500 tỷ won cổ phiếu OTC bị bán bằng chiêu 'sắp lên sàn Nasdaq'

Cơ quan Giám sát Tài chính Hàn Quốc (Financial Supervisory Service, FSS) ngày 7 khuyến cáo nhà đầu tư phải kiểm tra tên công ty, báo cáo phát hành chứng khoán và tư cách được cấp phép của đơn vị bán trước khi rót tiền vào cổ phiếu chưa niêm yết. Cơ quan này cho biết thiệt hại vẫn tiếp diễn do các lời mời chào đầu tư sai sự thật hoặc phóng đại kiểu 'sắp niêm yết trên Nasdaq', 'sắp thu lợi lớn'.

Cổ phiếu chưa niêm yết được xem là tài sản rủi ro cao, dù có thể mang lại lợi nhuận lớn trước khi lên sàn, do thông tin doanh nghiệp hạn chế và giao dịch không sôi động. Vì không có thị trường chính thức để tham chiếu giá, quyết định đầu tư dễ bị chi phối bởi mức giá và triển vọng mà bên bán tự đưa ra.

Theo FSS, một tổ chức bán cổ phiếu theo mô hình đa cấp, tạm gọi là nhóm A, đã bán khoảng 500 tỷ won cổ phiếu của các công ty chưa niêm yết cho nhà đầu tư cá nhân thông qua các pháp nhân trực thuộc trong nhiều năm, và đã bị xử lý vì vi phạm Luật Thị trường vốn Hàn Quốc. Nhóm A mua cổ phiếu mới phát hành theo hình thức chào bán riêng lẻ cho bên thứ ba, hoặc mua lại cổ phiếu do lãnh đạo các công ty chưa niêm yết nắm giữ với giá thấp, sau đó bán lại với giá cao cho nhiều nhà đầu tư qua điện thoại và KakaoTalk.

Trong suốt quá trình này, không có báo cáo phát hành chứng khoán nào - tài liệu giúp nhà đầu tư nhận biết rủi ro - từng được nộp. Người đứng đầu nhóm A cùng một số cá nhân liên quan đã bị tuyên án tù và phạt tiền, vụ việc hiện đang được xét xử ở cấp phúc thẩm.

Nhóm này sử dụng những cái tên dễ khiến người ta nhầm là công ty tài chính hay tổ chức đầu tư chuyên nghiệp, kiểu 'OO Partners', 'OO Investment', 'OO Venture Capital', nhưng thực chất đây là các đơn vị không có giấy phép của cơ quan quản lý tài chính. FSS khuyến nghị: "Nếu nhận được lời mời đầu tư từ một pháp nhân có tên lạ, nhà đầu tư nên kiểm tra tư cách cấp phép, đăng ký của công ty đó trên Cổng thông tin người tiêu dùng tài chính trước khi quyết định".

Một trường hợp khác liên quan đến công ty dược - công nghệ sinh học chưa niêm yết, tạm gọi là công ty B. Tổng giám đốc kiêm cổ đông lớn nhất của công ty B đã bán khoảng 5 tỷ won cổ phiếu nắm giữ cho nhà đầu tư cá nhân, đồng thời quảng cáo rằng loại thuốc điều trị ung thư đang phát triển "sẽ được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (Food and Drug Administration, FDA) phê duyệt" và công ty "sắp niêm yết trên sàn Kosdaq".

Tuy nhiên, bản cáo bạch theo quy định của Luật Thị trường vốn không được sử dụng, công ty cũng không nộp báo cáo phát hành chứng khoán. Sau đó, công ty ghi nhận lỗ kinh doanh và nhà đầu tư cũng chịu thiệt hại theo.

FSS nhấn mạnh: "Nếu một tổ chức mời chào đầu tư từ 50 người trở lên mà không thể tìm thấy báo cáo phát hành chứng khoán hay hồ sơ công bố chào bán quy mô nhỏ trên Hệ thống công bố thông tin điện tử (DART), nhà đầu tư nên nghi ngờ đây là lời mời đầu tư trái phép".

