Unitree tăng 460% phiên đầu, cuộc đua IPO robot Trung Quốc nóng lên

Cổ phiếu Unitree Robotics tăng vọt 460% trong phiên giao dịch đầu tiên trên sàn STAR Thượng Hải, châm ngòi cho cuộc đua chào bán cổ phiếu lần đầu (IPO) của các doanh nghiệp robot Trung Quốc. Mech-Mind Robotics, AgiBot, X Square Robot và AiMOGA Robotics đều đang trong quá trình niêm yết hoặc chuẩn bị hồ sơ, đưa robot hình người trở thành chủ đề mới nổi trên thị trường IPO.

Unitree ấn định giá chào bán ở mức 150,8 nhân dân tệ mỗi cổ phiếu vào ngày 6/8, đưa định giá công ty trước khi niêm yết lên khoảng 61 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 9 tỷ USD. Tỷ lệ đăng ký mua của nhà đầu tư cá nhân vượt 8.000 lần, và trong phiên giao dịch đầu tiên ngày 19/8, giá cổ phiếu tăng vọt 460%.

Trước đó, TokenPost từng đưa tin Unitree được phê duyệt đăng ký niêm yết trên sàn STAR (Sci-Tech Innovation Board) của Thượng Hải. Khi đó, công ty đặt mục tiêu huy động khoảng 4,202 tỷ nhân dân tệ và được đánh giá có thể trở thành một trong những doanh nghiệp niêm yết tiêu biểu trên thị trường cổ phiếu hạng A của Trung Quốc trong lĩnh vực robot hình người.

Doanh nghiệp tiếp theo dự kiến niêm yết là Mech-Mind, công ty đã công bố lịch trình cụ thể nhất. Theo hồ sơ IPO nộp lên Sở giao dịch chứng khoán Hong Kong, Mech-Mind sẽ mở đợt đăng ký mua từ ngày 24 đến 27/8 và đặt mục tiêu niêm yết vào ngày 1/9. South China Morning Post (SCMP) đưa tin công ty đã nâng mục tiêu huy động vốn lên khoảng 300 triệu USD.

Khoản lỗ ròng đã điều chỉnh của Mech-Mind trong năm 2025 là 109 triệu nhân dân tệ, giảm so với mức 214 triệu nhân dân tệ của năm 2024. Ủy ban Giám sát quản lý chứng khoán Trung Quốc (CSRC) cũng đã phê duyệt kế hoạch niêm yết ở nước ngoài và phương án phát hành tối đa 274.800 cổ phiếu của công ty vào ngày 7/8.

AgiBot và X Square Robot cũng được xem là những ứng viên tiềm năng cho IPO tại Hong Kong. AgiBot đã bắt đầu thủ tục IPO tại Hong Kong từ cuối tháng 7, với CITIC Securities, CICC (China International Capital Corporation) và Morgan Stanley được cho là các ngân hàng bảo lãnh phát hành. Tuy nhiên, mức định giá được đưa ra không thống nhất giữa các nguồn tin, dao động từ 40-50 tỷ đô la Hong Kong đến khoảng 20 tỷ USD tùy theo báo cáo.

SCMP cũng đưa tin X Square Robot đã bí mật nộp hồ sơ xin niêm yết tại Hong Kong vào ngày 5/8. Huatai Securities và Morgan Stanley được cho là các đơn vị bảo trợ, và cùng bài báo này cho biết AgiBot và Galbot cũng đã nộp hồ sơ bí mật. Do hồ sơ IPO chính thức chưa được công bố, quy mô và thời điểm niêm yết của các công ty này vẫn chưa thể xem là thông tin đã được xác nhận.

Các công ty robot có liên hệ với ngành ô tô cũng đang tìm đường vào thị trường IPO. Reuters đưa tin AiMOGA Robotics, công ty thuộc hệ sinh thái của hãng xe Chery, đang thảo luận về địa điểm niêm yết cho kế hoạch IPO. TokenPost trước đó cũng đưa tin công ty con về robot của Chery đang chuẩn bị niêm yết độc lập.

