Giảm 16,68%, Fair Isaac (FICO) lao dốc vì VantageScore mở rộng

Fair Isaac Corporation (FICO) đóng cửa phiên giao dịch chính thức ngày 4/9 tại thị trường Mỹ với mức giảm 16,68% so với phiên trước, còn 932,26 USD. Đà giảm mạnh xuất hiện sau khi giới đầu tư lo ngại vị thế gần như độc quyền của điểm tín dụng FICO trên thị trường vay thế chấp nhà ở Mỹ có thể bị thu hẹp, khi VantageScore 4.0 được mở rộng phạm vi sử dụng.

Tính đến khi đóng cửa phiên chính thức, giá trị giao dịch của cổ phiếu Fair Isaac đạt khoảng 1,333 tỷ USD. Cùng ngày, thị trường chứng khoán Mỹ nhìn chung cũng giảm điểm, nhưng mức giảm của Fair Isaac vượt xa mức giảm của các chỉ số chính.

Nguyên nhân trực tiếp khiến cổ phiếu lao dốc là động thái cải tổ mô hình điểm tín dụng của Cơ quan Tài chính Nhà ở Liên bang Mỹ (FHFA). Bill Pulte (Bill Pulte), Giám đốc FHFA, đã chỉ đạo Fannie Mae và Freddie Mac cho phép tất cả các đơn vị cho vay thế chấp sử dụng VantageScore 4.0. VantageScore cho biết trong thông cáo báo chí ngày 4/9 rằng quyết định này có hiệu lực ngay lập tức.

Theo Reuters, ông Pulte viết trên X rằng "FICO đã hưởng thế độc quyền. Giờ thì không còn nữa" (nguyên văn: "FICO has enjoyed a monopoly. No more."). Ông chỉ trích ba công ty báo cáo tín dụng lớn là Equifax, Experian và TransUnion đã thu phí quá cao đối với người dân Mỹ, đồng thời cho biết đang cân nhắc nghiêm túc việc chuyển từ mô hình "tri-merge" (dùng dữ liệu của cả ba đơn vị) sang "bi-merge" (chỉ dùng dữ liệu của hai đơn vị).

Tuy nhiên, phương án "bi-merge" chưa thể xem là đã được quyết định áp dụng. Trang chính sách của FHFA nêu rõ rằng dù việc triển khai VantageScore 4.0 đã bắt đầu, các yêu cầu báo cáo tín dụng hiện hành chưa thay đổi ngay. Tâm điểm của đợt giảm giá lần này không nằm ở việc thay đổi phương thức báo cáo tức thì, mà ở lo ngại vị thế của điểm FICO trên thị trường tín dụng thế chấp có thể suy yếu.

Điểm FICO là hệ thống chấm điểm tín dụng được sử dụng rộng rãi trong thẩm định vay vốn tại Mỹ. Trên thị trường vay thế chấp nhà ở, việc Fannie Mae và Freddie Mac chấp nhận mô hình điểm tín dụng nào sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quy trình nghiệp vụ và cơ cấu chi phí của các đơn vị cho vay. Khi phạm vi sử dụng của mô hình cạnh tranh được mở rộng, các đơn vị cho vay sẽ có thêm lựa chọn, còn doanh nghiệp đang chiếm ưu thế như Fair Isaac có thể đối mặt áp lực về giá và thị phần.

Đà giảm giá lần này không liên quan đến kết quả kinh doanh kém. Trong báo cáo tài chính quý III năm tài chính 2026 công bố ngày 29/7, Fair Isaac ghi nhận doanh thu 674,188 triệu USD. Doanh thu mảng Scores đạt 458,897 triệu USD, tăng 41% so với cùng kỳ năm trước.

Cũng trong báo cáo này, công ty nâng dự báo doanh thu cả năm tài chính 2026 lên 2,53 tỷ USD, đồng thời nâng dự báo lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu pha loãng phi GAAP lên 42,43 USD. Có thể thấy yếu tố quy định và thay đổi cấu trúc thị trường đang tác động đến giá cổ phiếu mạnh hơn nhiều so với kết quả kinh doanh thực tế.

Việc FHFA cải tổ mô hình điểm tín dụng đã nhiều lần gây biến động cho cổ phiếu Fair Isaac trong năm nay. Khi Fannie Mae và Freddie Mac bắt đầu triển khai VantageScore 4.0 ở phạm vi giới hạn hôm 22/4, cổ phiếu Fair Isaac cũng từng giảm hơn 12% trong phiên. TokenPost trước đó đã đưa tin về đợt giảm giá sau chỉ đạo chấm dứt thế độc quyền chấm điểm tín dụng của FICO.

Theo AP, thị trường chứng khoán Mỹ ngày 4/9 ghi nhận chỉ số S&P500 giảm 0,4%, Dow Jones giảm 0,5% và Nasdaq giảm 0,3%. Số liệu chi tiết hơn cho thấy S&P500 giảm 0,38%, Dow giảm 0,51% và Nasdaq giảm 0,29%. Mức giảm 16,68% của Fair Isaac cho thấy cổ phiếu này phản ứng nhạy hơn nhiều với vấn đề cải tổ điểm tín dụng, so với diễn biến chung của thị trường.

Theo Reuters, phản ứng của thị trường không chỉ dừng ở Fair Isaac mà còn lan sang các cổ phiếu liên quan đến chấm điểm tín dụng. Equifax, TransUnion và Experian đều đồng loạt giảm điểm. Giới quan sát cho rằng động thái của cơ quan quản lý không chỉ là vấn đề của riêng một mã cổ phiếu, mà còn tạo áp lực lên cơ cấu giá và cạnh tranh của toàn ngành chấm điểm tín dụng.

Với nhà đầu tư, đây là ví dụ cho thấy các thay đổi trong chính sách tài chính nhà ở tại Mỹ có thể tác động nhanh đến định giá của doanh nghiệp hạ tầng tài chính dựa trên dữ liệu. Fair Isaac không phải doanh nghiệp tiền mã hóa, nhưng vụ việc cho thấy các cổ phiếu công nghệ dữ liệu, fintech có định giá cao trên thị trường Mỹ có thể bị định giá lại nhanh chóng trước thay đổi chính sách.

Vấn đề cần theo dõi tiếp theo là tốc độ Fannie Mae và Freddie Mac chấp nhận VantageScore 4.0 được triển khai thực tế tại các đơn vị cho vay. Theo trang chính sách của FHFA, các yêu cầu báo cáo tín dụng hiện tại chưa thay đổi ngay. Thay đổi được xác nhận hiện nay là việc mở rộng phạm vi cho phép sử dụng VantageScore 4.0 đối với tất cả các đơn vị cho vay thế chấp.