Thuế 50% áp cho thép vượt hạn ngạch 18,3 triệu tấn của EU

Liên minh châu Âu (EU) siết chặt biện pháp phòng vệ thương mại đối với ngành thép với lý do dư cung toàn cầu. Cơ chế mới đặt hạn ngạch miễn thuế 18,3 triệu tấn mỗi năm cho 30 mặt hàng thép, phần vượt hạn ngạch sẽ chịu mức thuế 50%.

Reuters dẫn phân tích của Goldman Sachs (GS) cho biết xuất khẩu thép của Trung Quốc sang EU tăng khoảng 16% trong 5 tháng đầu năm 2026, trong khi xuất khẩu của EU sang Trung Quốc cùng kỳ chỉ tăng chưa đến 10%.

Điểm mà Goldman Sachs nhấn mạnh không phải thâm hụt thương mại song phương, mà là cạnh tranh tại thị trường thứ ba giữa EU và Trung Quốc. Theo phân tích này, hàng hóa Trung Quốc đang gây áp lực về giá và thị phần không chỉ trong nội bộ thị trường châu Âu, mà cả ở những khu vực khác nơi doanh nghiệp châu Âu cạnh tranh bằng xuất khẩu.

Cạnh tranh thị trường thứ ba là tình huống hai nước đối đầu nhau tại cùng một thị trường tiêu thụ nằm ngoài nội địa của cả hai bên. Với ngành sản xuất châu Âu, áp lực phải cạnh tranh trực tiếp với doanh nghiệp Trung Quốc ở nước ngoài có thể còn nặng nề hơn áp lực từ hàng nhập khẩu Trung Quốc vào chính châu Âu.

Goldman Sachs nhận định lợi thế chi phí của Trung Quốc đang tác động tới các lĩnh vực sản xuất như thiết bị vận tải và máy móc công nghiệp. Ngân hàng này dẫn số liệu cho thấy thị phần xuất khẩu tư liệu sản xuất của châu Âu giảm từ 54% năm 2005 xuống còn 43%, trong khi thị phần của Trung Quốc tăng từ 7% lên 24% trong cùng giai đoạn.

Cách ứng phó của EU thiên về biện pháp riêng cho từng ngành hàng, khác với kiểu áp thuế đồng loạt của Mỹ. Goldman Sachs xem thép, máy móc và hóa chất cơ bản là những lĩnh vực có thể chịu áp lực ưu tiên, nhưng hiện tại chỉ ngành thép được xác nhận bằng biện pháp chính thức.

Ủy ban châu Âu (EC) đã bắt đầu áp dụng quy định bảo vệ ngành thép mới từ ngày 1/7/2026. Ủy ban cho biết dư cung thép toàn cầu hiện đã vượt 620 triệu tấn và có thể tăng lên tới 721 triệu tấn.

Số liệu thương mại cũng phản ánh áp lực tương tự. Theo Eurostat, trong quý I/2026, Trung Quốc là nguồn nhập khẩu lớn nhất của EU với 145,3 tỷ euro, chiếm 23,1% tổng nhập khẩu từ ngoài khối.

Cùng kỳ, xuất khẩu của EU sang Trung Quốc đạt 47,6 tỷ euro, giảm 7,9% so với cùng kỳ năm trước. Nhập khẩu tăng trong khi xuất khẩu giảm khiến áp lực dồn lên cả ngành sản xuất lẫn chính sách thương mại của EU.

Trong năm 2025, EU thâm hụt thương mại 359,8 tỷ euro với Trung Quốc. Các nhóm hàng nhập khẩu chiếm tỷ trọng lớn gồm thiết bị và linh kiện điện, thiết bị viễn thông và âm thanh, cùng máy văn phòng và thiết bị xử lý dữ liệu.

Trường hợp của Đức cho thấy rõ hơn gánh nặng đang đè lên ngành sản xuất châu Âu. Reuters đưa tin xuất khẩu của Đức sang Trung Quốc trong nửa đầu năm 2026 giảm hơn 12% so với cùng kỳ, xuống dưới 37 tỷ euro, trong khi thâm hụt thương mại với Trung Quốc cùng kỳ mở rộng lên khoảng 55 tỷ euro.

Biện pháp bảo vệ ngành thép mang tính chất dựng hàng rào cho lĩnh vực đã bộc lộ dư cung rõ ràng bằng số liệu, hơn là một lệnh cấm toàn diện nhắm vào hàng hóa Trung Quốc nói chung. Máy móc và hóa chất cơ bản mới chỉ là các lĩnh vực Goldman Sachs dự đoán có thể bị ảnh hưởng, chưa phải chính sách chính thức đã được EU công bố.

Khả năng 27% xuất khẩu của Trung Quốc bị ảnh hưởng chưa được xác nhận trực tiếp trong bài của Reuters, tài liệu công khai của Goldman Sachs hay số liệu Eurostat. Con số này cần được nhìn nhận như một nhận định riêng, còn cần kiểm chứng thêm chứ chưa phải hiệu ứng chính sách đã xác định.

Vấn đề lần này thuộc nhóm biến số vĩ mô và chính sách gắn với ngành sản xuất, thép, máy móc, hóa chất và chuỗi cung ứng với Trung Quốc của châu Âu, hơn là tài sản số. Chưa có cấu trúc doanh nghiệp, token hay sản phẩm nào được nêu ra để kết nối trực tiếp với thị trường tiền mã hóa.

Dù vậy, rào cản thương mại và việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng vẫn có thể là biến số nền khi đánh giá môi trường đầu tư tài sản rủi ro nói chung. Biện pháp chính thức hiện tại của EU là hạn ngạch thép kèm thuế 50% cho phần vượt hạn ngạch, còn việc mở rộng sang các mặt hàng khác vẫn cần chờ thông báo riêng để xác nhận.