Twitch bị kiện tập thể vì mặc định cho AI học dữ liệu streamer

Twitch, nền tảng livestream thuộc sở hữu của Amazon($AMZN), đang đối mặt với một vụ kiện tập thể liên quan đến cơ chế mặc định cho phép nội dung của streamer được đưa vào dữ liệu huấn luyện trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh. Trọng tâm tranh cãi là liệu video phát trực tiếp và nội dung trò chuyện có bị dùng làm dữ liệu huấn luyện AI mà không có sự đồng ý của nhà sáng tạo hay không.

Warren Pandiscia, streamer trên Twitch, đã nộp đơn kiện Twitch và Amazon.com lên Tòa án Liên bang Hoa Kỳ khu vực Bắc California vào ngày 20 (giờ địa phương).

Đơn kiện cáo buộc Twitch và Amazon đã sao chép trái phép hàng triệu video và nội dung phát sóng để phục vụ phát triển các mô hình AI tạo sinh cùng các sản phẩm của Amazon. Pandiscia đưa ra các căn cứ khởi kiện gồm vi phạm hợp đồng ngụ ý, hưởng lợi bất chính, vi phạm hợp đồng rõ ràng và hành vi kinh doanh không công bằng, đồng thời yêu cầu xét xử bằng bồi thẩm đoàn.

Theo hãng tin Courthouse News, Pandiscia là một streamer nhỏ với khoảng 900 người theo dõi. Vụ kiện cho thấy chính sách huấn luyện AI của nền tảng không chỉ tác động tới các nhà sáng tạo lớn mà cả những creator quy mô vừa và nhỏ.

Trước đó, Twitch từng vấp phải phản ứng dữ dội khi bật mặc định tùy chọn cho phép dùng nội dung của nhà sáng tạo để huấn luyện AI tạo sinh. Tùy chọn mới mang tên "Training for Generative AI", áp dụng cho stream, video theo yêu cầu (VOD), clip, chat, hình ảnh và văn bản trên kênh.

TechCrunch đưa tin Twitch đã đổi cài đặt mặc định vào ngày 12 (giờ địa phương) để cho phép dùng nội dung của nhà sáng tạo huấn luyện mô hình AI tạo sinh của Amazon. Thông tin này được ghi nhận lúc 5h10 sáng ngày 13 theo giờ Hàn Quốc.

Để từ chối, người dùng phải vào tab Bảo mật và Quyền riêng tư (Security & Privacy) trong phần cài đặt kênh để tắt tùy chọn này. Trước đó, TokenPost từng đưa tin Twitch hướng dẫn người dùng có thể tắt tùy chọn này ngay trong phần cài đặt kênh.

Mike Minton, Giám đốc sản phẩm (CPO) của Twitch, khi được hỏi tại sao không áp dụng cơ chế từ chối mặc định, đã trả lời trong một buổi phát sóng chính thức rằng "nếu là cơ chế đồng ý trước (opt-in), sẽ chẳng ai chọn tham gia cả". Phát ngôn này càng làm dấy lên tranh cãi về việc liệu cơ chế chỉ cho phép từ chối sau có thực sự cấu thành sự đồng ý hợp lệ hay không.

Trọng tâm của vụ kiện là cấu trúc "mặc định tham gia, từ chối sau" (opt-out). Với cơ chế này, người dùng dịch vụ mặc định được xem là đã tham gia, và chỉ được loại trừ nếu tự mình bày tỏ ý muốn từ chối.

Theo cấu trúc vận hành của Twitch, ngay cả khi một người dùng đã tắt tùy chọn này, nội dung của họ vẫn có thể bị đưa vào dữ liệu huấn luyện nếu họ tham gia trò chuyện tại kênh khác, tùy theo cài đặt riêng của kênh đó. Phía Pandiscia lập luận rằng với cách vận hành như vậy, không thể đảm bảo có được sự đồng ý của tất cả những người tham gia.

Tranh cãi về dữ liệu huấn luyện AI tạo sinh đang lan rộng ra toàn ngành nền tảng công nghệ. Việc có thể dùng bài đăng công khai hay nội dung người dùng để cải thiện mô hình AI hay không, và liệu điều khoản dịch vụ cùng màn hình cài đặt có đủ để cấu thành sự đồng ý hợp lệ hay không, đang trở thành vấn đề được tòa án và cơ quan quản lý nhiều nước xem xét.

Các nền tảng như Twitch sở hữu khối lượng nội dung người dùng khổng lồ, kết hợp video, âm thanh, chat và hình ảnh. Với các công ty AI, đây là nguồn dữ liệu huấn luyện có giá trị lớn, nhưng với nhà sáng tạo, nếu quyền sử dụng nội dung và cơ chế bồi thường không rõ ràng, tranh cãi về xâm phạm quyền lợi có thể ngày càng gia tăng.

Vụ việc lần này không trực tiếp liên quan đến biến động giá trên thị trường tiền mã hóa. Tuy nhiên, nó gắn liền với những vấn đề mà lĩnh vực Web3 và kinh tế sáng tạo (creator economy) đã đặt ra từ lâu: quyền sở hữu dữ liệu, điều khoản nền tảng và tiêu chuẩn đồng ý của người dùng.

Đối với các nhà sáng tạo nội dung và đơn vị vận hành nền tảng tại Hàn Quốc, vụ kiện này cũng là một ví dụ đặt ra câu hỏi: nhà cung cấp nội dung có thể kiểm soát đến đâu phạm vi sử dụng dữ liệu và quyền từ chối của mình. Việc cài đặt mặc định của các nền tảng tập trung có thể chi phối quyền sử dụng nội dung của nhà sáng tạo đến mức nào cũng là vấn đề có thể tác động tới các dịch vụ tương tự trong tương lai.

Đơn kiện được nộp vào ngày 20 (giờ địa phương), các thủ tục tiếp theo sẽ phụ thuộc vào phản ứng của bên bị đơn và phán quyết của tòa án.