹ giai đoạn 1928-1997 và phát hiện các doanh nghiệp có xu hướng tăng phát hành cổ phiếu ngay trước khi tỷ suất sinh lời cổ phiếu đi xuống. Nghiên cứu năm 2005 của Giáo sư Lubos Pastor (Lubos Pastor) tại Trường Kinh doanh Booth, Đại học Chicago cũng đưa ra kết quả tương tự.

Phân tích cho rằng doanh nghiệp có xu hướng huy động vốn khi định giá và tâm lý thị trường đang ở mức cao, nên các đợt IPO thường tập trung vào giai đoạn cuối của chu kỳ tăng giá. Dù vậy, việc IPO tăng không đồng nghĩa thị trường sẽ giảm, mà cần theo dõi thêm dòng giao dịch cổ phiếu và nhu cầu đầu tư sau khi niêm yết.

Richard Bernstein (Richard Bernstein), Giám đốc đầu tư vĩ mô toàn cầu tại Janus Henderson, nhận định “lượng phát hành cổ phiếu mới ở mức kỷ lục là một trong những dấu hiệu điển hình của bong bóng”. Đây là lời cảnh báo rằng nguồn cung mới mở rộng có thể trở thành tín hiệu rủi ro cho thị trường.

Ngược lại, các thương vụ IPO lớn cũng giúp doanh nghiệp tăng khả năng huy động vốn và mở rộng cơ hội đầu tư vào các ngành tăng trưởng. Vì vậy, vấn đề then chốt không nằm ở quy mô IPO, mà ở việc liệu nhu cầu mua của thị trường hiện tại có thể hấp thụ được lượng phát hành mới cùng lượng cổ phiếu hết hạn khóa hay không.

Việc các thương vụ IPO lớn tại Mỹ có thực sự được hoàn tất niêm yết hay không, cùng tốc độ lưu thông của lượng cổ phiếu hết hạn khóa sau niêm yết, sẽ là những yếu tố quyết định cán cân cung cầu trong thời gian tới.