2027: EU cấm két sắt ẩn danh, băng đảng Ireland giấu khóa ví Bitcoin(BTC)

Một băng nhóm tội phạm tại Ireland bị phát hiện giấu cụm từ khôi phục (seed phrase) và khóa riêng tư dùng để mở ví Bitcoin(BTC) bên trong két sắt tư nhân, cất chung với tiền mặt, đồng hồ đắt tiền và hộ chiếu. Điểm đáng chú ý không nằm ở số coin nắm giữ, mà ở cách nhóm này tách riêng “chìa khóa” truy cập ví ra khỏi tài sản số, giấu nó dưới dạng vật lý.

Michael Gubbins (Michael Gubbins), Giám đốc Cục Thu hồi Tài sản Tội phạm Ireland (CAB, Criminal Assets Bureau), cho biết cơ quan này phát hiện thông lệ trên trong quá trình điều tra và đã báo cáo lên cơ quan điều phối phòng chống rửa tiền của chính phủ. Ông nói các băng nhóm tin rằng tiền mã hóa “tự thân đã mang tính ẩn danh”, nhưng thực tế loại tài sản này vẫn đối mặt với biến động giá và rủi ro mất mật khẩu. Điều đó lý giải vì sao tội phạm đầu tư công sức vào việc giấu khóa hơn là giấu chính đồng coin.

CAB là cơ quan có nhiệm vụ tịch thu tài sản có được từ buôn bán ma túy, trộm cắp, lừa đảo và rửa tiền. Chính phủ Ireland đã đưa CAB trở thành thành viên thường trực của cơ quan điều phối phòng chống rửa tiền theo tiêu chuẩn sửa đổi tháng 6/2026.

Diễn biến này trùng với xu hướng siết quản lý ở cấp độ Liên minh châu Âu (EU). Ủy ban châu Âu (European Commission) cho biết gói quy định phòng chống rửa tiền mới sẽ giới hạn thanh toán tiền mặt từ 10.000 euro trở lên, đồng thời áp dụng nghĩa vụ xác minh danh tính khách hàng chặt chẽ hơn với giao dịch hàng hóa giá trị cao như kim loại quý và trang sức.

◇ Giấu trong hộp đựng cần câu, rồi thất lạc

CAB và Europol đã thu giữ 12 ví Bitcoin vào năm 2019. Theo The Irish Times, chiếc ví đầu tiên trong số đó mới được mở vào tháng 3/2026, thu hồi khoảng 500 BTC, tương đương khoảng 30 triệu euro tính theo tỷ giá thời điểm đó. Những ví còn lại vẫn chưa thể mở, do khóa riêng tư từng được giấu trong một hộp đựng cần câu rồi bị thất lạc.

Riêng việc mở chiếc ví đầu tiên đã mất gần 7 năm kể từ thời điểm thu giữ. Chỉ một mảnh giấy, một dòng ghi chú cũng có thể quyết định thành bại của cả một cuộc điều tra. Số phận của những chiếc ví còn lại đến nay vẫn chưa rõ ràng.

◇ “Quản lý khóa quan trọng hơn cả blockchain”

Trang tin Coindoo nhận định các băng nhóm tội phạm đã chuyển trọng tâm từ bản thân blockchain sang việc bảo quản khóa và giấu chúng ở dạng vật lý. Theo trang này, két sắt vật lý đang tạo ra một lớp rào cản mới giữa quản lý khóa và việc tài sản bị tịch thu.

Thông thường, cơ quan điều tra có thể lần theo dòng tiền qua địa chỉ ví, nhưng nếu không có seed phrase hoặc khóa riêng tư thì không thể chuyển hay bán tài sản thực tế. Đây chính là lý do các băng nhóm đầu tư công sức vào việc giấu khóa nhiều hơn là giấu coin.

Trong lĩnh vực lưu ký tài sản on-chain, quản lý khóa từ lâu đã được xem là rủi ro cốt lõi. Trước đó, CEO của Veda từng cho biết mối đe dọa thực sự với các kho lưu trữ (vault) on-chain không nằm ở hợp đồng thông minh mà nằm ở khâu quản lý khóa. Dù là két sắt vật lý hay vault on-chain, quyền kiểm soát tài sản cuối cùng vẫn phụ thuộc vào một chiếc khóa duy nhất.

Việc thuê két sắt tư nhân bản thân nó không phải hành vi bất hợp pháp. Vấn đề nằm ở thứ được cất bên trong két, và liệu vật đó có phải là phương tiện kiểm soát tài sản do phạm tội mà có hay không.

Vì thứ nằm trong két không phải là coin mà là thông tin truy cập, nên để chứng minh quyền sở hữu và quyền chiếm hữu thực tế, cơ quan điều tra cần thêm một quy trình riêng. Việc chứng minh ví còn số dư và việc chứng minh ai có quyền chuyển số dư đó là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau.

Bản tóm tắt quy định liên quan nêu rõ từ năm 2027, không chỉ tài khoản ngân hàng và thanh toán ẩn danh, mà cả két sắt tư nhân và tài khoản tài sản tiền mã hóa cũng sẽ không được phép duy trì ở dạng ẩn danh. Giống như tài khoản ngân hàng, việc xác minh danh tính người thuê két và chủ tài khoản tài sản tiền mã hóa sẽ trở thành thủ tục bắt buộc.