64% xuống 56%: Tỷ trọng USD dự trữ toàn cầu giảm, chưa phải bằng chứng mua Bitcoin(BTC)

Tỷ trọng đồng USD trong dự trữ ngoại hối chính thức toàn cầu đã giảm từ 64% năm 2015 xuống còn 56% năm 2025, nhưng con số này không thể xem là bằng chứng cho việc các ngân hàng trung ương đang tăng mua Bitcoin(BTC). Sự thay đổi tỷ trọng USD phản ánh đồng thời hai yếu tố: thay đổi trong cơ cấu phân bổ tiền tệ và thay đổi quy mô dự trữ ngoại hối của từng quốc gia.

Cục Dự trữ Liên bang New York (New York Fed) đưa ra nhận định này trong bài phân tích công bố ngày 2 (giờ địa phương), dựa trên dữ liệu COFER của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). COFER là dữ liệu do IMF tổng hợp về cơ cấu dự trữ ngoại hối chính thức theo từng loại tiền tệ.

Theo New York Fed, nếu một quốc gia có tỷ trọng USD thấp hơn mức trung bình thế giới mở rộng quy mô dự trữ ngoại hối, tỷ trọng USD toàn cầu vẫn có thể giảm dù quốc gia đó không hề cắt giảm tỷ trọng USD trong danh mục riêng của mình. New York Fed chia hiện tượng này thành hai kênh tác động: “kênh thay đổi ưu tiên phân bổ” và “kênh thay đổi quy mô dự trữ”.

Trong giai đoạn 2015-2019, xét trên 76 quốc gia có dữ liệu đầy đủ, kênh thay đổi ưu tiên phân bổ và kênh thay đổi quy mô dự trữ lần lượt đóng góp 1,2 điểm phần trăm và 1,5 điểm phần trăm vào mức giảm tỷ trọng USD. Thụy Sĩ là ví dụ điển hình: nước này tăng mạnh dự trữ ngoại hối trong giai đoạn trên, và do có tỷ trọng USD thấp hơn mức trung bình thế giới nên đã kéo số liệu tổng thể đi xuống, dù tỷ trọng phân bổ USD trong danh mục riêng của Thụy Sĩ trên thực tế lại tăng lên.

Sang giai đoạn 2019-2023, với 62 quốc gia có dữ liệu đầy đủ, kênh thay đổi ưu tiên phân bổ lại có tác động làm tăng tỷ trọng USD thêm 0,3 điểm phần trăm, trong khi kênh thay đổi quy mô dự trữ làm giảm 0,5 điểm phần trăm.

Dữ liệu phân bổ USD năm 2023 của Trung Quốc, Nga, Mexico và Morocco bị thiếu. New York Fed ước tính mức đóng góp của kênh thay đổi ưu tiên phân bổ tại 4 quốc gia này là âm 2,0 điểm phần trăm, dựa trên giả định rằng con số này khớp với mức giảm tổng thể đã quan sát được. Đây là số liệu ước tính mang tính phân tích, không phải dữ liệu giao dịch thực tế.

Báo cáo chuyên đề số 1087 của New York Fed phân tích dự trữ ngoại hối theo hai phần: phần thanh khoản (liquidity tranche) và phần đầu tư (investment tranche). Theo báo cáo, khoản tiền cần thiết để thanh toán thương mại, trả nợ ngoại tệ và ổn định tỷ giá thường gắn với thanh khoản USD, nhưng phần dư ra sau khi đáp ứng các nhu cầu này có thể được phân bổ rộng hơn, tùy theo lợi suất và yếu tố địa chính trị.

Báo cáo được công bố lần đầu vào tháng 3 năm 2024 và được sửa đổi vào tháng 2 năm 2026. Cách phân chia này cho thấy khi đọc tỷ trọng USD trong dự trữ ngoại hối, cần xem xét đồng thời cơ cấu tài sản và tổng quy mô dự trữ, chứ không chỉ riêng một yếu tố.

Để khẳng định tỷ trọng USD giảm đồng nghĩa với dòng vốn chuyển sang Bitcoin, cần có dữ liệu riêng biệt khác. Cụ thể, cần xác minh quyết định phân bổ Bitcoin của từng quốc gia, nguồn tiền dùng để mua, lịch sử giao dịch thực tế, và việc lượng nắm giữ đó có được tính vào dự trữ ngoại hối chính thức hay không.

Phân tích của New York Fed không đo lường bốn yếu tố này, cũng không đưa ra ước tính về tác động đến giá Bitcoin. Vì vậy, chỉ dựa vào mức giảm tỷ trọng USD thì khó có thể chứng minh nhu cầu mua Bitcoin của các ngân hàng trung ương đang lan rộng.

Ngân hàng Trung ương Séc (CNB) ngày 13 tháng 11 năm 2025 đã lập một danh mục thử nghiệm tài sản số trị giá 1 triệu USD, gồm Bitcoin(BTC), stablecoin USD và tiền gửi token hóa. Thông tin này được nêu trong thông báo của CNB.

CNB cho biết danh mục này được mua bằng nguồn vốn nằm ngoài dự trữ quốc tế hiện có, và ngân hàng này không có kế hoạch chủ động tăng tổng quy mô danh mục. CNB cũng khẳng định chưa có kế hoạch đưa Bitcoin hay tài sản số khác vào dự trữ quốc tế chính thức trong thời gian tới.

Câu chuyện thay đổi cơ cấu dự trữ của các ngân hàng trung ương cũng gắn liền với các thảo luận về tỷ trọng tương đối giữa vàng và USD. TokenPost trước đó từng đưa tin về phân tích cho rằng việc các ngân hàng trung ương mua vàng có thể phần nào làm giảm áp lực giảm giá vàng.

Nhìn chung, tỷ trọng USD là chỉ số cần được đọc sau khi tách bạch giữa cơ cấu tài sản và quy mô dự trữ ngoại hối của từng ngân hàng trung ương. Với dữ liệu hiện có, mức giảm tỷ trọng USD chưa đủ để chứng minh xu hướng mua Bitcoin đang lan rộng trong giới ngân hàng trung ương.