Vênh giá tới 64 lần: token cổ phiếu khó tạo sức ép giá thật

Theo Odaily, giới phân tích cho rằng hiện tượng “short squeeze on-chain” - kết hợp cổ phiếu token hóa với memecoin - khó tạo áp lực thực sự lên thị trường chứng khoán, vì token cổ phiếu Robinhood(HOOD) chỉ là chứng khoán nợ token hóa mang lại mức độ tiếp cận giá, chứ không phải quyền sở hữu cổ phiếu thực.

Theo trang hướng dẫn token cổ phiếu của Robinhood, sản phẩm này là chứng khoán nợ token hóa do Robinhood Asset Jersey Limited phát hành. Token không trao quyền pháp lý hay quyền lợi kinh tế trực tiếp đối với công ty phát hành cổ phiếu cơ sở, trong khi cổ phiếu cơ sở được một tổ chức lưu ký được cấp phép nắm giữ theo tỷ lệ 1:1.

Tranh cãi nổ ra khi token cổ phiếu Hims & Hers Health(HIMS) bị gắn với đồng meme BONER. David Christopher chỉ ra rằng BONER nắm giữ tới 53% lượng token cổ phiếu HIMS đang lưu hành, nhưng con số này chỉ tương đương khoảng 0,014% tổng số cổ phiếu HIMS thực tế đang lưu hành.

Chênh lệch giá cũng rất lớn. Token HIMS on-chain có lúc tăng lên 132,64 USD trong cuối tuần, trong khi cổ phiếu HIMS thực tế chốt phiên thứ Sáu liền trước ở mức 28,84 USD. Token AMC Entertainment(AMC) từng chạm 166,86 USD, còn cổ phiếu AMC thực tế đóng cửa ở 2,59 USD.

Tính ra, giá on-chain của HIMS cao gấp khoảng 4,6 lần giá cổ phiếu thực, còn AMC vênh tới khoảng 64 lần. Khi lực mua memecoin khóa chặt token cổ phiếu trong pool thanh khoản, giá on-chain có thể tăng vọt trong thời gian ngắn, nhưng hiện tượng này không đồng nghĩa với áp lực mua cổ phiếu thực ngay lập tức.

Vấn đề cốt lõi nằm ở cấu trúc nguồn cung. Việc khóa token hiện có vào pool thanh khoản chỉ làm giảm lượng token lưu thông đã phát hành, chứ không buộc phải mua thêm cổ phiếu thực với quy mô tương ứng. Khi giá on-chain vượt giá cổ phiếu thực, các bên tham gia được ủy quyền có thể phát hành token mới để thực hiện arbitrage (kinh doanh chênh lệch giá).

Thực tế, khoảng 4.000 token HIMS mới đã được bơm thêm ngay sau khi thị trường tài chính truyền thống mở cửa, khiến chênh lệch giá nhanh chóng thu hẹp. Điều này cho thấy sự khan hiếm của token on-chain không đồng nghĩa với tình trạng thiếu hụt nguồn cung cổ phiếu thực.

Với mô hình của Robinhood, nhà đầu tư chỉ nhận được mức độ tiếp cận kinh tế theo sát diễn biến giá cổ phiếu. Quyền biểu quyết, cổ tức hay việc được ghi tên vào sổ cổ đông - những quyền lợi vốn có của cổ phiếu truyền thống - không tự động đi kèm, nên khó kỳ vọng hiệu ứng short squeeze giống như trên thị trường chứng khoán thực.

Cách kết hợp cổ phiếu token hóa với memecoin để giao dịch từng lan rộng trên Robinhood Chain. TokenPost từng đưa tin rằng số cặp giao dịch ghép cổ phiếu token hóa với memecoin đang gia tăng.

Với nhà đầu tư, điều cần phân biệt rất rõ ràng: việc “cổ phiếu Mỹ được giao dịch dưới dạng token” chưa nói lên điều gì, mà phải xác định trước token đó có trao quyền cổ phiếu hay chỉ là sản phẩm bám theo giá.

Cũng có trường hợp ngược lại. Galaxy(GLXY) cho biết đã cùng Superstate token hóa cổ phiếu phổ thông loại A của Galaxy trên mạng Solana(SOL). Theo công bố của Galaxy, cổ phiếu on-chain này là cổ phiếu thực, có đầy đủ quyền pháp lý và kinh tế như cổ phiếu thông thường, với Superstate đóng vai trò đại lý chuyển nhượng kỹ thuật số.

Trong cấu trúc này, việc chuyển token GLXY on-chain gần với chuyển quyền cổ phiếu thực sự, chứ không đơn thuần là chuyển mức tiếp cận giá. Sổ cổ đông của Galaxy cũng được thiết kế để cập nhật đồng bộ theo các giao dịch chuyển nhượng on-chain.

Tuy vậy, mô hình của Galaxy cũng chưa phải giao dịch hoàn toàn phi tập trung. Galaxy cho biết token GLXY on-chain hiện chỉ được chuyển giữa các địa chỉ đã qua xác minh danh tính, và chưa mở giao dịch qua các nhà tạo lập thị trường tự động (AMM).

Vấn đề then chốt của cổ phiếu token hóa cuối cùng nằm ở ranh giới giữa “token bám giá” và “cổ phiếu trao quyền”. Loại token đầu có thể kết hợp với memecoin để tạo méo giá trong thời gian ngắn, còn loại sau phải đi kèm các cơ chế tài chính truyền thống như sổ cổ đông, đại lý chuyển nhượng, xác minh danh tính và quyền biểu quyết.

Token cổ phiếu on-chain vẫn để ngỏ nhiều khả năng ứng dụng mới, có thể dùng làm cặp giao dịch, tài sản thế chấp, phần thưởng hay nguồn cung thanh khoản. Nhưng để xem đây là áp lực thực sự lên thị trường chứng khoán, trước tiên cần xác định rõ token đó trao quyền gì cho người nắm giữ.