Báo cáo phát hành chứng khoán là tài liệu công bố thông tin mà doanh nghiệp phải nộp cho cơ quan quản lý tài chính khi huy động hoặc bán chứng khoán cho nhiều nhà đầu tư, trong đó nêu rõ các thông tin cốt lõi như rủi ro đầu tư. Ngay cả hình thức chào bán quy mô nhỏ, nếu mời chào từ 50 người trở lên và quy mô phát hành vượt một ngưỡng nhất định, doanh nghiệp vẫn phải nộp tài liệu này - nhưng cả nhóm A lẫn công ty B đều không thực hiện thủ tục đó.

FSS cho biết thêm, để xác minh một công ty chưa niêm yết có thực sự đang xúc tiến niêm yết hay không, nhà đầu tư nên kiểm tra xem công ty đã chỉ định đơn vị bảo lãnh phát hành chính chưa, rồi đối chiếu chéo thông tin với chính đơn vị đó. Nhà đầu tư có thể tra cứu hợp đồng đại lý chuyển nhượng và việc sử dụng cổ phiếu điện tử trên Cổng thông tin chứng khoán của Công ty Lưu ký Chứng khoán Hàn Quốc (Korea Securities Depository, SEIBro), hoặc danh sách hồ sơ xin thẩm định sơ bộ niêm yết trên Hệ thống công bố niêm yết của Sở Giao dịch Chứng khoán Hàn Quốc (Korea Exchange, KIND).

Tại Hàn Quốc, làn sóng các doanh nghiệp robot, công nghệ sinh học xúc tiến niêm yết trên Nasdaq hay Kosdaq khiến cụm từ 'sắp niêm yết' không còn xa lạ với thị trường. Tuy nhiên, các doanh nghiệp thực sự xúc tiến niêm yết đều phải trải qua những thủ tục nhất định như chỉ định đơn vị bảo lãnh phát hành chính và nộp báo cáo phát hành chứng khoán, khác hẳn với những lời mời chào coi việc niêm yết như chuyện đã rồi mà không qua thủ tục nào.

Vấn đề bảo vệ nhà đầu tư cổ phiếu chưa niêm yết đang nổi lên cả trong lẫn ngoài Hàn Quốc. Tại Mỹ, Ủy ban Giao dịch Chứng khoán (Securities and Exchange Commission, SEC) trước đó đã khởi kiện công ty Aidt Ventures Management với cáo buộc lừa dối nhà đầu tư và khách hàng trong quá trình đầu tư cổ phiếu chưa niêm yết trước IPO. Đây mới là giai đoạn SEC nộp đơn kiện dân sự, các cáo buộc trong đơn kiện chưa được tòa án đưa ra phán quyết cuối cùng.

Tại Hàn Quốc, Công ty Lưu ký Chứng khoán Hàn Quốc đang xây dựng hạ tầng thanh toán bù trừ cho giao dịch phi tập trung đối với cổ phiếu chưa niêm yết và các sản phẩm đầu tư phân mảnh. Đây là nỗ lực chuẩn hoá quy trình đối chiếu chính xác giữa sản phẩm của bên bán và tiền của bên mua sau khi giao dịch được khớp lệnh, được xem là bước chỉnh trang môi trường giao dịch cổ phiếu chưa niêm yết.

FSS đề nghị nhà đầu tư báo cáo nếu nghi ngờ có hành vi vi phạm pháp luật. Cơ quan này giải thích, thiệt hại của nhà đầu tư cổ phiếu chưa niêm yết thường lặp lại trong cấu trúc mà quyết định đầu tư phụ thuộc vào lời giải thích của bên mời chào trong khi thông tin công ty lại hạn chế, nên việc tự kiểm tra tài liệu công bố thông tin và tư cách cấp phép trước khi đầu tư cần được ưu tiên hàng đầu.