AiMOGA được Chery thành lập và ươm tạo từ tháng 1/2025. Công ty đã bàn giao hơn 3.000 robot trên toàn cầu, trong đó khoảng 2.000 robot được xuất khẩu ra nước ngoài. Tại nhiều thành phố ở Trung Quốc, 110 robot đã được triển khai để hỗ trợ lực lượng cảnh sát.

Làn sóng IPO robot không chỉ diễn ra ở Trung Quốc. Ngày 24/6, Agility Robotics công bố thỏa thuận sáp nhập với công ty mua lại có mục đích đặc biệt (SPAC) Churchill Capital Corp XI, trị giá 2,5 tỷ USD. Trong hồ sơ nộp lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), công ty cho biết các đơn hàng theo hợp đồng nhiều năm cho dòng robot Digit v5 đã vượt 300 triệu USD, và tổng số vốn huy động được dự kiến vượt 620 triệu USD sau khi thương vụ hoàn tất.

Sáp nhập SPAC là hình thức đưa doanh nghiệp lên sàn bằng cách hợp nhất với một công ty mua lại có mục đích đặc biệt đã niêm yết sẵn. Với các công ty robot, đây là cách huy động vốn cho nghiên cứu phát triển và sản xuất quy mô lớn từ thị trường đại chúng, nhưng sau khi niêm yết, họ sẽ phải liên tục chứng minh khả năng chuyển hóa đơn hàng tồn đọng thành doanh thu thực tế.

Số liệu về sản lượng xuất xưởng cho thấy sự áp đảo của các doanh nghiệp Trung Quốc. Smart Analytics Global ước tính sản lượng robot hình người toàn cầu trong nửa đầu năm 2026 đạt 19.100 đơn vị, trong đó AgiBot đóng góp 8.400 đơn vị và Unitree đóng góp 5.900 đơn vị. Theo thống kê này, các nhà cung cấp Trung Quốc chiếm hơn 97% tổng sản lượng xuất xưởng toàn cầu.

Đây là số liệu ước tính từ đơn vị nghiên cứu thị trường, không phải dữ liệu đã qua kiểm toán của doanh nghiệp. Vì vậy, khó có thể khẳng định con số này phản ánh trực tiếp số lượng robot đang vận hành thương mại thực tế, tỷ lệ khách hàng mua lại hay doanh thu bảo trì. Trên thị trường IPO, sản lượng xuất xưởng thường được dùng như chỉ báo cho tiềm năng tăng trưởng, nhưng trên thực tế, điều quan trọng hơn là tần suất robot được đưa vào sử dụng và mức độ tiết giảm chi phí mà chúng mang lại.

Yu Chao, Giám đốc điều hành Lumos Robotics, nói với Reuters rằng "những công ty không tạo ra giá trị cho khách hàng sẽ bị đào thải". Phát biểu này phản ánh lo ngại trong ngành rằng không phải mọi doanh nghiệp robot đang gọi vốn ồ ạt đều có thể trụ vững về lâu dài. Reuters cũng dẫn phân tích cho biết 50-70% số robot hình người được sản xuất trong năm nay có thể được dùng để thu thập dữ liệu huấn luyện AI nhiều hơn là thực hiện công việc có trả phí.

Cuộc đua IPO của ngành robot hiện đang diễn ra trong bối cảnh thị trường vốn sôi động song song với quá trình kiểm chứng khả năng thương mại hóa thực tế. Unitree đã thiết lập một mốc tham chiếu trên thị trường đại chúng, còn Mech-Mind đặt mục tiêu hoàn tất đợt đăng ký mua từ ngày 24 đến 27/8 để niêm yết tại Hong Kong vào ngày 1/9. Với AgiBot và X Square Robot, việc các thủ tục có được xúc tiến hay không sẽ phụ thuộc vào thời điểm điều kiện IPO chính thức được công bố.