14 năm tù là án tối đa cho hành vi hỗ trợ nhóm thân Iran ở Anh

Anh vừa thi hành đạo luật an ninh quốc gia cho phép hình sự hóa hành vi hỗ trợ các tổ chức đại diện cho nước ngoài, với mức án tối đa lên tới 14 năm tù giam. Đối tượng đầu tiên bị chính phủ Anh chỉ định theo luật mới là Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

Chính phủ Anh trình Đạo luật An ninh Quốc gia (Đe dọa Nhà nước) lên Quốc hội vào ngày 9 tháng 6. Dự luật được Hoàng gia Anh phê chuẩn vào ngày 8 tháng 7 và chính thức có hiệu lực.

Ba tổ chức đầu tiên bị đưa vào danh sách chỉ định gồm IRGC, tổ chức có liên hệ với Iran mang tên IMCR, và Quân đoàn Tình nguyện GRU của Nga. Ngày 17 tháng 7, chính phủ Anh chính thức xác định đây là các tổ chức đe dọa an ninh quốc gia, đồng thời quy định việc bày tỏ ủng hộ, hỗ trợ hoặc nhận thù lao từ các tổ chức này là hành vi phạm tội.

Khác với các biện pháp trừng phạt trước đây chủ yếu tập trung vào phong tỏa tài sản của Iran, đạo luật mới mở rộng phạm vi xử lý sang cả hành vi hỗ trợ hoạt động của tổ chức bị chỉ định hoặc nhận lợi ích vật chất từ các tổ chức này. Thư viện Hạ viện Anh giải thích rằng việc hỗ trợ, tiếp tay hoặc nhận lợi ích vật chất sẽ cấu thành tội danh riêng, với khung hình phạt tối đa 14 năm tù.

Chính phủ Anh cho biết đạo luật ra đời trong bối cảnh các mối đe dọa do nhà nước nước ngoài hậu thuẫn gia tăng. Theo cơ quan này, số vụ điều tra liên quan đến đe dọa an ninh quốc gia do Cơ quan An ninh Nội địa Anh (MI5) thụ lý đã tăng 35% so với năm trước, trong khi năm ngoái MI5 đã theo dõi 20 vụ việc tiềm ẩn nguy cơ gây chết người có liên quan đến Iran. Tính đến ngày 25 tháng 8, Anh đã áp đặt hơn 240 lệnh trừng phạt đối với Iran.

Gánh nặng tuân thủ trừng phạt của ngành tài chính

Thay đổi trực tiếp và sớm nhất từ đạo luật này nhiều khả năng sẽ xuất hiện ở khâu tuân thủ trừng phạt trong ngành tài chính, trước cả khi tác động đến giá dầu. Cơ quan Quản lý Tài chính Anh (FCA) nhận định hệ thống trừng phạt đã trở nên phức tạp hơn trong những năm gần đây, đồng thời yêu cầu các công ty tài chính tăng cường rà soát khách hàng, đối tác giao dịch, dòng thanh toán và xử lý cảnh báo.

FCA cảnh báo rằng việc cập nhật danh sách trừng phạt chậm trễ và hệ thống không lọc được các biến thể tên gọi có thể làm gia tăng nguy cơ vi phạm. Cơ quan này cũng xếp hành vi che giấu mối liên hệ với đối tượng bị trừng phạt thông qua bên thứ ba, ngân hàng trung gian, hoặc ví tài sản số và ví điện tử vào nhóm rủi ro cần lưu ý.

Hiện chưa có thông tin xác nhận đạo luật mới áp đặt nghĩa vụ riêng cho các doanh nghiệp tài sản số. Dù vậy, các sàn giao dịch, đơn vị lưu ký và bàn giao dịch phi tập trung (OTC) vẫn cần rà soát lại quy trình xác minh đối tác và đối chiếu danh sách trừng phạt để tránh phát sinh giao dịch với các đối tượng bị chỉ định.

Việc Anh mở rộng trừng phạt Iran diễn ra tiếp nối động thái bổ sung 7 đối tượng mới vào danh sách trừng phạt Iran trước đó. Danh sách trừng phạt càng mở rộng, phạm vi quản lý danh sách và giám sát giao dịch của các tổ chức tài chính càng phải mở rộng theo.

Eo biển Hormuz và thị trường năng lượng

Trên thị trường năng lượng, biến số được quan tâm nhiều hơn bản thân đạo luật là tình trạng trừng phạt Iran và nguy cơ gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), lượng dầu thô đi qua eo biển Hormuz trong năm 2024 đạt trung bình 20 triệu thùng mỗi ngày, tương đương khoảng 20% tổng tiêu thụ dầu toàn cầu.

EIA cho biết giá dầu Brent đã tăng lên 118 USD (khoảng 159.000 KRW) mỗi thùng trong quý II năm 2026, và dự báo mức trung bình quý III vào khoảng 85 USD (khoảng 114.000 KRW) mỗi thùng. Con số này cho thấy tình hình vận tải qua eo biển Hormuz và việc thực thi trừng phạt Iran có thể tác động trực tiếp đến giá dầu hơn so với đạo luật mới của Anh.

Liên minh châu Âu (EU) cũng đã mở rộng khuôn khổ trừng phạt trong tháng 5 và tháng 6 liên quan đến việc Iran cản trở quyền tự do hàng hải tại eo biển Hormuz. Động thái của Anh diễn ra trong bối cảnh làn sóng siết chặt trừng phạt của phương Tây nhắm vào Iran và các tổ chức đại diện cho nước ngoài.

Chính phủ Anh khẳng định sẽ tiếp tục gia tăng sức ép kinh tế lên Iran cùng các đồng minh, trong đó có Mỹ. Trong ngành tài chính, tốc độ cập nhật danh sách trừng phạt và hệ thống chặn giao dịch vẫn là bài toán nghiệp vụ chính, trong khi nghĩa vụ riêng đối với ngành tài sản số hiện chưa được xác nhận.

Trọng tâm của đạo luật lần này không dừng ở việc trừng phạt Iran mà mở rộng sang việc chỉ định và xử lý hành vi hỗ trợ các tổ chức đe dọa do nước ngoài hậu thuẫn nói chung. Ba đối tượng đầu tiên được xác nhận áp dụng hiện nay là IRGC, IMCR và Quân đoàn Tình nguyện GRU, với mức án tối đa 14 năm tù dành cho hành vi hỗ trợ hoặc nhận lợi ích vật chất từ các tổ chức này.