17,6% mô hình 3D là AI, nhưng chỉ 2,6% được mua

Mô hình 3D do AI tạo ra đang tăng nhanh trên các sàn thương mại trực tuyến, nhưng tiền thật và doanh số vẫn tập trung vào mô hình do con người làm. Nguồn cung tăng hai chữ số, còn người mua vẫn ưu tiên chất lượng và độ tin cậy hơn là giá rẻ.

CGTrader công bố báo cáo '3D Model Market Trends 2026: Growth Raised the Bar', phân tích dữ liệu sàn giao dịch từ tháng 6 năm 2025 đến tháng 5 năm 2026. Theo đó, mô hình do AI tạo ra chiếm 17,6% lượt tải lên mới. Cũng trong dữ liệu này, tỷ lệ mua mô hình AI chỉ đạt 2,6% và tỷ lệ doanh thu chỉ đạt 1,1%.

Theo Fortune đưa tin ngày 20 (giờ địa phương), đây là dấu hiệu cho thấy người mua vẫn chưa sẵn sàng chi tiền nhiều cho nội dung do AI tạo ra. Tuy nhiên, cách Fortune diễn đạt “doanh số 2,6%” có mẫu số khác với số liệu gốc của CGTrader (mua 2,6%, doanh thu 1,1%), nên hai con số này cần được hiểu tách bạch.

Khoảng cách giữa cung và cầu cũng rất rõ. Theo dữ liệu của CGTrader, tổng nhu cầu chỉ tăng 5,1% trong khi nguồn cung tăng tới 18,5%. Tốc độ tăng cung nhanh gấp khoảng 3,6 lần tốc độ tăng cầu, còn giá trung bình giảm 9,7%.

Trên thị trường mô hình 3D, người bán khó có thể tăng doanh thu chỉ bằng cách tải lên nhiều file hơn. Người mua có xu hướng chọn file có thể đưa thẳng vào dự án thực tế, thay vì chỉ chọn mô hình rẻ.

Chất lượng vẫn là tiêu chí quyết định khi thanh toán. CGTrader cho biết trong khảo sát người mua, chất lượng là lý do hàng đầu khi chọn sàn giao dịch, và các mô hình hạng cao chiếm tới 65,4% doanh thu mảng CG. Những yếu tố thực dụng như ảnh xem trước, khung dây (wireframe), thông số kỹ thuật và khả năng xuất file chính là điều quyết định người mua có chốt đơn hay không.

Mô hình 3D là file kỹ thuật số dạng khối, được dùng trong game, phim ảnh, mô phỏng kiến trúc và in 3D. Dù hình ảnh minh họa đẹp, nếu cấu trúc lưới (mesh) không ổn định hoặc thông số file không khớp, chi phí xử lý về sau sẽ tăng lên. Vì vậy người mua buộc phải quan tâm đến khả năng kiểm tra và tái sử dụng nhiều hơn là cách mô hình được tạo ra.

Chỉ riêng tâm lý e ngại nội dung AI không đủ để giải thích kết quả này. Theo dữ liệu của CGTrader, tỷ lệ mua mô hình AI đã tăng từ khoảng 1% năm trước lên khoảng 3,5%. Điều này cho thấy nhu cầu không hề đóng lại, mà tốc độ chuyển đổi thành giao dịch mua chưa theo kịp tốc độ tăng nguồn cung.

Việc gắn nhãn nội dung AI cũng là một biến số khác của thị trường này. CGTrader cho biết trong báo cáo tổng kết năm 2025, sàn này gắn nhãn rõ ràng cho các mô hình do AI tạo ra ngay trên trang sản phẩm. Nhờ vậy, người mua đánh giá chất lượng và mục đích sử dụng dựa trên sản phẩm đã được gắn nhãn, chứ không phải sản phẩm giấu nguồn gốc AI.

Điểm này khác với thương mại điện tử thông thường, nơi nội dung AI thường trà trộn khó nhận biết. Trên sàn mô hình 3D, các tín hiệu chất lượng như định dạng file, kết quả dựng hình (render) và khả năng in được thể hiện khá trực tiếp, giúp người mua kiểm tra trước khi quyết định.

Phản ứng bên ngoài cũng xoay quanh vấn đề chất lượng. Tài khoản LinkedIn chính thức của CGTrader khi công bố báo cáo đã nhấn mạnh rằng mô hình do AI tạo ra chiếm 1/6 lượt tải lên nhưng chỉ 1/90 doanh thu. All3DP và Fabbaloo cũng đưa tin về cùng báo cáo này, cho rằng hiệu quả kinh doanh của nội dung do AI tạo ra còn hạn chế.

Từ phía người bán và người dùng cũng xuất hiện những phàn nàn như kết quả tìm kiếm bị nhiễu, ảnh xem trước gây hiểu lầm, và yêu cầu tăng cường bộ lọc mô hình AI. Tuy nhiên, đây là ý kiến tự phát của một số người dùng trên cộng đồng, nên khó xem là đại diện cho toàn bộ thị trường.

Nhìn rộng ra toàn bộ thị trường sáng tạo, bức tranh phức tạp hơn. Một nghiên cứu của Trường Kinh doanh Stanford (Stanford GSB) cho thấy trên một sàn giao dịch hình ảnh cho phép sử dụng AI tạo sinh, sản lượng hình ảnh tăng 136%, số tác giả hoạt động tăng 47% và tổng doanh thu tăng 82%. Trong khi đó, sản lượng nội dung phi AI giảm 15% và doanh số nội dung phi AI giảm 28%.

Kết quả này cho thấy AI có thể mở rộng tổng quy mô giao dịch của thị trường, nhưng đồng thời gây áp lực lên các tác phẩm sáng tạo truyền thống. Cả hai nhận định cực đoan — “nội dung AI không bán được” hay “AI luôn luôn làm thị trường lớn hơn” — đều vượt quá phạm vi số liệu hiện có.

Trung tâm Nghiên cứu Pew (Pew Research Center) trong khảo sát tháng 2 năm 2026 cho biết 49% người trưởng thành tại Mỹ đang sử dụng chatbot AI. Cũng trong khảo sát này, 40% người được hỏi cho rằng AI sẽ tác động tiêu cực đến xã hội. Việc sử dụng AI lan rộng, nhưng cả niềm tin lẫn lo ngại cũng tăng lên song song.

Sự quan tâm đến AI tạo sinh 3D và các công cụ sáng tạo vẫn tiếp diễn. Trước đó, TokenPost từng đưa tin về kế hoạch niêm yết tại Hong Kong của một công ty AI tạo sinh 3D, phản ánh xu hướng mở rộng của các nền tảng tạo tài sản 3D từ văn bản và hình ảnh.

Kết luận từ trường hợp CGTrader khá hẹp và cụ thể. Mô hình 3D do AI tạo ra tăng nhanh về nguồn cung, nhưng trong giai đoạn từ tháng 6 năm 2025 đến tháng 5 năm 2026, chúng vẫn chưa vượt qua được các mô hình đã được kiểm chứng chất lượng về lượt mua và doanh thu. Tiêu chuẩn thanh toán hiện tại gắn với chất lượng, việc gắn nhãn và độ tin cậy, nhiều hơn là cách mô hình được tạo ra.