700 triệu euro tự động hóa, Amazon bác kế hoạch chuyển đổi vô nhân hoàn toàn

Amazon(AMZN) đang đầu tư hơn 700 triệu euro để tự động hóa các trạm giao hàng tại châu Âu, mở rộng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và robot vào chuỗi hậu cần. Tuy nhiên công ty khẳng định lộ trình tự động hóa toàn diện được nhắc tới trong một tài liệu nội bộ không phản ánh kế hoạch hiện tại.

Theo thông báo chính thức hồi tháng 5/2025, Amazon(AMZN) cho biết sẽ chi hơn 700 triệu euro trong giai đoạn từ 2021 đến cuối 2025 để đổi mới công nghệ tại các trạm giao hàng ở châu Âu. Đây là những điểm hậu cần nơi đơn hàng được phân loại lần cuối trước khi chất lên xe giao đến khách.

Công ty đã thử nghiệm khái niệm "trạm giao hàng tương lai" tại trung tâm đổi mới chặng cuối ở Dortmund, Đức. Trạm đầu tiên vận hành đầy đủ theo mô hình này dự kiến ra mắt tại châu Âu vào năm 2026.

Thiết bị chủ lực gồm △Tipper giúp giảm bốc dỡ thủ công, △Echelon và máy quét sáu mặt (six-sided scanner) tự động hóa khâu quét toàn diện, △Agility và Matrix tối ưu tuyến phân loại, △ZancaSort đưa kiện hàng và túi đến đúng tầm tay nhân viên. Amazon cho biết các thiết bị này tập trung giảm việc bốc dỡ nặng và thao tác phân loại lặp lại nhằm tăng an toàn và hiệu suất.

Tự động hóa trạm giao hàng khác với robot lưu kho và lấy hàng bên trong nhà kho. Vì việc phân loại kiện hàng, sắp xếp thứ tự chất hàng và kết nối với xe vận chuyển diễn ra trong khoảng thời gian ngắn ngay trước khi giao đến khách, mức độ tự động hóa ở đây ảnh hưởng trực tiếp đến luồng di chuyển và bố trí nhân sự tại hiện trường.

Theo Business Insider đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), dựa trên tài liệu nội bộ, Amazon đang xem xét tự động hóa hoàn toàn các trạm giao hàng thông qua một dự án riêng mang tên Tetromino. Tài liệu này đề cập kế hoạch thí điểm ban đầu trị giá 103 triệu USD vào năm 2028, mở rộng ra 5 địa điểm vào năm 2029 và 10 địa điểm vào năm 2030, với tổng vốn đầu tư đến năm 2029 có thể vượt 530 triệu USD.

Về thông tin này, Amazon cho biết các con số tài chính và lộ trình nêu trong tài liệu không phản ánh kế hoạch hiện tại của công ty. Người phát ngôn Amazon nói với Business Insider rằng đây chỉ là "khái niệm ở giai đoạn sơ khai", một cách giải thích cho thấy dự án Tetromino chưa được công ty chính thức thông qua.

Như vậy, nội dung được xác nhận qua thông báo chính thức chỉ dừng ở khoản đầu tư tự động hóa trạm giao hàng châu Âu và kế hoạch vận hành trạm đầu tiên vào năm 2026. Việc chuyển đổi toàn bộ các trạm giao hàng sang mô hình không người vận hành vẫn chưa được xác định.

Xu hướng tự động hóa đang lan rộng khắp mạng lưới hậu cần của Amazon. Công ty đã triển khai robot thứ một triệu trong hệ thống vận hành vào tháng 6/2025, đồng thời cho biết mô hình AI tạo sinh mang tên DeepFleet sẽ giúp giảm 10% thời gian di chuyển của robot.

Reuters cho biết trong quá trình rót 10 tỷ euro vào mạng lưới hậu cần châu Âu, Amazon đã giới thiệu robot Proteus thế hệ mới có khả năng phản hồi theo lệnh hội thoại. Thời điểm triển khai tại châu Âu được đưa ra là nửa đầu năm 2027.

Khoản đầu tư tự động hóa của Amazon cho thấy việc ứng dụng AI, vốn trước đây tập trung ở mảng điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu, đang mở rộng sang hạ tầng hậu cần ngoài đời thực.

Tuy nhiên, lợi ích của tự động hóa hậu cần không đơn giản. Amazon giải thích rằng việc chuyển các thao tác lặp lại cho máy móc giúp tăng an toàn cho nhân viên, nhưng giới lao động và cộng đồng tại các khu vực có nhà kho lo ngại về nguy cơ cắt giảm nhân sự và cường độ làm việc tăng lên.

Trên diễn đàn dành cho người bán hàng của Amazon, nhiều bình luận công khai phản ánh cả gánh nặng chi phí lẫn tâm lý bất an trước việc đưa robot vào vận hành. Labor Notes hồi tháng 6/2025 cho biết việc tự động hóa trạm giao hàng của Amazon đã dẫn đến cắt giảm nhân lực và tăng cường độ công việc tại một số nơi.

Vấn đề đặt ra không phải là Amazon có tự động hóa hay không, mà là mức độ tự động hóa sẽ đi xa đến đâu. Kế hoạch được công bố chính thức hiện chỉ giới hạn ở việc lắp đặt thiết bị giảm thao tác lặp lại và vận hành trạm đầu tiên tại châu Âu vào năm 2026, còn ý tưởng tự động hóa toàn diện trong tài liệu nội bộ vẫn được công ty xem là tách biệt với kế hoạch hiện tại.

Amazon sẽ tiếp tục đầu tư công nghệ cho các trạm giao hàng châu Âu đến cuối năm 2025 và dự kiến mở trạm vận hành đầy đủ đầu tiên vào năm 2026. Lịch trình và quy mô đầu tư của dự án Tetromino được nêu trong tài liệu nội bộ, theo Amazon, vẫn chưa phản ánh kế hoạch chính thức của công ty.