Stripe chi 7,5 tỷ USD mua lại OpenRouter, mở rộng hạ tầng chi phí AI

Stripe đã đạt thỏa thuận mua lại OpenRouter, mở rộng mảng hạ tầng thanh toán sang lĩnh vực quản lý mức sử dụng mô hình AI và chi phí token. Khi ngày càng nhiều công ty AI sử dụng đồng thời nhiều mô hình khác nhau, việc ai sẽ tính toán và kiểm soát thanh toán, hóa đơn trở thành trọng tâm của thương vụ này.

Stripe công bố chính thức việc đạt thỏa thuận mua lại OpenRouter vào ngày 20 (giờ Hàn Quốc), nhưng không tiết lộ giá trị thương vụ. Theo nguồn tin của New York Times, giá trị giao dịch vào khoảng 7,5 tỷ USD. Trong khi đó, Axios đưa tin quy mô thương vụ ở mức trên 8 tỷ USD.

Mức 7,5 tỷ USD cao hơn đáng kể so với mức định giá 1,3 tỷ USD mà OpenRouter nhận được hồi tháng 5. Theo New York Times, trong cơ cấu chia tiền bán, các nhà sáng lập nhận 1,5 tỷ USD, còn các nhà đầu tư nhận phần còn lại là 6 tỷ USD.

OpenRouter là nền tảng cổng kết nối và định tuyến mô hình (model gateway), giúp nhà phát triển và doanh nghiệp truy cập hơn 400 mô hình AI từ hơn 70 nhà cung cấp thông qua một điểm kết nối duy nhất. Người dùng có thể so sánh độ khó của tác vụ, giá cả, tốc độ, độ ổn định để chọn mô hình phù hợp cho từng yêu cầu.

Cấu trúc này ngày càng quan trọng trong bối cảnh các dịch vụ AI không còn phụ thuộc vào một mô hình duy nhất mà kết hợp sử dụng nhiều mô hình cùng lúc. Thông thường, mỗi mô hình AI tạo sinh có mức giá, tốc độ phản hồi, chất lượng và khả năng gặp sự cố khác nhau, nên các dịch vụ phải phân bổ mô hình phù hợp cho từng tác vụ cụ thể.

Stripe lý giải thương vụ này như một bài toán tối ưu hóa token. Patrick Collison, đồng sáng lập kiêm CEO Stripe, phát biểu trong thông báo chính thức: "Token chính là đồng tiền cốt lõi của các doanh nghiệp đang xây dựng AI." Ông cho biết thêm cùng với OpenRouter, Stripe sẽ giúp doanh nghiệp định tuyến yêu cầu một cách thông minh và sử dụng token hiệu quả hơn.

Token ở đây là đơn vị cơ bản mà mô hình AI sử dụng để xử lý dữ liệu đầu vào và đầu ra. Đối với doanh nghiệp, lượng token sử dụng chính là cơ sở tính chi phí và hóa đơn, nên việc lựa chọn mô hình không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn liên quan trực tiếp đến quản lý chi phí vận hành.

Alex Atallah, đồng sáng lập kiêm CEO OpenRouter, nhận định: "Trí tuệ nhân tạo trong tương lai sẽ mang tính đa mô hình." Ông cho rằng không có một mô hình đơn lẻ nào tối ưu cho mọi tác vụ, và nhà phát triển cần một lớp trung lập để điều phối và quản lý việc này. OpenRouter khẳng định sau khi về tay Stripe vẫn sẽ duy trì vai trò là kênh trung lập giúp lựa chọn mô hình AI.

Hai công ty vốn đã có mối liên kết từ trước. Hồi tháng 1, Stripe từng công bố rằng OpenRouter cung cấp quyền truy cập hàng trăm mô hình AI cho hơn 5 triệu nhà phát triển, đồng thời sử dụng dịch vụ của Stripe trong thanh toán, lập hóa đơn, tính thuế và phòng chống gian lận. TokenPost trước đó từng đưa tin Stripe đang trong quá trình đàm phán mua lại OpenRouter.

Vào thời điểm đó, hai công ty mô tả cấu trúc hợp tác theo đó khi nhà phát triển gửi yêu cầu mô hình qua OpenRouter, Stripe sẽ theo dõi mức sử dụng, áp giá và xử lý hóa đơn. Thương vụ lần này có thể xem là bước chuyển từ quan hệ hợp tác sang quan hệ sở hữu cổ phần.

TechCrunch đưa tin trong thư gửi nhà đầu tư, các nhà sáng lập Stripe gọi ngày 1/1 năm nay là "khởi đầu của điểm kỳ dị." Tuy nhiên, điểm đáng chú ý trong bài viết không nằm ở tuyên bố mang tính biểu tượng về sự hòa quyện giữa con người và công nghệ, mà ở việc số lượng công ty AI ra đời và mức sử dụng gia tăng đang làm thay đổi lĩnh vực kinh doanh của Stripe.

Stripe cho biết sản phẩm của công ty đang được 88% doanh nghiệp trong danh sách AI 50 của Forbes sử dụng, trong đó có cả OpenAI và Anthropic. Khi số lượng công ty AI tăng lên và mô hình tính phí theo mức sử dụng ngày càng phổ biến, việc quản lý thanh toán, hóa đơn, thuế và chống gian lận cũng trở nên phức tạp hơn.

Franco Granda, chuyên viên phân tích nghiên cứu tại PitchBook, nhận định thương vụ này là "nỗ lực có chủ đích của Stripe nhằm chiếm vị trí trung tâm trong dòng vốn của kỷ nguyên AI." Ông cho rằng việc sở hữu OpenRouter cũng có thể mang lại cho Stripe một mức độ ảnh hưởng nhất định đối với các công ty phát triển mô hình tiên phong, các hyperscaler và nhà cung cấp neocloud.

Dù vậy, vẫn còn phải chờ xem OpenRouter sẽ duy trì được tính độc lập và trung lập đến đâu sau khi trở thành công ty con của Stripe. OpenRouter khẳng định sản phẩm, sứ mệnh và các cam kết hiện tại sẽ không thay đổi sau thương vụ, nhưng bản thân việc một công ty thanh toán nắm giữ kênh định tuyến mô hình cũng tạo ra sự thay đổi về lợi ích liên quan cho cả nhà cung cấp AI lẫn nhà phát triển.

Đối với độc giả, thương vụ này không chỉ đơn thuần xoay quanh bản thân các mô hình AI, mà phản ánh câu hỏi lớn hơn về việc ai sẽ là bên tính toán, lập hóa đơn và kiểm soát mức sử dụng AI. Sau khi thông tin về thương vụ Stripe mua lại OpenRouter với giá hơn 7 tỷ USD được xác nhận chính thức, đây cũng là dịp để các công ty dịch vụ AI nhìn lại xu hướng xử lý việc định tuyến mô hình và quyết toán chi phí như một hạ tầng riêng biệt.