10% chi tiêu công Anh dùng trả lãi nợ, ngân sách tới có giữ quy tắc tài khóa?

Bộ trưởng Tài chính Anh (Chancellor of the Exchequer) John Healey (John Healy) cho biết một phần mười chi tiêu của chính phủ Anh hiện đang dùng để trả lãi nợ công, gọi thực trạng này là "không mang tính tiến bộ", đồng thời khẳng định sẽ kiểm soát việc vay nợ để kiềm chế lạm phát.

Theo Yonhap Infomax đưa tin ngày 7 (giờ địa phương), ông Healy gặp gỡ báo giới tại Trung tâm Công nghệ Chế tạo (MTC) ở thành phố Coventry, Anh và nói: "Chi phí nợ của Anh trước đây từng ở mức trung bình của nhóm G7, nhưng ngân sách nhỏ (mini-budget) dưới thời cựu Thủ tướng Liz Truss đã khiến nền kinh tế sụp đổ và niềm tin vào sức khỏe tài khóa của nước Anh tan vỡ." Ông giải thích thêm: "Kể từ năm 2022, chúng tôi vẫn đang phải trả giá cho nỗ lực khôi phục lại niềm tin vào nước Anh và khả năng duy trì bền vững tài khóa của đất nước." Vào năm 2022, ngân sách nhỏ tập trung cắt giảm thuế của chính quyền Truss đã khiến lợi suất trái phiếu chính phủ tăng vọt trong thời gian ngắn, đẩy các quỹ hưu trí vào khủng hoảng thanh khoản và buộc Ngân hàng Trung ương Anh (Bank of England) phải khẩn cấp mua vào trái phiếu chính phủ để ổn định thị trường.

Ông Healy cho biết ngay trong ngày đầu tiên nhậm chức tại Bộ Tài chính, ông đã đặt kỷ luật tài khóa lên hàng đầu trong các ưu tiên. Ông nói: "Đó là nền tảng cho mọi cam kết mà chính phủ này đưa ra." Ông cho biết thêm rằng Thủ tướng và bản thân ông hoàn toàn thống nhất quan điểm về bốn nguyên tắc sẽ theo đuổi trong ngân sách sắp tới, gồm: △tuân thủ quy tắc tài khóa, △duy trì dư địa ứng phó trước các bất ổn, △kiểm soát vay nợ để kiềm chế lạm phát, △giảm bớt áp lực dài hạn lên tài chính công.

Ông cũng nêu cụ thể quy mô gánh nặng lãi vay. Ông Healy nói: "Đây không phải là chuyện của một đường kẻ trên biểu đồ hay con số trên bảng tính. Đây là vấn đề về giá trị", đồng thời nhấn mạnh "việc chính phủ chi 1 trong 10 bảng Anh cho lãi nợ không có gì là tiến bộ cả." Ông cảnh báo: "Nếu lãi nợ là một bộ trong chính phủ, đó sẽ là bộ lớn thứ hai tại Whitehall, chỉ sau lĩnh vực y tế, còn lớn hơn tổng ngân sách của Bộ Quốc phòng, Bộ Nội vụ và Bộ Tư pháp cộng lại." Cách so sánh với quy mô ngân sách từng bộ cho thấy ông muốn nhấn mạnh sự cấp thiết phải kiểm soát chi tiêu chính phủ.

Về nội dung chi tiết của ngân sách, ông Healy giữ thái độ thận trọng. Ông cho biết: "Nếu tôi phản hồi những đồn đoán lúc này, điều đó chỉ càng khuyến khích thêm nhiều đồn đoán khác", đồng thời nói thêm "bộ trưởng tài chính nào cũng sẽ nói vậy, nhưng đó là nội dung sẽ được trình bày trong ngân sách." Ông cho biết sẽ công bố kế hoạch của mình cũng như định hướng sắp tới của chính phủ cho đất nước trong ngân sách đó.

Trước câu hỏi về việc thị trường đang dự đoán lãi suất sẽ tăng, ông Healy trả lời: "Tình hình hiện tại không dễ dàng, nhưng tôi muốn là một bộ trưởng tài chính đánh giá đúng khả năng phục hồi mạnh mẽ, tiềm năng lớn của nước Anh, cùng những lợi thế tương đối mà chúng tôi có trong việc ứng phó với các thách thức tài khóa."

Phát biểu lần này của ông Healy được xem là thông điệp nhằm củng cố niềm tin của thị trường trái phiếu. Nội dung cụ thể và các con số chi tiết của quy tắc tài khóa dự kiến sẽ được công bố trong kỳ trình bày ngân sách sắp tới.