100 tỷ USD hoàn thuế quan, người tiêu dùng nhận về không đồng đều

Các tập đoàn lớn của Mỹ đã nhận được khoản hoàn thuế quan lên tới hàng chục tỷ USD sau phán quyết của Tòa án Tối cao, nhưng cách hoàn tiền lại cho người tiêu dùng lại khác nhau tùy từng công ty. Khoản hoàn thuế được ghi nhận vào kết quả kinh doanh của doanh nghiệp, song việc chuyển thành tiền hoàn trả trực tiếp cho khách hàng vẫn còn hạn chế.

Tòa án Tối cao Mỹ ngày 20 tháng 2 năm 2026 phán quyết rằng việc áp thuế quan trên diện rộng dựa theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) đã vượt quá thẩm quyền của tổng thống. Sau đó, Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) mở thủ tục hoàn thuế, và chính phủ Mỹ đã hoàn khoảng 100 tỷ USD (khoảng 141.200 tỷ won) cho các doanh nghiệp tính đến cuối tháng 7, theo ABC News dẫn hồ sơ nộp lên tòa án.

IEEPA là đạo luật trao cho tổng thống quyền áp dụng trừng phạt kinh tế và hạn chế giao dịch trong tình trạng khẩn cấp quốc gia. Phán quyết lần này xoay quanh việc liệu đạo luật này có thể là căn cứ để áp thuế quan trên diện rộng hay không, và sau phán quyết, trọng tâm chuyển sang thủ tục hoàn lại phần thuế quan đã thu.

CBP mở cổng đăng ký hoàn thuế IEEPA mang tên CAPE vào ngày 20 tháng 4. Hướng dẫn của CBP giải thích quy trình nộp đơn xin hoàn thuế, còn Cục Phân tích Kinh tế Mỹ (BEA) cho biết khoản hoàn thuế này được phân loại là khoản chuyển vốn một lần.

Vấn đề này là bước tiến so với thông tin TokenPost từng đưa trước đó về tuyên bố hoàn thuế quan 100 tỷ USD của chính quyền Mỹ. Khi đó, quy mô hoàn thuế và cách thức thực hiện chưa được xác nhận đầy đủ, nhưng sau đó các hồ sơ tòa án và báo cáo tài chính doanh nghiệp đã hé lộ dòng tiền hoàn thuế thực tế.

Nhóm hoàn tiền trực tiếp nhất cho người tiêu dùng là các công ty logistics và vận chuyển. Hãng tin AP đưa tin trong trường hợp đơn vị vận chuyển đã nộp thuế thay khách hàng khi mua hàng từ nước ngoài, FedEx(FDX), UPS(UPS) và DHL đã bắt đầu hoàn tiền cho khách, trong khi các nhà bán lẻ lớn hiếm khi hoàn tiền trực tiếp do chi phí thuế quan đã hòa vào giá bán và cơ cấu sản phẩm.

FedEx(FDX) chọn cách hoàn tiền trực tiếp nhất. Công ty cho biết trong thông báo riêng rằng khoản hoàn thuế IEEPA đang được xử lý, đồng thời vận hành cổng thông tin để khách hàng kiểm tra đủ điều kiện hoàn tiền bằng mã vận đơn. FedEx đang tiến hành chi trả cho khách hàng ngay khi nhận được khoản hoàn thuế.

Tính đến ngày 31 tháng 5, FedEx đã nhận khoảng 800 triệu USD (khoảng 1.129,6 tỷ won) tiền hoàn thuế, trong đó 749 triệu USD (khoảng 1.057,8 tỷ won) được ghi nhận là nghĩa vụ phải hoàn cho khách hàng. Nội dung này được phản ánh trong báo cáo công bố thông tin của công ty.

Amazon(AMZN) nhận 600 triệu USD (khoảng 847,2 tỷ won) tiền hoàn thuế trong quý 2. Công ty cho biết sẽ tự động hoàn tiền trong những trường hợp hạn chế có thể truy vết được chi phí nhập khẩu cụ thể đã chuyển sang khách hàng. Phần hoàn thuế còn lại, Amazon cho biết sẽ dùng để duy trì mức giá thấp.

AP cho biết Amazon không phải là bên khai báo nhập khẩu trực tiếp với phần lớn sản phẩm, và công ty đã tự gánh một phần chi phí thuế quan. Cách làm của Amazon nghiêng về xử lý trong cơ cấu chi phí và chính sách giá, thay vì phân bổ toàn bộ khoản hoàn thuế bằng tiền mặt cho người tiêu dùng.

Target(TGT) ghi nhận khoản hoàn thuế trước thuế 994 triệu USD (khoảng 1.403,5 tỷ won). Financial Times đưa tin khoản hoàn thuế này đóng góp lớn vào mức tăng lợi nhuận ròng quý 2 của Target. Tuy nhiên, Target nghiêng về hướng giảm giá bán và khôi phục sức cạnh tranh hơn là hoàn tiền mặt riêng cho khách hàng.

Nike(NKE) được nhắc tới là doanh nghiệp đã nhận hoặc dự kiến nhận thêm khoản hoàn thuế, nhưng vướng vào các vụ kiện liên quan đến nghĩa vụ hoàn tiền cho người tiêu dùng. AP cho biết hơn 80 vụ kiện tập thể đã được nộp nhằm vào Costco(COST), Nike(NKE), Amazon(AMZN) và Walmart(WMT). Điểm tranh cãi trong các vụ kiện là liệu có thể chứng minh phần giá tăng mà người tiêu dùng phải trả là do thuế quan hay không.

Thượng nghị sĩ Mỹ Elizabeth Warren (Elizabeth Warren) ngày 7 tháng 8 đã gửi thư tới Apple(AAPL), Amazon(AMZN), Nike(NKE), Target(TGT) và Walmart(WMT), yêu cầu công khai quy mô hoàn thuế và kế hoạch hoàn trả cho người tiêu dùng. Trong thư, bà Warren nêu rõ “người tiêu dùng Mỹ chưa nhận được gì cả”. Văn phòng của bà Warren cho biết tính đến ngày 4 tháng 8, các doanh nghiệp đã nhận tối thiểu 100 tỷ USD (khoảng 141.200 tỷ won) tiền hoàn thuế quan.

Khoản hoàn thuế quan cũng đang tác động tới tài chính công của Mỹ. TokenPost trước đó từng đưa tin thâm hụt ngân sách năm tài khóa 2026 của Mỹ được dự báo tăng lên 2.100 tỷ USD do ảnh hưởng từ việc hoàn thuế quan. Tranh cãi giữa hoàn thuế cho doanh nghiệp và hoàn tiền cho người tiêu dùng không chỉ dừng ở cách từng công ty ứng xử với khách hàng, mà còn kéo theo vấn đề giảm thu ngân sách và triển vọng tài khóa.

Với người tiêu dùng Việt Nam, vấn đề này cũng liên quan tới mua hàng xuyên biên giới và giá bán của các chuỗi phân phối toàn cầu. Những đơn hàng có đơn vị vận chuyển trực tiếp nộp thuế quan có thể thuộc diện được hoàn tiền, nhưng phần chi phí thuế quan mà các nền tảng hay nhà bán lẻ lớn đã đưa vào giá bán thì người tiêu dùng khó có thể đòi hoàn riêng lẻ. Điều quan trọng không chỉ là quy mô hoàn thuế, mà còn là ai thực sự đã nộp thuế và quyền được hoàn tiền thuộc về ai.