6 tàu qua eo biển Hormuz khi Mỹ dọa trừng phạt mới với Iran, giá dầu tăng

Mỹ cảnh báo trừng phạt kinh tế mới nhắm cả vào những quốc gia giao dịch với Iran, khiến tuyến vận tải qua eo biển Hormuz và giá dầu thế giới cùng biến động. Trọng tâm trừng phạt cũng đang mở rộng từ vận tải biển, năng lượng sang cả mạng lưới thanh toán tiền mã hóa dùng để né tránh lệnh cấm.

Tổng thống Donald Trump (Donald Trump) ngày 20 cảnh báo trên mạng xã hội Truth Social rằng mọi quốc gia giao dịch hoặc cấp vốn cho Iran sẽ phải gánh chịu hậu quả kinh tế nặng nề. Ông không nêu cụ thể biện pháp trừng phạt sẽ áp dụng.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi (Abbas Araghchi) đáp trả trên X, cho rằng cái gọi là “Ngày D kinh tế” chỉ là cách Mỹ đánh lạc hướng dư luận khỏi khoản nợ công kỷ lục và chi phí lãi vay đang tăng vọt của chính nước này. Ông khẳng định áp lực bổ sung sẽ khiến Mỹ chịu thêm “thất bại”.

Động thái quân sự cũng được đẩy mạnh. Hãng tin AP đưa tin tàu sân bay USS George Washington (USS George Washington) của hải quân Mỹ đã bắt đầu di chuyển về Trung Đông. Đến nay, chưa có báo cáo công khai nào xác nhận tàu sân bay này đã đến vùng biển khu vực.

Trong khi đó, tàu sân bay USS Abraham Lincoln (USS Abraham Lincoln), vốn đang hoạt động tại Trung Đông, đã trải qua hơn 240 ngày liên tục trên biển. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth (Pete Hegseth) phản bác các thông tin về điều kiện phục vụ trên tàu Lincoln, gọi đây là “hoàn toàn bị bóp méo”.

Đàm phán giữa hai bên vẫn bế tắc. Trả lời phỏng vấn video của Reuters ngày 9, ông Araghchi nói hiện không có đàm phán trực tiếp nào với Mỹ, chỉ có trao đổi thông điệp qua trung gian. Ông cho biết thảo luận với Oman về tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz đang ở giai đoạn cuối, nhưng nhấn mạnh điều này không đồng nghĩa với việc eo biển sẽ được mở lại.

Trước đó, TokenPost từng đưa tin về việc cả Mỹ và Iran đều phủ nhận khả năng nối lại đàm phán chính thức. Phát biểu lần này của ông Araghchi cho thấy kênh trao đổi thông điệp gián tiếp và việc điều phối tuyến hàng hải qua Hormuz đang diễn ra theo hai hướng tách biệt.

Tình trạng gián đoạn logistics tại eo biển Hormuz tiếp tục kéo dài. Reuters dẫn dữ liệu từ Kpler (Kpler) cho biết tính đến ngày 19, chỉ có 6 tàu chở hàng đi qua eo biển này trong ngày trước đó, thấp hơn mức 9 tàu của ngày liền trước và mức trung bình 11 tàu trong 10 ngày gần nhất.

Trước chiến tranh, eo biển Hormuz từng là tuyến vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu thô và khí thiên nhiên hóa lỏng giao dịch trên toàn cầu. Do phần lớn năng lượng từ Trung Đông đến châu Á và châu Âu đều đi qua tuyến này, việc lưu lượng tàu qua eo biển giảm có thể khiến chi phí của chủ tàu, nhà máy lọc dầu và các nước nhập khẩu năng lượng tăng lên.

Giá dầu thế giới cũng phản ứng theo diễn biến này. Ngày 19, giá dầu Brent tăng lên 92,21 USD/thùng, còn giá dầu WTI đạt 86,45 USD/thùng. Tính đến 15h43 ngày 20 (giờ Việt Nam), giá dầu Brent vẫn duy trì quanh mức 91,85 USD/thùng và giá WTI ở mức 84,52 USD/thùng.

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã ngừng các giao dịch tài chính và kinh tế với Iran trong hai ngày 18-19, với lý do lo ngại về đe dọa tên lửa từ phía Iran. TokenPost trước đó cũng đưa tin về việc UAE ngừng giao dịch thương mại và tài chính với Iran. Áp lực trừng phạt từ Mỹ cùng với việc trung tâm tài chính khu vực ngừng giao dịch đang siết chặt thêm các kênh giao dịch né tránh mà Iran sử dụng.

Lĩnh vực tiền mã hóa cũng nằm trong diễn biến lần này. Ngày 8, Mỹ áp lệnh trừng phạt lên sàn giao dịch tiền mã hóa Shelbit (Shelbit) có trụ sở tại Dubai. Reuters mô tả sàn này là trung tâm của một mạng lưới né tránh trừng phạt Iran trị giá khoảng 4 tỷ USD.

Bộ Tài chính Mỹ cho biết Shelbit đã xử lý các giao dịch tiền mã hóa trị giá hàng triệu USD cho Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và các tổ chức liên quan đến Iran. Biện pháp này cho thấy áp lực nhắm vào Iran không chỉ dừng ở xuất khẩu dầu và vận tải biển, mà còn mở rộng sang hoạt động rửa tiền và các mạng lưới thanh toán né tránh.

Bitcoin (BTC) trong hai ngày 19-20 dao động trong biên độ hẹp quanh mức 63.000-64.000 USD. Một số báo cáo liên quan cho rằng căng thẳng Mỹ-Iran cùng bất ổn về quy định quản lý tại Mỹ là nguyên nhân khiến giá chịu áp lực giảm.

Tuy nhiên, khó có thể quy toàn bộ phản ứng giá của BTC chỉ cho căng thẳng tại Trung Đông. Thị trường tiền mã hóa thường chịu tác động đồng thời từ lãi suất, thanh khoản đồng đô la, phát biểu của cơ quan quản lý và các vị thế phái sinh. Điểm kết nối duy nhất được xác nhận trong vụ việc lần này là lệnh trừng phạt nhắm vào sàn giao dịch tiền mã hóa liên quan đến mạng lưới né tránh trừng phạt Iran.

Biện pháp trừng phạt tiếp theo của Mỹ cũng như kết quả điều phối tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz hiện vẫn chưa được công bố. Những thay đổi đã được xác nhận cho đến nay gồm cảnh báo áp lực bổ sung từ Tổng thống Trump, việc điều động tàu sân bay, lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz giảm và việc thực thi lệnh trừng phạt đối với Shelbit.